Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

CD's op vrijdag: Een verpletterende Mahler en een woedende Streisand

Cultuur

Muziekredactie

Teodor Currentzis © ANP
CD-recensies

De recensenten van Trouw zijn gul deze week. Vier en vijf sterren delen ze uit voor artiesten die toevallig allemaal opvallen, omdat ze totaal anders muziek maken dan anderen. 

En dat frist de boel lekker op. Rosalía en Ambrose Akinmusire combineren pop met flamenco of jazz om iets volstrekt eigens te maken, Mahler en Schubert klinken fris en nieuw bij de dirigenten Currentzis en Jacobs. Grand old dame Barbra Streisand doet wat ze altijd doet, heerlijk zingen, maar op haar 36ste album is ze ongekend fel en woedend vanwege president Trump.  

Lees verder na de advertentie

Teodor Currentzis verpletterend in de Zesde van Mahler

Klassiek
Teodor Currentzis
Mahler Zesde symfonie 
(Sony)
★★★★★

In de recente Hart & Ziel-lijst van NPO Radio 4, een soort klassieke Top2000, was er een plekje voor bijna alle symfonieën van Mahler. Bijna, want de Zesde en Zevende symfonie ontbraken. Die twee stiefmoederlijke symfonieën gelden als de minst populaire bij de muziekliefhebber. Dirigenten daarentegen lopen weg met die Zesde. Toen Riccardo Chailly en Mariss Jansons achtereenvolgens chef-dirigent waren van het Koninklijk Concertgebouworkest begonnen ze hun Mahler-queeste daar allebei met juist deze symfonie.

© -

Nu is er de eerste Mahler-­opname van de Grieks-Russische Teodor Currentzis en zijn flitsende orkest MusicAeterna, waarin de musici strikt non-vibrato op instrumenten uit Mahlers tijd spelen. De combinatie heeft al meer Mahlers gedaan (op dit moment toeren ze met de Vierde door Europa), maar voor de eerste officiële opname koos ook Currentzis, jawel, voor die ingewikkelde Zesde. En na de verpletterende cd met de Zesde van Tsjaikovski (net onderscheiden met een Edison Klassiek), is deze Zesde van Mahler opnieuw totaal anders dan wat je ooit hoorde. Een verpletterende ervaring.

Currentzis ontketent meteen in het martiale begin een enorm krachtig, scherp en precies geluid. In zijn orkest zitten maar liefst 130 musici (onder andere 80 strijkers en 6 harpen!), en met die exorbitante hoeveelheid weet Currentzis desondanks uiterste precisie te bewerkstelligen. Alles staat spatgelijk onder elkaar, en in elk crescendo of accellerando volgt ieder van deze geweldige 130 musici hem op de voet. Mahler schrijft regelmatig ‘Nicht schleppen’ in zijn partituur, en dat hoef je tegen iemand als Currentzis niet te zeggen. Maar scrupuleus ­partituurgetrouw is hij beslist niet, hij vertraagt en versnelt op plekken waar Mahler het niet wilde. Effectvol.

Schitterend die glissandi van de strijkers, prachtig die pauken waarop ferme meppen worden verkocht, meteen gevolgd door de onwerkelijk stille klank van fluiten en celesta. Mahler toont zich hier in optima forma de erfgenaam van de grillige maar geniale orkestrator Hector Berlioz, en Currentzis kan dat als geen ander naar boven halen met zijn oor voor details en zijn oog voor gekke, onopgemerkte hoekjes in partituren. Het volle getetter van de negen hoorns heeft nog nooit zo als heus hoongelach geklonken.

Hoewel je de hele tijd zit te wachten op het moment dat het enfant terrible onder de dirigenten zijn hand overspeelt, gebeurt dat steeds net niet en juist dát maakt het luisteren naar deze uitvoering zo ongemeen spannend. En heeft er in deze muziek een orkest ooit zó precies en perfect gedrild geklonken? Nee, de echt grote historische opnamen niet uitgezonderd.

Currentzis plaatst het Scherzo voor het Andante, de originele volgorde dus. En wie had verwacht dat de extraverte dirigent de derde hamerklap, door Mahler uiteindelijk geschrapt, weer in ere zou herstellen, komt bedrogen uit. Hij houdt het bij twee en die klinken bij hem juist heel ingehouden. In ieder geval niet de fatale klappen van het noodlot die wellicht bedoeld waren. In het cd-boekje legt Currentzis uit dat hij die enorme hamer als een deus ex machina ziet, een soort vluchtroute na die uitzichtsloze tuba-solo. Hij ziet deze Zesde als een totale katharsis. Je blijft niet gebroken achter, maar je voelt je beter en meer levend dan ooit, dixit Currentzis. Na het beluisteren van deze uitvoering kun je dat alleen maar beamen. - Peter van der Lint

Ongemakkelijke, enerverende muziek

Jazz
Ambrose Akinmusire
Origami Harvest
(Blue Note)
★★★★☆

Een studie in extremen, zo betitelt de Amerikaanse trompettist Ambrose Akinmusire zijn vijfde album, waarbij de belangrijkste vraag lijkt te zijn: bestaat er toch nog een verbintenis tussen uitersten?

© -

In muzikaal en tekstueel opzicht verbindt Akinmusire voortdurend tegenpolen, waarbij een cruciale rol is weggelegd voor de omstreden rapper Kool A.D. Die waagt het om binnen een nummer zowel bijtende maatschappijkritiek als vrouwonvriendelijke schunnigheden ten beste te geven. En durft het ook aan om over de weerbarstige klanken van het klassieke Mivos Quartet te rappen.

Hiphop en een strijkkwartet, een spannende combinatie. Ook Akinmusire zelf en zijn vaste pianist Sam Harris verkennen in hun spel telkens tegenstellingen. Een zoetgevooisde melodie kan zomaar overgaan in een toon of akkoord dat niet onmiddellijk te plaatsen is en de luisteraar op scherp zet.

Als gezegd zijn de teksten vaak expliciet politiek, maar ook het achterliggende idee van ‘Origami Harvest’ refereert onmiskenbaar aan de gepolariseerde situatie in de Verenigde Staten. Het resultaat is een constant ongemakkelijke, maar daardoor enerverende, indrukwekkende en zeer belangrijke plaat. - Mischa Andriessen

Barbra Streisand walgt van Donald Trump

Pop
Barbra Streisand
Walls 
(Sony Music)
★★★★☆

Zo boos hebben we Barbra Streisand nog nooit gehoord. ‘Walls’ heet haar nieuwe album en de plaat is een lange aanklacht tegen Donald Trump. De zangeres lag de afgelopen jaren letterlijk wakker van zijn presidentschap en besloot daarop haar weerzin voor de man tot onderwerp van haar 36ste album te maken.

© -

Op ‘Don’t Lie to Me’ spat de woedde van de plaat als Streisand zich afvraagt hoe Trump kan slapen als ‘alles wat we opgebouwd hebben, wordt afgebroken’. Overigens valt de naam van de Amerikaanse president nergens op het album, maar in de clip van ‘Don’t Lie to Me’, die Streisand zelf schreef en regisseerde, komt hij wel nadrukkelijk in beeld.

Ook ‘What’s On My Mind’ en ‘Walls’ zijn felle anti-Trump nummers. Zo is het titelnummer (‘We zouden bruggen moeten bouwen naar een betere toekomst, waarin er geen muren in de weg staan’) een duidelijke verwijzing naar Trumps plannen voor een muur tussen Amerika en Mexico.

Naast deze protestsongs bevat ‘Walls’, wellicht als tegengif, ook covernummers die oproepen tot een betere wereld, zoals ‘Imagine’ van John Lennon en Yoko Ono.

Hoewel Streisand vocaal ook in deze nummers uitstekend op dreef is, vormen ze toch het minst spannende deel van de plaat. Het zijn vooral Streisands woede en verbijstering die je bijblijven, net als de zinsnede ‘Hoe kun je winnen als we allemaal verliezen?’. - Saskia Bosch

Vila doet niet aan traditionele popregels

Pop
Rosalía
El mal querer
(Sony)

★★★★☆

Rosalía Vila (25) is niet de eerste die traditionele flamenco aan hedendaagse popmuziek koppelt. Ze is wel de eerste die aan onze kant van de Pyreneeën gehoor vindt, en niet voor niets.

© -

Voor haar is flamenco geen sausje dat je zomaar overal overheen kunt gieten – daarvoor zit de liefde te diep. Haar organische cross-over levert een van de meest inventieve albums van het jaar op.

Rosalía weigert elf keer hetzelfde recept te volgen. De ene keer staat ze met twee voeten in de traditie die ze vorig jaar op haar debuutalbum verkende. Op andere momenten schurkt ze tegen populaire R&B aan. Voor ‘Bagdad’ leende ze zelfs een zanglijntje van Justin Timberlake.

Door de smaakvolle productie vergeet je bijna dat ze conventionele popregels voortdurend aan haar laars lapt. Behalve a-capellazang zijn er absurde wendingen die je doorgaans eerder in de avant-garde dan in de hitparade vindt. Het schrikt geenszins af.

En dan hebben we het nog niet over die geweldige stem gehad, die de kolossale festivalweides combineert met de intimiteit van Andalusische barretjes. Het laat zich raden waar haar toekomst ligt. - Klaas Knooihuizen

Schubert is geen tuttige biedermeier

Klassiek
René Jacobs
Schubert Symfonie 1 & 6
(Pentatone)
★★★★☆

Hoe wilt u uw Schubert? Fijnzinnig en kleurrijk als een biedermeier boeketje? Of toch liever met wat ruigere sierdistels ertussen? Als dat laatste uw voorkeur heeft, dan zit u bij de nieuwe opname van René Jacobs en het Belgische orkest B’Rock op de eerste rang.

© -

Jacobs is de dirigent die als geen ander vastgeroeste aannames over hoe bepaalde muziek moet klinken rigoureus overboord kan zetten. Schubert, de melancholische poëet die zo hartbrekend kon schakelen tussen majeur en mineur? Zeker, maar Schubert was ook de man die zijn Eerste symfonie schreef toen Beethoven er al acht af had. En die in een orkest de symfonieën van Haydn en Mozart meespeelde. In die traditie staat hij.

Zoals Nikolaus Harnoncourt destijds ruw de poederpruik van Mozarts hoofd trok, zoiets doet Jacobs nu bij Schubert. Martiale ritmes, felle accenten, weinig vloeiende lijnen. Een compleet andere esthetiek dus en een zeer geloofwaardige. Zonder Schuberts noten te veranderen kun je dus ook tot dit borstelige resultaat komen. Mooi, dat is het fascinerende van muziek.

Op deze eerste cd van wat een complete cyclus moet worden staan Schubert Eerste en Zesde. Kom maar op met de rest. - Peter van der Lint

Meer muziekrecensies leest u hier.

Deel dit artikel