Bizarre reis van Moby Dick door een nog smerige Rijn

cultuur

Belinda van de Graaf

Review

De Duitse documentairemaker Stephan Koester heeft met 'De witte walvis' een prachtig documentair onderwerp in handen. Aan de hand van archiefbeelden en interviews met getuigen, reconstrueert hij het verhaal van de witte walvis die in 1966 plotseling opdook in de Rijn en die (vooral in Duitsland) veel beroering wekte bij pers en publiek.

Een speciaal voor het Nederlandse bioscooppubliek aangetrokken Nederlandse voice-over leidt ons door het raadselachtige verhaal van Moby Dick, zoals de witte walvis op zijn wekenlange Rijnreis werd genoemd. Koester maakt voor zijn documentaire gebruik van beproefde filmische middelen, maar het aardige is dat hij zich ook de spectaculaire, dramatische kwaliteiten van het verhaal realiseert. Zo filmt hij bijvoorbeeld ook onder water, vanuit het perspectief van de walvis, keurig in zwart-wit, zodat de nieuwe beelden nauwe aansluiting krijgen bij de bestaande archiefbeelden. In die zin is 'De witte walvis' een gedramatiseerde documentaire te noemen en het is ook de aangebrachte dramatische spanning, begeleidt door spannende sixties-muziekjes van 'The Shadows' en aanverwanten, die zo aanstekelijk werkt. Als in een detective volgen we de witte walvis, een zogeheten beloega, op zijn tocht door de haven van Rotterdam, waar hij tussen de wirwar van kranen en werven zwemt. Via Hoek van Holland volgen we hem stroomopwaarts de smerige Rijn op, uitkomend in Duisburg, de grootste binnenhaven van Europa. Met stijgende verbazing volgen we de bizarre en raadselachtige tocht en de reacties van het jaren-

zestigpubliek dat in de komst van de witte walvis een teken ziet, van love & peace vooral. Je zou het een beetje naïef kunnen noemen dat de documentairemaker zich helemaal aansluit bij de mythologie van vele volkeren die witte dieren als een voorbode van toekomstige veranderingen zien, maar de manier waarop Koester de komst van de witte walvis paart aan de opkomst van de milieubeweging is te mooi om er niet een heel klein beetje in te willen geloven. Al was het maar om de tocht van de eenzame en verdwaalde walvis door de wateren van de Hollandse en Duitse Rijn (destijds een dodelijk riool) niet helemaal vergeefs te laten zijn.

Lees verder na de advertentie

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie