Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

A Gentle Creature is vooral een roadmovie door de hel

Cultuur

Ronald Rovers

A Gentle Creature is kritisch over de Russische maatschappij. © RV
Recensie

A Gentle Creature
Regie: Sergei Loznitsa
Met: Valeriu Andriutã, Vasilina Makovtseva, Liya Akhedzhakova

Nog voordat de aftiteling van 'A Gentle Creature' voor het eerst over het scherm rolde, stond op Russische websites dat critici de film hadden weggehoond. Onderdeel van een lastercampagne, zo vertelde regisseur Sergei Loznitsa in mei na de première op het Filmfestival van Cannes.

Lees verder na de advertentie

Ook al zou de Russische staat er misschien slimmer aan doen om te zwijgen en geen ophef te maken, niemand keek er van op. 'A Gentle Creature' is behoorlijk kritisch over de stand van het land.

Loznitsa ontleende de titel aan Dostojewski's korte verhaal 'De zachtmoedige' - dat in 1969 meer naar de letter werd verfilmd door de Franse filmgrootheid Robert Bresson - maar geeft verder een volstrekt eigen draai aan dat oorspronkelijke verhaal over een zelfmoord en een tragische liefde.

Het verhaal

Het begint klein. Een vrouw van wie we de naam nooit zullen horen, krijgt zonder toelichting een pakket retour gestuurd. Dat verontrust haar. Het was bedoeld voor haar echtgenoot die vanwege een vermeende moord ver weg in een Siberische gevangenis zit opgesloten.

Om te achterhalen wat er aan de hand is, begint ze aan een lange reis die haar langs de Russische bureaucratie naar de onderwereld lijkt te voeren, waarbij ze door alles en iedereen wordt tegengewerkt en vernederd.

Loznitsa's portret van de helse bureaucratie doet onmiskenbaar aan Kafka denken maar het verhaal herinnert ook aan de Orpheusmythe, in de zin dat de vrouw in de onderwereld afdaalt om haar geliefde terug te halen.

De verbeeldingskracht van de film is zelfs nog groter want gaandeweg lijkt ze ook in de geschiedenis af te dalen. Doen de eerste scènes nog denken aan onze eigen tijd, in de tweede helft zou ze evengoed in de negentiende eeuw kunnen zijn beland. Het illustreert een andere overtuiging die de filmmaker in interviews te kennen gaf: dat er in Rusland de afgelopen twee eeuwen weinig is veranderd in de verhoudingen tussen mensen. Ondanks alles.

Het laatste half uur laat de film het schijnbare realisme dat tot dan toe overheerste helemaal los en dat zal niet iedereen bevallen. Je zou het kunnen vergelijken met de waanzin die het laatste half uur van Coppola's 'Apocalypse Now' overheerst, wanneer kapitein Willard in het koninkrijk van de zelfbenoemde despoot kolonel Kurtz arriveert. Bij Coppola voelt dat laatste half uur terecht als een apotheose, omdat de waanzin in allerlei eerdere scènes werd aangekondigd. Bij Loznitsa voelt die radicale verandering van koers toch iets meer als een stijlbreuk.

Maar die waardering zou kunnen veranderen. Het is een film met grote ambities en soms heb je als kijker tijd nodig om die op waarde te schatten. "De horror... de horror", waren de laatste woorden van Kurtz. Die passen hier ook.

Deel dit artikel