Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

400 jaar Shakespeare: ode aan een taalvirtuoos

cultuur

Sandra Kooke

Op het Shakespeare's Sonnettenfestival in Felix Meritis in Amsterdam worden alle 154 sonnetten van Shakespeare voorgelezen. © Censuur

Vandaag 400 jaar geleden stierf de Engelse schrijver William Shakespeare (1564-1616), volgens velen de grootste schrijver aller tijden. Alle sonnetten en alle toneelstukken staan in Nederland op het programma.

Op het Shakespeare's Sonnettenfestival in Felix Meritis in Amsterdam worden alle 154 sonnetten van Shakespeare voorgelezen. Poëzie-programmeur van De Nieuwe Liefde Mirjam van Hengel bedacht de marathon.

Wat is er zo bijzonder aan Shakespeare's sonnetten?
"Ja, leg dat maar eens uit in één zin. Om te beginnen is er in de hele literaire geschiedenis bijna niemand bedeeld met zo'n taalrijkdom als Shakespeare.

"Die gigantische woordenschat komt optimaal naar voren in zijn gedichten. In ieder woord resoneert iets, elk woord is iets bijzonders: in betekenis, sfeer, klank, ritme, rijm.

"Het bijzonderste is toch wel dat de sonnetten zowel helder en toegankelijk als diepzinnig en gelaagd zijn. Dat is eigenlijk een onmogelijke combinatie, maar niet bij Shakespeare."

Lees verder na de advertentie
Mirjam van Hengel © TR Beeld
Het bijzonderste is toch wel dat de sonnetten zowel helder en toegankelijk als diepzinnig en gelaagd zijn

Kennen we de sonnetten nog?
"De Britten kennen ze wel, hier worden ze zelden gelezen. Ze zijn niet morsdood, maar de gedichten bereiken veel minder mensen dan de toneelteksten."

Worden de bundels nog verkocht?
"Er zijn zowel Engelstalige als vertaalde leverbaar, die van Peter Verstegen bij Van Oorschot is redelijk recent herdrukt."

Wat is het bekendste sonnet?
"Nummer 18: Shall I compare thee to a summer's day...."

Zijn Shakespeare's sonnetten nog te pruimen in de 21ste eeuw?
"Jazeker. Ook al gebruikt Shakespeare de klassieke sonnetvorm, hij doet dat zo vrij dat het nooit stijf klinkt. Natuurlijk, je moet soms de moeite willen doen om ze twee of drie keer te lezen voor je ze kunt waarderen. Het is toch iets uit een andere tijd.

"Het oude Engels van Shakespeare is moeilijk. Als je het vertaalt, kun je het oude aanhouden of het moderner maken, opfrissen. Het werkt ook heel goed als je ze op muziek zet."

Een stuk met alle toneelstukken van Shakespeare: wat moet ik me daarbij voorstellen?
"Door ze alle 154 achter elkaar te beluisteren, hoop ik dat de luisteraar zich er helemaal in kan onderdompelen. Heel verschillende mensen zullen ze voordragen, van acteurs als Pierre Bokman en Hadewych Minis, tot zangers als Huub van der Lubbe, rappers als Akwasi en politici als Job Cohen en Sharon Gesthuizen.

"Ze gaan dus heel uiteenlopend klinken. Ik hoop dat die verschillende manieren voor verrassing en prikkeling gaan zorgen. Als je stevig doorleest, duurt een sonnet een minuut.

"Wij nemen de tijd: we doen steeds blokken van vijftig minuten met veel afwisseling, beeld, muziek."

In het najaar brengt het Nationale Toneel alle toneelstukken van Shakespeare samen in één stuk. Artistiek directeur Theu Boermans gaat het regisseren.

Wat is er zo bijzonder aan de toneelstukken van Shakespeare?
"Een paar dingen maken ze tot wereldklasse. Ze gaan over basale menselijke thema's: liefde, macht, seks, verborgen verlangens. Shakespeare was een psycho-analyticus avant la lettre. Ten tweede is daar de prachtige, rijke taal. Neem 'King Lear'. Die zit tijdens een storm op de hei. In de klinkers van de tekst hoor je de storm tekeer gaan.

"Tot slot zijn Shakespeare's stukken geschikt voor elk publiek. Het gewone volk genoot van de toegankelijke verhaalstructuur en de platte humor; voor het intellectuele publiek zijn de filosofische beschouwingen in de monologen de moeite waard. Shakespeare biedt ook morele ijkpunten. Hij kapt als het ware een weg door de jungle van ons bestaan."

Kennen we de stukken nog?
"Ze worden in Nederland steeds minder gespeeld. Omdat de taalgevoeligheid minder groot is dan vroeger, moeten mensen extra hun best doen om ze te leren waarderen. Dat is lastig in deze tijd. Aan de andere kant: 'House of Cards' is geïnspireerd op Shakespeare's 'Richard III'. Zo komt hij toch bij ons allemaal."

We steken de draak met alle gewichtigheid rond hem

Theu Boermans

Artistiek directeur Theu Boermans. © Merlijn Doomernik

Welke zijn het bekendste?
"De eredivisie bestaat onder meer uit 'Hamlet', 'Romeo en Julia', 'Midzomernachtsdroom', 'As you like it', 'King Lear', 'Macbeth', 'Othello'. Daaronder zit een grote eerste divisie met stukken over bijvoorbeeld de Engelse geschiedenis. Die zie je hier bijna niet."

Zijn ze tegenwoordig nog te pruimen, die toneelteksten?
"Zeker. Je kunt ze moderniseren - dat gebeurt heel veel - maar je moet ook de originele teksten blijven spelen. Je hebt er wel goede acteurs voor nodig. En gelukkig hebben we die in Nederland. Ook de jongere generatie acteurs, als Hannah Hoekstra, Sallie Harmsen, Bram Suijker. Als een jonge acteur er gevoel voor heeft, klinken de teksten meteen van deze tijd.

"Shakespeare kan in één zin een raam bij je open zetten. Ik weet het: het is moeilijk in een tijd van beeldcultuur om ontvankelijk te zijn voor de kracht van poëzie of een metafoor. Maar we moeten blijven proberen om die rijkdom bij een groot publiek te brengen."

Een stuk met alle toneelstukken van Shakespeare: wat moet ik me daarbij voorstellen?
"Het is een komedie. Het steekt de draak met alle gewichtigheid rond Shakespeare. Een professor gaat met twee assistenten alle stukken op één avond behandelen. Aan het eind zijn ze er één vergeten: Hamlet. We hopen dat het stuk de drempel verlaagt."


Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Het bijzonderste is toch wel dat de sonnetten zowel helder en toegankelijk als diepzinnig en gelaagd zijn

We steken de draak met alle gewichtigheid rond hem

Theu Boermans