Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Cd's op vrijdag: venijnige Mexicaanse jazz tegen Trump en prachtige details van Chailly

Cultuur

Muziekredactie

Riccardo Chailly © EPA
CD-recensies

De kerstvakantie is voorbij, de wekelijkse cd's op vrijdag zijn weer terug! De eerste week van het jaar luisterden we verheugd naar Rossini onder leiding van Chailly; een meeslepende Mendelssohn; een fenomenale Berlioz; vurige anti-Trump-jazz; trap-reggae uit Puerto Rico; en een overdonderend begin van het Berlioz-jaar.

Liefdevol eerbetoon aan de grote Rossini

Lees verder na de advertentie

KLASSIEK

Riccardo Chailly

Verdi, e.a. ‘Messa per Rossini’ (Decca)

★★★★☆

Even een testje. Kent u Antonio Buzzolla, Alessandro Nini, Pietro Platania of Teodulo Mabellini? Nee? Toch hoorden deze vier componisten in 1868 tot de meest vooraanstaande in Italië. Ze maakten deel uit van een selecte groep van twaalf componisten die door Giuseppe Verdi en uitgever Ricordi gevraagd werden om een bijdrage te leveren voor de ‘Messa per Rossini’. Op 13 november 1868 was Gioachino Rossini in Parijs gestorven en vier dagen later schreef Verdi een brief aan Tito Ricordi waarin hij een plan uiteenzette tot het schrijven van een requiem ter nagedachtenis aan deze muzikale grootheid. Verdi zelf, en twaalf van de beste componisten in Italië zouden elk een bijdrage leveren. De bedoeling was om de dodenmis precies één jaar na Rossini’s dood in de San Petronio van Bologna uit te voeren.

© x

Na de definitieve keuze voor de componisten (de jonge, nieuwere lichting werd uitgesloten), de afspraken over wie wat zou schrijven, de volgorde van de toonsoorten en de verschillende tempi, gingen de dertien aan de slag. Maar dertien componisten op 13 november? U voelt hem al. Het bleek een ongeluksgetal, want tot een uitvoering kwam het op die datum in 1869 niet. Organisatorische problemen, gedoe. De mis verdween in een la. Verdi werkte zijn bijdrage ‘Libera me’ om en nam die een paar jaar later op in zijn eigen Requiem, gecomponeerd ter nagedachtenis van de schrijver Alessandro Manzoni. Van de andere muziek werd nooit meer iets vernomen.

Totdat de ‘Messa per Rossini’ in die la werd teruggevonden. In Stuttgart vond in 1988 de verlate wereldpremière plaats onder leiding van Helmut Rilling. De live-opname verscheen op cd. Die klonk best goed, maar nu is er eindelijk een opname die op alle fronten recht doet aan Verdi’s oorspronkelijke plan. In de Scala van Milaan waren rond 13 november 2018, precies 150 jaar na Rossini’s dood, een paar uitvoeringen van de mis, geleid door Riccardo Chailly.

De gedachten van Verdi

Het past echt bij Chailly dat hij zijn schouders zet onder dit soort bijzondere en historische projecten. Je voelt zijn enorme betrokkenheid bij dit unieke stukje Italiaanse muziekgeschiedenis. Dat het enorm idiomatisch klinkt is bijna een vanzelfsprekendheid met het Italiaanse koor van de Scala en met een vijftal solisten waarvan de italianità bij wijze van spreken afdruipt. Dat was in de Rilling-opname, met die internationale solisten-cast (geen enkele Italiaan) toch echt anders. 

De Uruguyaanse sopraan Maria José Siri (de laatste jaren een favoriete van Chailly, en de enige niet-Italiaan hier) zingt met haar donkere stem die eerste versie van Verdi’s ‘Libera me’ voorbeeldig. Leuk om weer eens te horen hoe Verdi zijn gedachten over dat stuk later aanpaste voor zijn eigen Requiem – bijna allemaal echte verbeteringen. De bijdrage van Verdi is wel echt het hoogtepunt in een verder wisselvallige dodenmis. Sommige delen klinken best origineel, zoals het eerste deel van Buzzolla, of het Dies irae van Bazzini. En hoe vaker je luistert hoe meer je overtuigt raakt van Cagnoni’s duet ‘Quid sum miser’ of Platania’s ‘Sanctus’. Chailly behandelt elk deel in ieder geval even serieus en met even veel aandacht voor details en kleur. (Peter van der Lint)

Het past echt bij Chailly dat hij zijn schouders zet onder dit soort bijzondere en historische projecten

Venijnige jazz tegen Trump

JAZZ

Antonio Sanchez & Migration

Lines In The Sand (Camjazz)

★★★☆☆

Venijnig en vol uit het hart valt de Mexicaans-Amerikaanse drummer Antonio Sanchez in de hoestekst president Trump aan op diens migratiebeleid. Sanchez, zelf immigrant, nam zijn nieuwe plaat op toen Zuid-Amerikaanse vluchtelingen in de VS massaal werden opgepakt, ouders en kinderen van elkaar gescheiden. Sanchez’ boosheid klinkt natuurlijk niet alleen in zijn woorden door. Ook de muziek is dreigend; vooral door de donkere bastonen, de wrange akkoorden op piano of Fender Rhodes, de felle saxofoon en grillig giftige zang. 

© x

Om zijn intenties meer kracht bij te zetten, gebruikte Sanchez samples van sirenes en schreeuwende agenten. De gezongen gedichten en teksten zijn al even expliciet. Geen mens zal de bedoelingen van deze musici verkeerd begrijpen. Misschien is daarom de muziek niet altijd even spannend. Sanchez is een fantastische drummer, maar heeft als componist nog niet een herkenbare signatuur gevonden. Toch weegt een ander euvel zwaarder. Met name in ‘Home’ doet de dik aangezette dramatiek de muziek een knellend korset om. Daar komt het dilemma van het engagement aan het licht. Zonder politiek is alles vrijer. (Mischa Andriessen

Mix van reggae met duistere trapsound 

POP

Bad Bunny

X 100pre (Rimas)

★★★☆☆

© x

Het Spaans bedreigt het Engels als belangrijkste voertaal in mainstream popmuziek. Je zou kunnen zeggen dat het pleit al beslecht is: acht van de tien meest beluisterde liedjes op Youtube in 2018 waren Spaanstalig, de drie populairste artiesten eveneens. Nieuwkomer Bad Bunny uit Puerto Rico was na Ozuna en J Balvin de verrassende nummer drie. Een wat zonderling figuur is hij, een zachtaardige jongen die conservatieve fans schokte door zijn nagels te lakken en broeken tot boven zijn knieën te dragen. Met debuutalbum ‘X 100pre’ maakt hij ook muzikaal een statement. 

In weerwil van de mode nodigde de Puerto Ricaan nauwelijks gastartiesten uit – al mag Drake niet onvermeld blijven. De beats zijn smaakvol. Corny refreintjes ontbreken. In de basis mixt Bad Bunny de zomerse reggaeton van zijn eiland met de duistere trapsound uit Atlanta. Flirts met salsa, dancehall, electropop, indierock en bolero maken van ‘X 100pre’ een rijke plaat. Prijsnummer is ‘Solo de mí’. Aanvankelijk lijkt het een sober liedje over een ordinaire relatiecrisis, maar als halverwege de bedompte dancehallbeat transformeert tot energieke rap, verandert ook het perspectief en wordt de sfeer onaangenaam grimmig. (Klaas Knooihuizen)

Nu al één van de beste van het jaar 

KLASSIEK 

François-Xavier Roth

Berlioz ‘Harold en Italie’, ‘Les nuits d’été’ (Harmonia Mundi)

★★★★★

© x

Het Berlioz-jaar had niet mooier kunnen beginnen dan met deze nieuwe cd van Les Siècles, dat geweldige Parijse ensemble dat zijn instrumentarium aanpast aan de muziek die het speelt. Oprichter en muzikaal leider is François-Xavier Roth, die aan het begin van zijn carrière Sir Colin Davis en later Sir John Eliot Gardiner assisteerde toen die beiden Berlioz’ kolossale opera ‘Les Troyens’ voorbereidden. Sindsdien is Roth een heuse Berlioz-fanaat, en dat hoor je hier in de symfonie ‘Harold en Italie’ en de liedcyclus ‘Les nuits d’été’ terug.

Tabea Zimmermann is de altvioliste die de zwervende Harold (eigenlijk Berlioz zelf) moet verbeelden. Magnifiek hoe zij het steeds terugkerende Harold-thema het volle pond geeft. Roth houdt de authentieke instrumenten prachtig in balans. Met dit oude instrumentarium hoor je nog beter hoe fantastisch Berlioz kon orkestreren. Heel duidelijk is dat in de lied­cyclus, hier gezongen door Stéphane Degout. Hoe de verschillende blazers hier klinken! Het is ongehoord mooi. Degouts dictie en frasering zijn een wonder van kleur en precisie, en met zijn typische Franse bariton is hij geknipt voor dit repertoire. Nu al een van de beste cd’s van het jaar. Les Siècles en Roth treden morgen op in Amsterdam en zondag in Den Haag. Geen Berlioz helaas, maar wel Mozart en Lachenmann. (Peter van der Lint

Ronald Brautigam brengt meeslepende Mendelssohn

KLASSIEK

Brautigam, Die KölnerAkademie

Mendelssohn (BIS)

★★★★☆

© x

In 1830 schreef Mendelssohn zijn eerste pianoconcert en bouwde pianobouwer Ignaz Pleyel een prachtige vleugel. Al was de firma Pleyel in Parijs gesitueerd, je kunt je zo voorstellen dat de gefortuneerde Mendelssohn een dergelijk mooi instrument voor in zijn huis in Leipzig bestelde. Met die gedachte in het hoofd is het extra fijn luisteren naar de nieuwe cd met alle stukken die Mendelssohn schreef voor piano en orkest: twee pianoconcerten en drie eendelige werken. Daarop bespeelt Ronald Brautigam een kopie van dat instrument. 

De Pleyel heeft een mooie toon en kan zingen als de beste. Ingetogener dan een briljante Steinway, maar in deze opname ruimschoots opgewassen tegen Die Kölner Akademie, die op authentieke instrumenten speelt. Brautigam is helemaal thuis op dit instrument, waarop hij al eens de ‘Lieder ohne Worte’ van Mendelssohn opnam. Hij kan het in alle nuances laten zingen, klateren en hameren en neemt energiek het orkest op sleeptouw. De snelle hoekdelen van de pianoconcerten profiteren van de vaart die hij virtuoze passages meegeeft. De lyrische middendelen van de concerten klinken in mijn oren soms wat no-nonsense. Maar er is ook wat voor te zeggen om het drama bij deze klassiek-romantische componist binnen de perken te houden. (Sandra Kooke

Lees meer besprekingen van concerten en cd's in ons dossier Muziekrecensies.

Deel dit artikel

Het past echt bij Chailly dat hij zijn schouders zet onder dit soort bijzondere en historische projecten