Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Bram Vermeulen en Freek de Jonge hielpen het Nederlands cabaret breder te worden

Cultuur

Rinske Wels

© ANP

Rock-’n-roll cabaret Neerlands Hoop in Bange Dagen van Bram Vermeulen en Freek de Jonge denderde het Nederlandse cabaret binnen en stond ruim tien jaar aan de top. Voor het eerst is hun oeuvre (1968-1979) bijeengebracht in een grote box, die dinsdag gepresenteerd wordt.

Die eerste prijs zullen we wel binnenslepen, dachten een jonge Bram Vermeulen en Freek de Jonge overmoedig, toen ze als duo Neerlands Hoop in Bange Dagen in november 1968 meededen aan cabaretfestival Cameretten. Tot hun stomme verbazing besliste de jury anders en wees Cabaret Don Quishocking aan als winnaar. Vermeulen en De Jonge waren verbijsterd: had de jury niet gezien wat de zaal wel zag?! Ze lieten het er niet bij zitten, sterker nog, ze deden er een tandje fanatisme bij.

Lees verder na de advertentie

Die topsportmentaliteit kwam van Bram Vermeulen, een veelbelovend volleyballer, die in het nationale team speelde. In hem vond De Jonge de motor die zijn eigen trein in beweging zette. Vermeulen bracht hem discipline bij en De Jonge zette dat in voor zijn grote ambitie: op het toneel staan.

Het tempo was moordend hoog, ze lieten het publiek vaak niet eens uitlachen

De deelname aan Cameretten beschouwt De Jonge als het begin van zijn professionele loopbaan. Samen met Vermeulen schaafde hij uren, dagen, weken aan hun materiaal. Hij vooral de teksten, Vermeulen de muziek. Achteraf legde Vermeulen meer de kaders aan, zo is te lezen in het boek ‘Herinneringen’ van de Neerlands-Hoopbox waarin hun oeuvre nu is verzameld.

“Ik regisseerde Freek niet, dat was geen doen, maar ik regisseerde de voorstellingen”, zei de in 2004 overleden zanger/componist/cabaretier daarover ooit in een interview.

Het duo blies met hun programma’s de gevestigde orde in het cabaret omver. Tot dan toe was het vooral beschaafd amusement, zingend vanaf een barkruk. Natuurlijk was er engagement en maatschappijkritiek, maar het bleef netjes. Hier zag men opeens twee langharige jongens die rock-‘n-roll mengden met cabaret.

Tempo

Alles was erop gericht het publiek zo snel mogelijk op het verkeerde been te zetten. Met taalgrappen, visuele acts die rechtstreeks uit het variété kwamen, de bruuske bewegingen van De Jonge en de grote rol van de muziek, en daarmee van Vermeulen. Het tempo was moordend hoog, ze lieten het publiek vaak niet eens uitlachen, begonnen in de lach al met een nieuw nummer.

Absurde verhalen, botte grappen, maar ook filosofische gedachten en een flinke scheut engagement. Het moest allemaal anders dan het daarvoor ging. Het was rebels, anarchistisch en energiek. Ze denderden met grote vaart het cabaret binnen en zouden het voorgoed veranderen.

Freek de Jonge: “Ik had een grote ambitie en ik had ook wel ervaren dat als ik op het toneel ging staan, het om te lachen was. Maar hoe het allemaal moest, daar had ik geen idee van. Bram en ik begonnen onbevangen maar geconcentreerd. We leerden vrij snel en schreven eigenlijk nieuwe wetten. Dat paste helemaal in de tijdgeest.”

Al gauw riepen ze zichzelf uit als de besten en veegde het duo de vloer aan met andere cabaretiers uit die tijd. Een bravoure dat De Jonge later parten heeft gespeeld. “Een beetje meer warmte en collegialiteit van mijn kant had er wel afgekund,” zegt hij nu.

Al gauw riepen ze zichzelf uit als de besten en veegde het duo de vloer aan met andere cabaretiers uit die tijd

Dat het Nederlandse cabaret nu zo breed is, is mede te danken aan Bram Vermeulen en Freek de Jonge. Van kleinkunstprogramma’s met liedjes die aanschuren tegen popmuziek tot meer clowneske shows met veel fysieke humor. Van verhalende stand up tot snelle absurde en bijna toneelmatige scènes, veel van wat er nu in het theater te zien is, vindt zijn oorsprong in het werk van Neerlands Hoop.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Favoriete nummers in carré

De oeuvrebox ‘Neerlands Hoop in Bange Dagen 1968-1979’, met boeken, dvd’s, cd’s en een lp, wordt op 13 maart ten doop gehouden in Carré in Amsterdam tijdens ‘Nederland en Vlaanderen zingt Neerlands Hoop’. Die avond haalt De Jonge herinneringen op en zingen artiesten als Spinvis, Paul de Munnik en Louise Korthals hun favoriete Neerlands Hooplied. Info: freekdejonge.nl

Het complete oeuvre

Toen Freek de Jonge bandjes in zijn bezit kreeg van ‘Neerlands Hoop in Panama’, het tweede theaterprogramma van het duo uit 1971, was dat het definitieve startsein voor de ultieme verzamelbox van Neerlands Hoop. “Van onze eerste twee programma’s waren nooit professionele live opnames gemaakt”, stelt De Jonge. “Omdat Bram en ik dachten: die video, dat wordt niks. Dat is een eendagsvlieg.”

Gelukkig hadden studenten van de Filmacademie, bij wijze van leerproces, de voorstelling opgenomen, zodat die nu alsnog aan de dvd-box kon worden toegevoegd. “Daarna zijn meer dingen naar bovengekomen, zoals bandjes met liedjes uit 1968. En opnamen van ons Engelstalige programma, dat we in de zomer van 1979 in Londen speelden. Slechte kwaliteit, maar het maakt het wel compleet.”

“We hebben deze week twee inspeelvoorstellingen voor Carré gedaan in Den Bosch, en dan zijn er mensen die hardop meepraten met de conferences. Heel leuk.” Hoe het komt dat mensen nog zulke sterke herinneringen hebben aan die Neerlands-Hooptijd? “Ik denk dat ze op een leeftijd bij ons in de zaal zaten die vrij bepalend in hun keuzes is geworden en in hun kijk op de wereld. We hebben ramen en deuren opengegooid en dat was voor veel mensen een openbaring.”

Deel dit artikel

Het tempo was moordend hoog, ze lieten het publiek vaak niet eens uitlachen

Al gauw riepen ze zichzelf uit als de besten en veegde het duo de vloer aan met andere cabaretiers uit die tijd