Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Chailly moffelt Mahlers 'vaarwel' weg

cultuur

Anthony Fiumara

Review

Als bekroning van zijn Mahler-cyclus met het Concertgebouworkest voerde Riccardo Chailly maandag de Negende symfonie van de Oostenrijker uit. Mahlers afscheidssymfonie luidde ook Chailly's laatste Amsterdamse seizoen in.

Zomercomponist, zo noemde Gustav Mahler zichzelf. Als het seizoen voorbij was en hij als dirigent niets meer te doen had, trok hij naar het Zuid-Tiroler plaatsje Toblach. Om daar de zomer notenschrijvend door te brengen in zijn 'componeerhuisje' dat hij er in 1908 had laten bouwen bij zijn chalet. In het huisje componeerde hij ook de Negende symfonie, zijn afscheid van de wereld. Mahlers schetste er een kaleidoskopische wereld, waarin Lündlers en operettecitaten haaks op zinkende fuga's en filosofische essays klinken.

'Lebt wohl! Lebt wohl!', zo schreef de componist in zijn manuscript op de laatste bladzijde van het trage slotdeel, dat volgens een aanwijzing in de partituur 'verstervend' moet eindigen met een uitgerekte dubbeltriller die naar gene zijde lijkt te verwijzen. Vaarwel ook voor Chailly (zij het minder onherroepelijk) die met de Negende zijn laatste seizoen als chef bij het Concertgebouworkest aankondigde, na zestien jaar aan het orkest verbonden te zijn geweest.

Met de afscheidssymfonie is ook de Mahler-cyclus die Chailly met het Amsterdamse orkest uitvoerde compleet. Vandaag speelt het Concertgebouworkest de Negende in Salzburg en in februari weer in de grote zaal van het Amsterdamse Concertgebouw, om de symfonie later in het seizoen op te nemen. De cyclus is dan compleet op de Tiende na, die Chailly met het Radio Symfonieorkest van Berlijn opnam. Het is opvallend dat Mahler, die altijd een centrale plaats in het repertoire van het hoofdstedelijke orkest heeft gehad, daarmee pas voor de tweede keer compleet is vastgelegd (naast Bernard Haitink).

Mahlers componeerhuisje ligt tegenwoordig niet meer in Oostenrijk, maar in Italië, waar de plaatsnaam Toblach veranderde in Dobiaco. Italiaans esthetisch was ook Chailly's uitvoering van de Negende, die het hoge soortelijke gewicht onder dirigenten als Haitink of Bernstein vervangen had door een gepolijste orkestklank.

Chailly's interpretatie was partituurgetrouw en precies, dat wel, maar die behoedzaamheid leidde ook tot risicoloosheid en ontzien (of behagen?) van het publiek. Zo klonk het boertige tweede deel met zijn baaierd aan Lündlers te beschaafd, durfde Chailly in het derde deel met zijn hopeloze fuga-inzetten niet het randje op te zoeken en klonk het laatste deel verbrokkeld en te luid voor wat Mahler voorschreef. En juist dat slot is belangrijk. Het zijn de laatste woorden van een stervende, letter voor letter uitgesproken. Maar maandag zat je niet op het puntje van je stoel om maar niets van dat vaarwel te hoeven missen. Bij de hoorns ging de Schalltrichter niet omhoog toen het moest, speelden de strijkers nauwelijks de voorgeschreven glijers en liet Chailly daar de dempers weg. Geen betovering na de laatste noot, al klapte het publiek zijn handen stuk.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie