Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

CD's op vrijdag: van Mitski tot Stravinsky - en een puntgaaf popalbum van Ariana Grande

Cultuur

Muziekredactie

CD-recensies

De zomer is weer voorbij, en ook de cd's op vrijdag zijn weer terug van vakantie. We beginnen goed: met een overdonderende Mitski; Ariana Grande die misschien wel dé popplaat van het jaar uitbracht; met een wel heel bijzonder klavecimbel; het heruitgebrachtte meesterwerk van Alan Braufman en 'Perséphone' onder leiding van Stravinksy-specialist Esa-Pekka Salonen. 

Mitski overdrijft en dat is niet erg  

Lees verder na de advertentie

POP
Mitski
Be The Cowboy
(Dead Oceans)
★★★★★

Voor haar vijfde en beste album kroop Mitski in haar eigen huid. Ze creëerde een overdreven versie van zichzelf, wat resulteerde in deze overrompelende verzameling nummers over eenzaamheid, verlangen en moeizame relaties. Over een vrouw die smacht naar liefde en aandacht, over iemand die overloopt van onzekerheid en verlangen.

Ze is het niet zelf. Tenminste, niet helemaal, verzekerde ze in interviews. De hyperbool als middel om dat wat erachter zit, Mitski Miyaki zelf, scherp in beeld te krijgen. In die opzet slaagt de 27-jarige New Yorkse indiezangeres meesterlijk, met een album dat, zoals de beste kunst, werkt op meerdere lagen tegelijk.

Allereerst: dat geluid. Oh, jongens, dat geluid. Openingsnummer ‘Geyser’ zet je even op het verkeerde been. Je ziet in de verte de donkere wolken al aan komen rollen en het is fascinerend hoe dit allemaal tot uitbarsting komt, waarbij strijkers en blazers door de beukende gitaren klieven. Wordt dit net zo’n  achtbaanrit aan overstuurde gitaarmuren als haar vorige, eveneens bejubelde ‘Puberty 2’?

Driewerf nee. Haar sonische trukendoos is dit keer vele malen rijker. Piano, uitgeklede gitaartjes, dreunende synths – van alles wordt er uit de kast getrokken. Ook in stijl: pop, disco, americana, grunge. Tóch struikelt Mitski geen moment over al die bewijsdrang. Ze weet knap met minimale middelen het maximale te bereiken, zoals naast ‘Geyser’ ook het smekende hoogtepunt ‘A Pearl’ of dat tuimelende orgel naast de zwevende zang op ‘Old Friend’. Ja, de zang is soms overdreven theatraal - maar ook op dit vlak wérkt die hyperbool. 

Op het tweede vlak: die songstructuren. Mitski doet niet aan regels,  met nummers die alle kanten op schieten en waarvan je op het eerste gehoor niet weet welke kant ze opgaan. Maar door het klein te houden - vaak heeft ze aan twee minuten genoeg - verdwaalt de luisteraar geen moment. 

En dan de kleine verhaaltjes die ze vertelt. Aan een paar woorden heeft Mitski genoeg om een hele wereld op te roepen. Neem het opgewekte ‘Lonesome Love’ – we zien personage Mitski zo voor ons, voor de spiegel, haar hakken passend, zich vastberaden klaarmakend voor de nacht, die man. Maar dan die man - en alle weerstand smelt weg. Om de ochtend erna vol zelfhaat in de taxi terug te zitten. 

Andere onderwerpen: de lijdzame acceptatie van een ongelukkig huwelijk (‘Me & My Husband’), de wens uniek te willen zijn (“ik wil iets groters dan de lucht” op ‘Remember My Name’), de kick van het opzettelijk kwetsen van de ander in een relatie (‘A Pearl’) of simpelweg verpletterende eenzaamheid (‘Nobody’).

Het lijdend voorwerp van dit album is overduidelijk een vrouw, een vrouw die naar het einde toe steeds wilder met lippenstift gaat smeren, steeds luider krijst dat ze gekust wil worden en langzaam de greep op zichzelf en de realiteit verliest (‘Washing Machine Heart’, ‘Blue Light’.). Een vrouw waar je niet omheen kan, een vrouw die je in krap een half uur door en door leert kennen, met al haar gektes en tekortkomingen. Een overdrijving, toch? Laten we het hopen, voor Mitski. Joris Belgers 

Smaakvolle Couperin op bijzonder klavecimbel

KLASSIEK
Christophe Rousset

Louis Couperin

(Harmonia Mundi)

★★★★☆

Het eerste wat opvalt aan deze cd is het heldere, sonore geluid van het klavecimbel. Dat is dan ook een buitengewoon exemplaar, dat normaal een plekje heeft in het Parijse Museum voor Muziek van de Philharmonie. Het is een meesterstuk uit 1652 van de Antwerpse bouwer Ioannes Couchet, een kleinzoon van de beroemde klavecimbelbouwer Hans Ruckers. Er zijn maar zes exemplaren van Couchet in de hele wereld. Rond 1700 is dit instrument in Frankrijk uitgebreid met onder andere een extra klavier, iets wat toen heel gebruikelijk was.

Christophe Rousset bespeelt dit klavecimbel voor de tweede keer. Eerder nam hij werken op van de Duitser Froberger, nu is de Fransman Louis Couperin (1626-1661) aan de beurt, de oom van de beroemdere François. Couperin en Couchet blijken een gelukkige combinatie onder de handen van Rousset. Je begrijpt wel dat de avontuurlijke harmonieën van Couperin in de smaak vielen aan het Parijse hof. Opvallend zijn de preludes die zonder maatstrepen zijn geschreven en die de uitvoerder veel vrijheid geven. Rousset zorgt voor smaakvolle versieringen. Maar in zijn totaliteit had meer afwisseling in tempi en sferen voor een nog prettiger luisterervaring gezorgd. - Sandra Kooke

Ariana Grande eindelijk muzikaal volwassen 

POP
Ariana Grande

Sweetener

(Universal)

★★★★☆

Kleine meisjes worden groot. Nu was dat hoog tijd voor Ariana Grande, het voormalige kindsterretje van Nickelodeon, die ondanks al haar succes dat kinderlijke imago op de één of andere manier maar niet van zich af leek te schudden. Maar met ‘Sweetener’ zet de 25-jarige Grande een reuzenstap naar muzikale volwassenheid. 

Ze doet dat met een puntgaaf popalbum, waar verbazend weinig op aan te merken is. Die volwassenheid zit hem vooral in de frisse, verrassen-de en uitdagende productie, te danken aan Pharrell Williams. Het zorgt voor een coherent geheel, een eigen geluid – heel anders dan op voorganger ‘Dangerous Woman’, waarop ze in elk nummer weer met een andere wind leek mee te waaien.

Ook neemt Williams de ruimte om te experimenteren binnen de grenzen van het popalbum. Die huppelende basjes op ‘Sweetener’, die noten op de achtergrond van ‘Successful’ die bij nader gehoor uit gehijg blijken te bestaan: het maakt dat de productiekant nu en dan de soulvolle zang van Grande overvleugelt. Grande is in staat tot Mariah Carey-achtige uithalen, maar ze stelt zich dit keer dienstbaar aan de nummers op. En daar zitten simpelweg ook een paar loeisterke popnummers tussen. Het zwoele ‘God is a woman’, het stomende ‘Borderline’, de nineties-pop van ‘No tears left to cry’: hoogtepunten genoeg. 

Bij de terreuraanslag na haar concert in de Manchester Arena kwamen in 2017 23 concertgangers om het leven – maar voor trauma is op deze plaat geen plek. “Yeah, it feels so good to be so young / And have this fun and be success-ful”, zingt ze speels. Ariana Grande klinkt volledig op haar plek. - Joris Belgers 

Heruitgebrachte cultplaat verdient het gehoord te worden

JAZZ
Alan Braufman
Valley of Search (Valley of Search)
★★★★☆

Juist nu we in een tijd van orde en regelmaat leven, neemt de belangstelling voor de avontuurlijke jazz uit de jaren zestig en zeventig toe. Het soort jazz dat als belangrijkste drijfveer het willen vinden van vrijheid heeft. De lp ‘Valley of Search’ was het debuut van de Amerikaanse saxofonist en fluitist Alan Braufman. De plaat verscheen voor het eerst in 1975 en kreeg in de jaren daarna een cultstatus.

In de eerste plaats vanwege de kwaliteit van deze steeds moeilijker te krijgen lp. Daarnaast doordat Braufman na zijn eersteling vooral met andere artiesten op tour was en pas veel later weer muziek onder eigen naam zou uitbrengen.

Het mooie van ‘Valley of Search’ is de zachtmoedige durf ervan. Vanaf de eerste seconden is voelbaar dat vijf musici (altsax, piano, bas, drum, percussie) geen vastomlijnd plan hebben en wel zien waar de muziek hen brengt. Dat leidt onvermijdelijk op momenten tot wanorde, maar de plaat is op zijn indringendst wanneer de musici daaraan langzaam weer ontsnappen. Deze muziek die het verdient weer gehoord te worden, is nu eindelijk heruitgebracht. - Mischa Andriessen

Salonen zorgt voor prachtige scènes en kille schoonheid

KLASSIEK 
Esa-Pekka Salonen

Stravinsky - ‘Perséphone’ (Pentatone)
★★★★☆

De Russische Ida Rubinstein, danseres bij Diaghilevs ‘Ballets Russes’,  was een invloedrijke dame in Parijs, in het begin van de vorige eeuw. Ze was muze voor de belangrijke componisten. Zo schreef Ravel zijn ‘Boléro’ voor haar, Honegger zijn ‘Jeanne d’Arc au bûcher’ (binnenkort te horen bij het Concertgebouworkest) en Stravinsky zijn ‘Perséphone’. Dat laatste werk is niet erg populair binnen het oeuvre van Stravinsky, waarschijnlijk omdat dit ‘mélodrame avec danse’ voor tenor, vrouwelijke verteller, koor, kinderkoor en orkest lastig op toneel te brengen is. 

Als het al wordt uitgevoerd, dan in de concertzaal, zonder dans. Het werk past qua stijl bij Stravinsky’s ‘Oedipus Rex’ en ‘The Rake’s Progress’, in zijn neo-classisistische periode dus. Het vertelt het verhaal van de dochter van godin Demeter, die af en toe de onderwereld mag verlaten en dan voor licht en lente op aarde zorgt. Voor deze strakke live-opname had Stravinksy-specialist Esa-Pekka Salonen het koor en orkest van de Finse Nationale Opera tot zijn beschikking. Perséphone is de Franse actrice Pauline Cheviller (erg goed) en de lastige tenorpartij wordt gezongen door Andrew Staples (prima). Salonen houwt prachtige scènes uit de marmeren partituur van Stravinsky. Kille en intrigerende schoonheid. - Peter van der Lint

Lees meer muziekrecensies in ons dossier.

Deel dit artikel