Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Borsten, bloed en brullende draken: wat maakt Game of Thrones zo goed?

Cultuur

Isabel Baneke

Drakenmoeder Daenerys Targaryen is een van de favorieten van de fans om op de Troon te eindigen. © -

De strijd om de IJzeren Troon barst maandag weer los. Tientallen miljoenen fans van over de hele wereld zullen in het slotseizoen eindelijk te weten komen wie heerser van Westeros wordt. ‘Game of Thrones’ voor late instappers: wat maakt deze tv-serie vol zwaarden, bloed en blote borsten toch zo sterk?

Kchhhhhh! Luid gekras galmt door de stationshal van Utrecht Centraal. Nieuwsgierig gluren reizigers de tijdelijke tentoonstellingsruimte tussen perron 19 en 20 binnen, gelokt door de bron van het geluid. Daar staat ‘ie: de IJzeren Troon, of althans een replica daarvan. De zetel waar alles om draait in de ongekend populaire tv-serie ‘Game of Thrones’.

Lees verder na de advertentie

In rap tempo rolt Anemoon uit Utrecht (15) naar binnen. Ze wil graag een foto van haarzelf op de stalen stoel die ze talloze malen via haar scherm heeft bewonderd. “Alle zeven seizoenen heb ik verslonden. De meeste afleveringen heb ik wel vijf keer bekeken. Ik neem vandaag expres een trein later, zodat ik het geluid van de draken kan beluisteren, de kostuums uit de serie kan zien en even op de troon kan zitten.” Ze lacht. “De spanning voor seizoen acht kriebelt al weken door mijn buik.”

Tientallen miljoenen fans wachten met ingehouden adem op de ontknoping van de HBO-reeks over de bloederige strijd om de macht op Westeros

Ze is niet de enige. Tientallen miljoenen fans over de hele wereld wachten met ingehouden adem op de ontknoping van de Amerikaanse HBO-reeks, over de bloederige strijd om de macht op het fictieve continent Westeros. Op het internet, bij de koffieautomaat en in de kroeg keert steeds dezelfde vraag terug: wiens kadetten zullen uiteindelijk toch neerploffen op die IJzeren Troon?

In Amerika start het slotseizoen zondag. Nederlandse liefhebbers moeten een nachtje extra slapen voordat ze via het seriepakket van kabelaar Ziggo herenigd worden met drakenmoeder Daenerys Targaryen, nobele leider Jon Snow van het noorden en de slinkse koningin Cersei Lannister.

Tekst gaat verder onder de video.

De zes laatste afleveringen beloven spectaculair te zijn. Sommige duren anderhalf uur en het budget voor elke afzonderlijke uitzending bedraagt 15 miljoen dollar. Ook bevat seizoen 8 naar verluidt de langste achtereenvolgende gevechtsscène die ooit voor film of tv is gedraaid. Maar liefst 55 nachten moesten ­acteurs en figuranten daarvoor met hun zwaarden in de rondte zwiepen, 750 man werkten mee aan de nagespeelde veldslag.

Bent u een van de weinigen die nog nooit heeft gehoord van Game of Thrones? De serie is gebaseerd op de boekencyclus ‘A Song of Ice and Fire’ van George R.R. Martin (vanaf 1996). Aanvankelijk kwam het script grotendeels overeen met de bundels uit de pen van deze Amerikaanse schrijver, maar omdat hij de laatste delen van zijn fantasyreeks nog niet heeft voltooid, heeft de tv-serie de boeken inmiddels ingehaald en is het einde uitgewerkt door de initiatiefnemers van de show, over wiens schrijfkunsten hevige discussies worden gevoerd onder de fans.

Winter is coming

Een poging tot het samenvatten van de eerste zeven delen. Seizoenenlang vochten zeven families om de heerschappij in Westeros, een fictief rijk dat doet denken aan middeleeuws Europa. Maar nu de troonstrijd zijn climax nadert, is een van de hevigste winters uit de geschiedenis aangebroken, een storm waarvoor al van meet af aan werd gevreesd. ‘Winter is coming’ is niet alleen het motto van het Stark-geslacht, waartoe troonkandidaten Arya, Sansa en hun bastaardbroer Jon Snow ­behoren, het is ook de titel van de allereerste aflevering van de serie, in april 2011.

In die lange winter met hoofdletter W zullen de inwoners van Westeros niet alleen rillen van de kou, maar vooral van de Night King, de achtduizend jaar oude koning van de White Walkers en het leger der doden. Samen zijn zij opgerukt om de enorme ijsmuur die de Westerosi moet beschermen te verwoesten, net als alles en iedereen die ademt.

Wellicht klinkt het verhaal u ridicuul in de oren. Inderdaad ziet het er op papier nogal stompzinnig uit.

In dit laatste seizoen wordt onthuld of de drie overgebleven machtige families en hun bondgenoten de strijdbijl kunnen begraven om de ijszombies gezamenlijk uit te schakelen. Zo niet, dan is het einde der tijden nabij. Maar lukt het de kanshebbers voor de IJzeren Troon wel om hun blik los te rukken van dat stalen gevaarte en de Night King te verslaan, dan rest de vraag: en dan?

Wellicht klinkt het verhaal u ridicuul in de oren. Inderdaad ziet het er op papier nogal stompzinnig uit. Toch is Game of Thrones uitgegroeid tot een monster van een cultuurfenomeen. Met de tot nu toe 67 afleveringen verzilverden de makers onder meer 47 van hun 128 nominaties tijdens de Emmy Awards, een recordaantal. Popsterren zingen over de serie, Adidas heeft GoT-gympies ontworpen en zelfs president Donald Trump verwees naar de reeks, onder meer toen hij begin dit jaar ‘The Wall is Coming’ intikte op zijn Instagram-account, waarmee hij zijn gewenste grensafscheiding vervlocht met de eerdergenoemde serieslogan.

Het succes demonstreren aan de hand van kijkcijfers is lastiger. Na een stroeve start breekt de serie al jaren allerlei records, dat is zeker. Zo trok de laatste aflevering van seizoen 7 binnen een etmaal 16,5 miljoen kijkers in de VS alleen al, opmerkelijk voor een betaalzender buiten het standaardpakket. De omvang van het Nederlandse publiek is onbekend, al stokten de servers van Ziggo zodra deel 1 van datzelfde seizoen online kwam. Maar hoewel Game of Thrones steevast bovenaan staat op downloadsites, is onduidelijk hoe immens de groep fans is die de serie illegaal ­bekijkt.

Morele vraagtukken

Ook mensen die normaliter wars zijn van magische werelden, raken vaak genoeg verslingerd aan het spel der tronen. Hoe kan dat? Wat maakt deze serie zo sterk? Natuurlijk telt ­Game of Thrones een aantal voor de hand liggende lokkertjes, die de kijker de sores van alledag even doen vergeten: politieke intriges, veldslagen, stomende seksscènes en magische krachten als die van heks Melisandre, een priesteres die vertolkt wordt door Carice van Houten – zij en Michiel Huisman zijn de enige Nederlandse acteurs die een rol in de serie wisten te bemachtigen.

View this post on Instagram

Die vier elementen zijn er in overvloed. Toch bestaat de aanzuigkracht van deze serie uit meer dan alleen lowbrow fantasy-escapisme. Zo eisen de makers veel van de kijker. De verhaallijnen zijn zo talloos en complex, dat Game of Thrones soms moeilijk is bij te benen. Nieuwe personages komen en gaan en ook allianties wisselen constant. Bovendien laten de makers hun geesteskinderen, en daarmee het publiek, tobben over ingewikkelde morele vraagstukken.

Neem Daenerys Targaryen, waarvan veel fans hopen dat zij op de Troon eindigt. Als nazaat van een koning die heel de hoofdstad in vuur en vlam wilde zetten, trapt de drakenmoeder met haar romige huid en witte haren haar leiderschap af als radicale idealist. Ze ontdoet slaven van hun ketenen, wil bloedvergieten inperken en hoopt bordelen te kunnen opdoeken. Elke beslissing neemt de engelachtige ‘Dany’ in belang van het volk.

Maar haar revolutie lijkt tot stilstand te komen als ze de zee oversteekt en voet zet op het vaste land van Westeros. Daar komt ze voor een dilemma te staan. Ze kan de hoofdstad binnenvallen. Met haar enorme leger en drie draken is de IJzeren Troon dan in een mum van tijd de hare, maar er zullen ook duizenden onschuldige burgers sneuvelen. Kiest ze voor de risicovolle maar vreedzamere strategie? Of voor de ogenblikkelijke overwinning?

Net als je denkt dat je een personage kent en snapt waar het verhaal naartoe gaat, geven de makers je ongelijk

Eerder ontdekte Targaryen al dat angst heerschappij afdwingt. Van een lieflijke maagd ontpopte ze zich in de zeven seizoenen tot een verlicht despoot die haar impulsen niet altijd weet te onderdrukken. De drakenmoeder bleek gebreken te hebben, net als de andere karakters niet enkel puur of verdorven zijn. In Westeros worden goed en kwaad ingekleurd door talloze grijstinten. Op intrigerende wijze experimenteren de makers met klassieke stereotypen als de meedogenloze koning en de dappere ridder.

Die nuance in de karakters van de personages levert vaak verrassende, maar soms ook frustrerende plotwendingen op: Game of Thrones wordt met name bejubeld om zijn onvoorspelbaarheid. Net als je denkt dat je een personage kent en snapt waar het verhaal naartoe gaat, geven de makers je ongelijk. Psychopaten komen aan de macht, slechteriken als The Hound ontwikkelen gaandeweg een geweten en centrale figuren leggen het loodje.

Zo rekende de serie al in seizoen 1 ongenadig af met de sympathieke, maar naïeve held Ned Stark en deed ook het bloedvergieten tijdens het ‘rode huwelijk’ menig fan opspringen van de bank. “Over dat moment ben ik nog steeds niet heen”, zegt de 22-jarige Emine Acer, die met twee vrienden naar Utrecht Centraal is gekomen om de GoT-parafernalia in het tijdelijke museumpje te bewonderen.

De Utrechtse heeft de hele reeks al twee keer van A tot Z gezien. “In bijna alle tv-series en films weet je als kijker dat de goeien het kwaad uiteindelijk overwinnen.” Denk aan ‘Harry Potter’, ‘Superman’ of ‘De Leeuwenkoning’. “Maar in Game of Thrones ben ik daar niet zeker van. In de serie is niets wat het lijkt.” Het verlangen van de kijker naar gerechtigheid is tot nu toe inderdaad niet ingelost. Integendeel, in Westeros lijkt kwaad tot erger te leiden. “Je kunt nooit ontspannen en zo ben ik verslaafd geworden aan de serie. GoT blijft boeien.”

Inclusiviteit

Dat komt ook omdat de serie, net als serieuze sciencefiction en vele andere fantasyverhalen, op symbolische wijze commentaar lijkt te leveren op sociaal-politieke kwesties in de echte wereld. Verknipte en seksistische mannen die de heerschappij opeisen, leiders die de komst van die strenge winter eindeloos ontkennen en het bestaan van een hoge ijsmuur, die het rijk tegen immigranten moet beschermen: zijn het metaforen?

Anders dan op aarde is de inclusiviteit in Game of Thrones groot. Hoewel? De grootste kanshebbers op de IJzeren Troon zijn stuk voor stuk wit, het barbaarse Dothraki-volk en het gros van de bevrijde slaven, die worden geleid door de witharige drakenmoeder, zijn van kleur. Ook hebben de zwarte leiders uit het oosten minder prominente rollen dan de witte in Westeros. Het slotseizoen biedt volop kansen als het gaat om kleur.

Wel hebben de makers aandacht voor homo’s, transgenders en mensen met beperkingen als dwerggroei. Schrijver R.R. Martin is een feminist. Vrouwen zijn in zijn boeken en de serie multidimensionaal, of zij nu madonna’s zijn, hoeren of iets daartussenin. Op de vraag van een journalist hoe hij als man vrouwen zo goed kon portretteren antwoordde hij ooit: “Ik beschouw vrouwen net als mannen als menselijke wezens”.

De vrouwelijke hoofd­per­so­na­ges hebben met het verstrijken van de seizoenen meer macht vergaard, zich ontdaan van het mannelijk juk

Hoe gelaagd de karakters van de vrouwen in Game of Thrones ook mogen zijn, tijdens de eerste delen kregen de makers forse kritiek op hun omgang met vrouwen: de serie zou enkel stoelen op bloed en blote borsten, zwaarden en zadels. Wellicht daarom hebben de vrouwelijke hoofdpersonages met het verstrijken van de seizoenen meer macht vergaard, zich ontdaan van het mannelijk juk.

In plaats van geweld gebruiken zij hun verstand om de heersende haantjes te omzeilen en te manipuleren. En dat op allerlei verschillende manieren: Arya Stark, de antiprinses, leerde leven en vechten als man. Haar zus Sansa schudde haar meisjesachtige naïviteit af door misbruik en vernedering en Cersei Lannister, die op dit moment koningin van Westeros is, ontdekte dat list en bedrog de enige manier voor haar is om als vrouw boven de mannen te eindigen.

Ja, Game of Thrones is een gelaagde kaskraker te noemen. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de intelligente dialogen, het spel van de acteurs, de wrange humor, adembenemende landschappen, decors en kostuums. Of de technische hoogstandjes als vuurspuwende draken.

Zelf proeven hoe verleidelijk macht is? Tot 21 april kunt u op Utrecht Centraal op de IJzeren Troon plaatsnemen. En na al voorgaand ­gejubel nog een minpunt: om het succes ­optimaal uit te melken blijft HBO Westeros ook na de finale in beeld brengen met een spin-off, die de historie van het fictieve continent verder zal uitdiepen.

Het laatste seizoen van ‘Game of Thrones’, vanaf maandag elke week om 21.00 uur via Ziggo Movies & Series XL. De eerste zeven delen zijn ook verkrijgbaar op dvd.

Lees ook:

Waarom het nieuwste seizoen Game of Thrones rammelt (zonder spoilers)

Het tempo zat er stevig in, bij de zevende reeks van spektakelserie Game of Thrones. Eigenlijk iets té stevig. Enkele spoilervrije gedachten bij het afgelopen, zevende seizoen.

De verleidingskracht van memes kan levensgevaarlijk zijn

Op 3 januari postte ­Donald Trump een plaatje op z’n instagramaccount waarop een levensgroot Trumphoofd boven een muur in de woestijn hing. Eronder stonden de woorden ‘The Wall is Coming’. 

Deel dit artikel

Tientallen miljoenen fans wachten met ingehouden adem op de ontknoping van de HBO-reeks over de bloederige strijd om de macht op Westeros

Wellicht klinkt het verhaal u ridicuul in de oren. Inderdaad ziet het er op papier nogal stompzinnig uit.

Net als je denkt dat je een personage kent en snapt waar het verhaal naartoe gaat, geven de makers je ongelijk

De vrouwelijke hoofd­per­so­na­ges hebben met het verstrijken van de seizoenen meer macht vergaard, zich ontdaan van het mannelijk juk