Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Angst als iets positiefs: durf gewoon bang te zijn, zegt oorlogscorrespondent Hesna al Ghaoui

Cultuur

Mariska van Sprundel

Al Ghaoui Hesna © Gálos Mihály Samu
Boekrecensie

De Hongaars-Syrische oorlogscorrespondent Al Ghaoui onderzoekt angst in al haar vormen.

Zweethanden, een samentrekkende maag, kloppende slapen, snelle ademhaling. Deze onaangename sensaties zijn je misschien bekend: het is de vecht-of-vluchtrespons waarmee het lichaam reageert op bedreigende situaties. Voor de Hongaarse-Syrische journalist Hesna al Ghaoui is angst, doodsangst soms, een bekende metgezel. Jarenlang werkte ze als correspondent in conflictgebieden voor de Hongaarse televisie. En als ze voor de camera’s moest verschijnen kwam de plankenkoorts opzetten. Jaren later raakte ze in paniek toen ze een keizersnede kreeg. In ‘De kracht van angst, lessen van een oorlogscorrespondent voor het dagelijks leven’ grijpt Al Ghaoui die oeroude emotie bij de kladden. We hoeven niet bang te zijn voor onze angsten, zolang we manieren vinden om ze als drijfkracht te gebruiken. Dat is de hoofdboodschap in deze knappe mix van persoonlijke ervaringen, bijzondere verhalen over andere mensen en populaire wetenschap.

Lees verder na de advertentie

Al Ghaoui begint met de nodige fysiologische kennis over angst. Ze dook de boeken in, interviewde wetenschappers, psychologen en psychiaters. Haar eigen ervaringen dienen steeds als uitgangspunt om te verkennen hoe angst in ons lichaam werkt. In gedachten keert ze terug naar haar werk in onder andere Afghanistan, Libanon, Libië, Israël. De levendige beschrijving van wat zij als correspondent meemaakte - zo wist ze ternauwernood te ontsnappen aan een lynchpartij door boze burgers in Libanon - zet ook de lezer onder grote spanning. De les die ze eruit trok: angst en woede kunnen besmettelijk zijn. Eén boze man wist in mum van tijd een hele menigte op te hitsen. Gelukkig is moed ook overdraagbaar, leerde ze van een Palestijnse en Israëlische vader die beiden een dochter verloren door geweld van andere zijde. Nu geven de mannen samen les op scholen aan weerszijden van de grens en roepen op tot dialoog en vrede.

Soms vervalt Al Ghaoui in clichés, angst wordt een brandstof die ‘je uit je comfortzone haalt’

Oorlog als mindfulness

Haar verhalen uit conflictgebieden zijn aangrijpend. Waarom blijven verslaggevers als zij oorlog, geweld en gevaar opzoeken? “Omdat mensen moeten weten wat hier gebeurt”, antwoordde Al Ghaoui altijd. Tijdens haar zoektocht ontdekte ze nog iets anders: acute angst is in staat om je in het hier en nu te houden. Als de bommen in het rond vliegen is het onmogelijk om in gedachten vooruit te lopen op de toekomst. Oorlog als mindfulness, het klinkt wat tegenstrijdig.

Ook onze eigen veilige samenleving is doorspekt van angst, vertelt Al Ghaoui gaandeweg, waarmee ze haar verhaal de belevingswereld van de 21ste eeuw intrekt. Hier hebben wij vooral vrees voor afwijzing, vernedering, schaamte. Die angst is echt. Onhandig genoeg gaat de vecht-of-vluchtrespons ook af bij gepieker, zorgen en angsten die alleen in ons hoofd zitten. De populistische politiek en commerciële reclames spelen in op die innerlijke angsten van kiezers en consumenten, daarom werken ze zo goed, beschrijft Al Ghaoui die te rade ging bij theorieën uit de sociale psychologie.

Het fijne aan ‘De kracht van angst’ is dat je wordt aangespoord om over je eigen angsten na te denken en hoe daarmee om te gaan. Helaas vervalt de auteur daarbij soms in clichés. Angst wordt een brandstof die ‘je uit je comfortzone haalt’ en ‘het beste in je naar boven brengt’. Met dat laatste bedoelt ze dat wie op tijd in de gaten heeft dat hij bang is, kan beslissen hoe hij wil reageren. De andere optie is in paniek raken en automatisch reageren. Maar werkt dat zo? Heb je in een gevaarlijke situatie wel echt de keus hoe je wil reageren? Ons reptielenbrein bestookt ons al duizenden jaren lang met de vecht-of-vluchtrespons, wat ons helpt overleven bij dreiging, zoals Al Ghaoui zelf schrijft. Durf bewust bang te zijn, adviseert ze, door je angst te registreren en accepteren. Hoe dan?, is de vraag die een beetje blijft hangen.

Al Ghaoui’s tv-reportages konden rekenen op nationale en internationale prijzen. Toen ze moeder werd, liet ze de oorlogsverslaggeving achter zich. Tegenwoordig geeft ze lezingen en trainingen om mensen te laten nagaan hoe angstige gevoelens bij henzelf werken. Stel je geeft een lezing voor een groot publiek en de faalangst borrelt op, zeg jij dan ‘ik vind het eng’ of ‘ik vind het spannend’? Het sexyer klinkende ‘spannend’ betekent dat je goed met angst kunt omgaan, omdat je de uitdaging erin herkent, aldus Al Ghaoui. Angst wordt dan een drijvende kracht.

Oordeel: knappe mix van persoonlijke ervaring, bijzondere verhalen en populaire wetenschap.

Hesna al Ghaoui
De kracht van angst, lessen van een oorlogscorrespondent voor het dagelijks leven
Vert. Cora-Lisa Sütő Pluim; 395 blz. € 23,99

In ons dossier boekrecensies vindt u een overzicht van de besprekingen van pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers.

Deel dit artikel

Soms vervalt Al Ghaoui in clichés, angst wordt een brandstof die ‘je uit je comfortzone haalt’