Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Alan Hollinghurst: 'Vrouwen vinden mijn romans sexy'

Cultuur

Jann Ruyters

Alan Hollinghurst baseerde zijn nieuwste roman losjes op de seksaffaire rondom parlementslid John Profumo die het Verenigd Koninkrijk in de jaren '60 in zijn greep hield © Patrick Post
Interview

Oer-Britse nostalgie gecombineerd met een homoseksueel seksschandaal: Bookerprizewinnaar Alan Hollinghurst is terug met een roman zoals we die van hem kennen.

'Gay sex wins Booker' kopten de Britse tabloids toen schrijver Alan Hollinghurst in 2004 de belangrijkste Engelse literaire prijs won voor zijn derde roman: 'The Line of Beauty ' ('De schoonheidslijn'). Een noviteit toen, expliciete homoseks in traditioneel Brits decor. Hollinghurst schrijft dromerige romans die je direct onderdompelen in dat heerlijke beschaafde Engeland waar landhuizen, kerken en universiteitsgebouwen een ziel verwerven, en muziek, literatuur en schilderkunst gekoesterd worden. Maar in het Engeland van Hollinghurst wordt ook seks gezocht op de toiletten van het Victoria Station en coke gesnoven in de Londense homobar Sol y Sombra. Hij schrijft romans over liefde, schoonheid en vergankelijkheid waarin volgens goed Brits gebruik melancholie en humor samen opgaan.

Lees verder na de advertentie

Zoals op de eerste bladzijde van zijn zojuist in vertaling verschenen zesde roman, 'De Sparsholt Affaire', een roman die opent in de jaren veertig, de vroege oorlogsjaren in Oxford, toen in de universiteitsstad de avondklok gold en studenten 's nachts om beurten wachttorens bemanden. Verteller Freddie Green laat vanuit het raam van een studentenkamer zijn oog vallen op een knappe verschijning aan de overkant van de binnenplaats: een jonge man met 'een glorieus hoofd als van een Romeinse gladiator', 'een figuur in een glanzend onderhemd die in een vast ritme een paar handhalters heen en weer bewoog'.

Deze dan 18-jarige roeier, student technische wetenschappen, David Sparsholt, vormt de kern van de zich over zeven decennia uitstrekkende roman, en tegelijk het mysterie, omdat we over de seksaffaire rondom hem in 1966 (een schandaal dat alles in zich had 'geld, macht, homoseksuele toestanden') alleen maar indirect zullen horen. Na deze eerste kennismaking springen we in vijf episodes steeds jaren vooruit. Het perspectief verschuift naar Sparsholts zoon Johnny, die zich ontwikkelt van een ongelukkige tiener, vergeefs smachtend naar een Frans vakantievriendje, tot een redelijk succesvolle Londense portretschilder in de jaren zeventig, homoseksueel weduwnaar in de jaren 'tien, als zestiger niet op zijn gemak tussen de driftig grind'rende homo's in de Londense nachtclub.

Geïnspireerd door de zaak-Profumo

Zo registreert Hollinghurst, net als in zijn vorige roman 'Kind van een vreemde', de wisselingen in tijdgeest, modes en mores. Waarbij de seksaffaire van de vader de motor vormt (wat is er nou precies gebeurd?) maar ondertussen vooral wordt ingezoomd op het alledaagse leven van de zoon: zijn liefdes, zijn verliezen.

Hollinghurst, die vorige week Amsterdam bezocht, begon vier jaar terug te schrijven aan zijn roman. "Mijn eerste idee was dat mijn boek moest draaien om zo'n affaire die is blijven hangen maar waarvan niemand meer precies weet waar het om ging, zoals dat gaat met seksschandalen. In de jaren zestig had je de affaire rondom parlementslid John Profumo en callgirl Christine Keeler. Zijn zoon, David Profumo, heeft een paar jaar geleden een fascinerend boek geschreven over het effect van die affaire op zijn leven. Hij maakte een portret van zijn ouders voordat alles ontplofte. Heel lastig voor een kind. Hij had ook die opvallende naam die ervoor zorgde dat iedereen hem eraan bleef herinneren. Ik bedacht dat dit gegeven een roman waard was."

Hoe onze herinneringen verstoord raken is een favoriet thema van me

Alan Hollinghurst

Het boek opent met een kennismaking met de hoofdrolspelers vanuit de ogen van een buitenstaander. "Niemand weet wat er tussen twee mensen in een kamer gebeurt en daarom wilde ik het laten opschrijven door een derde persoon, iemand die er ook nog eens dertig jaar later aan terugdenkt. Hoe onze herinneringen verstoord raken is een favoriet thema van me, daar ging mijn vorige roman 'Kind van een vreemde' ook over. Bovendien kon ik in dit verslag zo een extra laag toevoegen: de buitenstaander die naar eigen zeggen een wetenschappelijke interesse toont in een fenomeen, maar die toch zelf ook erg gefascineerd is door deze figuur. Dat maakt zijn verslag meer ironisch, minder serieus."

Het Oxford van de jaren '40 proeft vertrouwder dan het Londen van nu. Was het ook makkelijker te beschrijven?

"Zeker. Periodes die ik me levendig herinner vragen om een selectie, terwijl het Engeland van daarvoor toch gesimplificeerd is door andere romans. Schrijven over Oxford gaat sowieso altijd gepaard met enige 'Brideshead Revisted'-achtige nostalgie. Maar deze oorlogsperiode is ook een speciale periode in Oxford. Een periode van instabiliteit en onrust, mensen verbleven vaak maar enkele maanden aan de universiteit. De schoonheid van de stad wordt door de oorlogsjaren versterkt, maar ook de grimmigheid."

Wat is dat met het oude Engeland, dat het zo blijft fascineren, ook niet-Engelsen? Wat zoeken we in 'Downton Abbey', 'Brideshead Revisited'?

Ik kon zelf Downton Abbey niet aanzien, eerlijk gezegd. Pure nostalgie

"Ik probeer in mijn romans die verleiding van de Britse bovenklasse toch wel te deconstrueren en juist aandacht te vragen voor de hypocrisie en wreedheid. Ik kon zelf Downton Abbey niet aanzien, eerlijk gezegd, pure nostalgie. Zag je 'The Crown'? Dat vond ik wel een goede poging om iets wezenlijks te vertellen over onze koninklijke familie. Ik ben benieuwd hoe ze zich door de volgende toch wat minder opwindende decennia heen gaan ploegen. Maar het is zeker interessant om te zien hoe er massaal wordt teruggegrepen naar die momenten van glorie en glamour, juist nu ons publieke leven instort en we de zelfmoordtrip uit het EU ondernemen."

Toch proef ik in uw romans ook nostalgie naar de tijd van geheimhouding en verhulling, toen homoseksualiteit nog verboden was.

"Natuurlijk is die periode van geheimen en verborgen gevoelens heel bevredigend voor een romanschrijver. Die wereld van codes, tekens en verboden is gecompliceerder dan die van nu, waarin alles openbaar is. Hoe kan je dat wat niet hardop gezegd kan worden toch laten meeklinken? Het is ook amusant om te bedenken hoe je die wereld kan verstoren. Johnny weet niet zo goed wat hij aanmoet met de ongeremdheid en openheid die hij ontmoet in de clubs in Londen. Hij schrikt ervan, maar hij is ook bereid om het erop te wagen."

Natuurlijk wil ik niemand vrijpleiten die zijn macht exploiteert, maar je ziet ook dat de media alles opblazen.

Wat vindt u van alle commotie van nu rond de #MeToo-seksaffaires en hoe deze in de openbaarheid komen?

"Het geeft een interessant nieuw perspectief op het verleden, het feit dat dingen tientallen jaren konden gebeuren terwijl iedereen het wist en niemand erover sprak. Maar een puriteinse stemming komt ook meteen op. In Engeland hadden we Michael Fallon en zijn hand op de knie van een journaliste. De vrouw in kwestie tweette dat ze zich het incident niet kon herinneren, met daarbij een foto van haar knieën als bewijs dat die er niet blijvend door geraakt waren. Dat was erg geestig. Natuurlijk wil ik niemand vrijpleiten die zijn macht heeft geëxploiteerd, maar je ziet ook dat de media alles opblazen. Plus het besef dat je niet kan weten wat er gebeurd is tussen twee mensen in een kamer, waar mijn boek ook over gaat."

Uw boek gaat ook over de risico's van het vluchtige homoseksuele verkeer.

"U bedoelt die scène waarin Johnny in zijn kruis gegrepen wordt? Mijn Amerikaanse uitgever was zeer geschokt door die scène. 'Maar hij wordt aangerand', riep hij uit. Johnny weet niet wat hij ervan moet vinden. Hij vraagt zich nog af of hij het als een compliment moet zien. Als je je begeeft in het homoseksuele leven in Londen stel je je open voor zulke ervaringen, ook ervaringen die misschien niet direct welkom zijn, of waarvan je nog niet weet of ze welkom zijn. Maar het is gecompliceerd, zeker in historische zin. Ik vind ook niet dat Fallons latere verdediging van zijn grensoverschrijdende gedrag - dat mensen jaren terug een andere visie hadden - erg overtuigend was. Het was niet zo dat je dus mensen zomaar kon betasten."

Maar u schrijft over het experiment, over risicovolle begeerte.

"Ik denk dat de eerste drie delen van mijn roman gaan over mensen die niet weten wat ze willen. Of die iets begeren wat ze vermoedelijk niet kunnen krijgen. En de seksuele frustratie die daarbij komt kijken. Ik herinner me die gevoelens heel goed van toen ik jong was. Dat ik mij zeer vastbesloten aan iemand hechtte, terwijl ik diep van binnen wist dat dat vergeefs was, en dat ik dan toch de bewijzen voor die vergeefsheid hardnekkig bleef negeren. Dat laat ik Johnny ook ervaren als puber en twintiger."

Ik wilde graag over homo's en seks schrijven zonder dat het psychiatrisch was of porno

U spreekt als schrijver van romans met homoseksueel thema ook een heteroseksueel publiek aan. Was dat uw opzet?

"Toen ik 1988 debuteerde, was er heel weinig en daar was ik me wel van bewust. Ik had er verder geen messianistische gedachten bij, maar ik wilde wel graag over homo's en seks schrijven zonder dat het psychiatrisch was of porno. Mijn eerste boek werd direct goed opgepikt. Er was net weer een wet aangenomen die propaganda voor homoseksualiteit verbood, waardoor mijn boek geweerd kon worden in bibliotheken. Dat gaf veel publiciteit. Het was iets nieuws."

Toch zijn er ook nu nog ongemakkelijke reacties. Een recensent hier citeerde John Updike die schreef dat hij in uw romans een vrouw miste.

"Oh ja, die recensie van John Updike. Heel opzienbarend was dat. Hij recenseerde mijn derde boek. En hij had zelf naam gemaakt als analyticus van de seksuele mores, maar wel exclusief heteroseksueel. En toen schreef hij over mijn boek dat hij daarin de bezieling van een vrouw miste. Dat had ik nog nooit eerder iemand horen zeggen. Ik weet ook niet of hij ook andere lezers vertegenwoordigde met die reactie."

U voelt zelf die vervreemding niet bij het lezen van romans over heteroseksuele relaties?

"Je leest toch geen boeken om je eigen ervaringen weerspiegeld te zien? Ik vond het een beetje irritant, zijn reactie. Maar je weet als schrijver eigenlijk weinig van je lezers. Bij mijn eerste roman kreeg ik veel brieven, van homoseksuele mannen en van heteroseksuele vrouwen. De vrouwen schreven dat ze mijn roman sexy vonden. Misschien dat heteroseksuele mannen dat niet durfden toe te geven. Maar dat weet ik niet, van hen kreeg ik geen post."

De Sparsholt Affaire, Alan Hollinghurst (Uitgeverij Prometheus, € 24,99)

WIE IS ALAN HOLLINGHURST? 

Alan Hollinghurst (1954) groeide op in Dorset als enig kind van een bankmanager en zijn vrouw. Hij studeerde Engels in Oxford. Hij debuteerde in 1988 met 'The Swimming Pool Library'. In 2004 won hij de Booker Prize voor 'The Line of Beauty' over de homoseksuele student Nick Guest die gedurende de jaren van Thatcher en de AIDS-epidemie zijn intrek neemt bij een conservatieve politicus die later ten val komt. In 2011 volgde 'A Stranger's Child' over de door de jaren heen wisselende reputatie van een homoseksuele dichter, die sneuvelt in de Eerste Wereldoorlog en die postuum grote roem verwerft met een matig gedicht.

Deze herfst verscheen Hollinghursts zesde roman: 'The Sparsholt Affair'. Het seksschandaal in dat boek speelt zich af in 1966, een jaar voordat het verbod op homoseksualiteit werd opgeheven. Hollinghurst, toen 13, herinnert zich desgevraagd nog wel de grote krantenkoppen over de 'Sexual Offence Act', maar thuis werd er niet over gesproken. "Op kostschool op de slaapzaal gebeurde van alles, maar thuis was seks taboe. Ik herinner me jammer genoeg niet meer hoe mijn ouders op het nieuws rond de wet reageerden. Wel herinner ik me dat ik er absoluut niet met hen over wilde spreken."



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Hoe onze herinneringen verstoord raken is een favoriet thema van me

Alan Hollinghurst

Ik kon zelf Downton Abbey niet aanzien, eerlijk gezegd. Pure nostalgie

Natuurlijk wil ik niemand vrijpleiten die zijn macht exploiteert, maar je ziet ook dat de media alles opblazen.

Ik wilde graag over homo's en seks schrijven zonder dat het psychiatrisch was of porno