Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Battambang in Cambodja is een oase van rust, ontspanning en cultureel genot

Cultuur

Ate Hoekstra

Battambang © Ate Hoekstra
Reizen

Battambang, de tweede stad van Cambodja, is het domein van beeldend kunstenaars en artiesten. De kunststad hoopt op erkenning van Unesco.

Mil Chamkrim houdt van rust. Van de rivier, van bergen en van groene rijstvelden. Maar het is vooral de kunst die zijn hart heeft gestolen. En in Battambang, de stad waar hij is opgegroeid en die hij misschien nooit zal verlaten, is die kunst alom aanwezig. “Siem Reap en de hoofdstad Phnom Penh zijn mij veel te druk. Daar is het alsof de mensen alleen maar aan geld denken. In Battambang is ruimte voor kunst en bezinning”, vertelt Chamkrim.

Lees verder na de advertentie

Battambang is de op één na grootste stad van Cambodja. Maar in vergelijking met de grootste stad, het almaar uitdijende Phnom Penh, is het een oase van rust, ontspanning en cultureel genot. Inwoners noemen het de kunststad van Cambodja. Zij zijn trots dat Battambang na een moeilijke, door oorlog en armoede getekende periode haar artistieke ziel weer heeft gevonden.

Battambang is in vergelijking Phnom Penh een oase van rust, ontspanning en cultureel genot

In kunstgalerie Romcheik 5 Art Space is die ziel welhaast voelbaar. De galerie, die zich in een stille straat bevindt, is het domein van vijf jonge Cambodjaanse kunstenaars. Op de begane grond hangt moderne kunst. Op de eerste verdieping zijn sculpturen te bewonderen. Ook hangt daar het werk van Chamkrim, een schilder die voor zijn werk diep in de ziel van de mens kijkt en fijntjes aantoont waar onze gebreken zitten. “Er zijn veel kunstenaars in Battambang”, vertelt Chamkrim in de galerie. “Schilders, schrijvers, componisten, dansers. Ik denk dat het is omdat wij kunstenaars een plek nodig hebben waar we ons kunnen concentreren en elkaar makkelijk kunnen opzoeken. Elders in Cambodja is dat moeilijk. Hier hebben de mensen een andere mindset.”

Glazen vitrinekast

Op een paar minuten lopen van Romcheik 5 bevindt zich Wat Kandal, een boeddhistisch klooster waar al meer dan honderd jaar monniken komen om te mediteren, te bidden en te studeren. Veel gebouwen op het uitgestrekte kloosterterrein stammen uit de tijd van de Franse kolonisatie (1863-1953) en haar architectonische hoogstandjes. Bij een van de tempelgebouwen zitten jonge, in monniken in oranje pij in houten schoolbanken te studeren. Het klooster is tevens de laatste rustplaats van Kong Bunchhoeun. Deze Cambodjaanse schrijver en componist bracht zijn laatste jaren in Noorwegen door. Maar toen hij ruim twee jaar geleden op sterven lag, restte hem nog maar één wens: dat zijn overblijfselen naar zijn geliefde Battambang zouden gaan.

Monnik Hun Thaan (vooraan) in het klooster Wat Kandal. © Ate Hoekstra

Klooster Wat Kandal heeft een levensgroot standbeeld van de schrijver. In een glazen vitrinekast staat een urn met zijn as. Monnik Hun Thaan is trots dat Battambang Bunchhoeun de laatste eer bewijst. “Hij was een groot kunstenaar die ons in zijn teksten uitlegde hoe de maatschappij in elkaar steekt. En hij hield echt van Battambang. In zijn liedjes noemde hij de stad geregeld bij naam.” Thaan houdt ook van Battambang. Waarom? “Omdat er nergens in Cambodja zo veel aandacht voor cultuur en onderwijs is als hier”, antwoordt de monnik.

Dat was in de jaren vijftig en zestig ook al zo, maar daarna ging het behoorlijk mis. Cambodja raakte verwikkeld in een burgeroorlog en viel ten prooi aan het Rode Khmer-regime. Die wilde het land veranderen in een sociaal-agrarische heilstaat en moest niets hebben van kunst en cultuur. Veel kunstenaars en leraren werden vermoord, Wat Kandal werd gebruikt als wapenopslagplaats. Toen de Rode Khmer in 1979 eindelijk was verdreven, lag het land in puin. De inwoners van Battambang raapten de scherven weer op.

Galerieën, hippe restaurants en artistieke bars

Wie nu door de kleine straten van het stadscentrum loopt ziet galerieën, hippe restaurants, artistieke bars en kleurrijke street-art. Het is zo’n bijzondere combinatie met de koloniale architectuur dat Unesco is gevraagd de stad te erkennen als Werelderfgoed.

De wederopbouw heeft Battambang voor een belangrijk deel te danken aan Phare Ponleu Selpak, een school aan de rand van de stad. Arme kinderen worden hier opgevangen en krijgen naast basisonderwijs een opleiding in de kunsten. Op een zonnige, tropisch hete middag is het druk op de school. In één van de lokalen zijn leerlingen druk in de weer met muziekinstrumenten, even verderop worden de fijne kneepjes van een traditionele dans ingestudeerd. In één van de ruimtes worden circusartiesten opgeleid. Als de avond eenmaal is gevallen, zetten zij een spetterende show neer.

Expositie in kunstschool Phare Ponleu Selpak. © Ate Hoekstra

Bij de oprichting van de school, 24 jaar geleden, was Det betrokken. Hij woonde als tiener in een vluchtelingenkamp net over de grens met Thailand. Toen hij terugkeerde naar Battambang besloot hij met vrienden te werken aan een betere toekomst voor Cambodja.

Ze richtten de school op om kansarme kinderen aan een toekomst te helpen en kunst en cultuur te promoten. “Kunst is een onderdeel van onze cultuur”, vertelt Det op het terrein van Phare. “Het is belangrijk dat door te geven aan de volgende generatie. Tegelijkertijd geven we de kinderen de mogelijkheid zich te ontwikkelen.” Met succes. Duizenden jongeren hebben inmiddels bij Phare een vak geleerd. Sommigen zijn nu befaamde kunstenaars in binnen- en buitenland.

Kunst- en circusvoorstellingen
Battambang telt verscheidene kunstgalerieën die het bezoeken waard zijn. Bijvoorbeeld Romcheik 5 Art Space, Sangker Gallery en Lotus Bar and Gallery. Kunstschool Phare Ponleu Selpak is ook open voor bezoekers. De circusshow van Phare is een aanrader.

Buiten de stad
Ook buiten de stad is genoeg te doen. Zoals een bezoek aan de eeuwenoude tempel Wat Ek Phnom en Phnom Sampeau met de ‘Killing caves’ waar de Rode Khmer afrekende met vijanden. Bijzonder is een ritje met de bamboetrein.

Ernaartoe
Battambang heeft geen vliegveld. De beste optie is om naar Phnom Penh te vliegen en verder te reizen per bus, taxi of trein. Vliegen op Siem Reap kan ook. Vanaf daar kun je verder per bus of taxi. Of per boot: een lange, maar indrukwekkende tocht over het Tonlé Sap-meer en de Sangkae-rivier.

Deel dit artikel

Battambang is in vergelijking Phnom Penh een oase van rust, ontspanning en cultureel genot