Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

‘Slachtoffers én daders herdenken; dan begrijp je het niet’

Cultuur

Co Welgraven

Chaja Polaks ouders Hans Polak en Annetje Kupferschmidt © C. Polak
Vandaar dit boek

Dit boek is uit noodzaak geboren. Het is een literaire aanklacht tegen onze tijd, een tijd van onwetendheid. Het gebrek aan kennis over de Holocaust vertekent de historische waarheid van de Tweede Wereldoorlog; ik vind dat een hele gevaarlijke ontwikkeling. 

Daardoor is er een sfeer van nivellering ontstaan, zoals de dit jaar overleden historica Evelien Gans het heeft genoemd: we zijn allemaal een beetje slachtoffer en allemaal een beetje dader. Er gaan stemmen op om ze samen te herdenken, daders en slachtoffers. Dat is een duidelijk voorbeeld van onbegrip voor wat er in de oorlog daadwerkelijk is gebeurd.

Lees verder na de advertentie

Pech

In dat klimaat van onwetendheid en nivellering kon een boek verschijnen als ‘Oorlogsouders’ van Isabel van Boetzelaer. En groot worden door de vele en weinig kritische aandacht van de pers. Zij beschrijft daarin het leven van haar vader, Willem van Boetzelaer, een vrijwillig tot de SS toegetreden Nederlander die aan het Oostfront heeft gevochten en daarna bij de Gestapo in Den Haag heeft gewerkt. Hij had de pech, aldus zijn dochter, dat hij zich op het verkeerde moment op de verkeerde plaats bevond. Het boek staat bol van onwaarheden, verdraaiingen, goedpraten en van besmet taalgebruik. Het legt vooral de focus op het lijden van de Duitsers onder de Russen ná de oorlog; het lijden dat de Duitsers zelf veroorzaakten, is weggelaten. Dat dit alles niet werd opgemerkt, heeft me verbijsterd.

Wreedaard

De Gestapo was gespecialiseerd in het opsporen van ondergedoken Joden en verzetsmensen. Net als Van Boetzelaer werkte in Den Haag ene Johannes Krom, een notoire bruut en wreedaard; het zijn vrienden geworden. Later droeg Van Boetzelaer in het naar hem genoemde commando de verantwoordelijkheid voor Krom. Met agenten van de Sicherheitspolizei heeft Krom in het voorjaar van 1944 mijn ouders gearresteerd op hun onderduikadres. Ze zijn via Westerbork gedeporteerd naar Auschwitz. Mijn vader heeft het niet overleefd. Ik was een peuter van twee, mij hebben ze ongemoeid gelaten omdat ze dachten dat mijn ouders geen meisje maar een jongetje hadden.

Omslag ‘De man die geen hekel had aan Joden’ © -

Westerbork

Isabel van Boetzelaer kreeg van het herdenkingscentrum Westerbork een podium aangeboden om haar boek te presenteren. Dat werd op het nippertje afgeblazen. Ze heeft lezingen gehouden in bibliotheken en op scholen en kon daar dus aan onwetende kinderen haar vertekende beeld van de Holocaust geven. Het boek heeft veel positieve aandacht in de pers gekregen, gerenommeerde historici en journalisten schreven lovende teksten. Ik kon het niet aanzien en aanhoren, ik kon niet met m’n armen over elkaar blijven zitten, ik moest wat doen. Daarom heb ik dit boek geschreven, dit persoonlijke verhaal, om het onrecht recht te zetten. Ik beschrijf het leven van mijn ouders om te laten zien wat de gevolgen zijn - tot op de dag van vandaag - van keuzes zoals die van Willem van Boetzelaer.

Voorgelogen

Nee, ik ben niet boos op haar. Ze is het slachtoffer van ouders die haar vanaf haar geboorte hebben geïndoctrineerd en voorgelogen. Een gesprek lijkt mij niet zoveel zin te hebben. Ze is van mening dat ze de ergste dingen die haar vader in de oorlog heeft gedaan wel heeft beschreven. Terwijl ze het ergste juist heeft weggelaten, zoals ik in mijn boek overduidelijk aantoon, op basis van archieven die Van Boetzelaer ook heeft geraadpleegd.

Misschien dat mijn boek haar aan het denken zet, dat hoop ik. En ik hoop ook dat het mensen alerter en kritischer zal maken.

Chaja Polak
De man die geen hekel had aan Joden. Een botsing met het verleden
Atlas Contact; 152 blz. €18,99

Lees ook:

Chaja Polak: De wijze waarop Trouw met mij omging, was onaanvaardbaar

‘Zaterdag publiceerde Trouw een interview over mijn boek ‘De man die geen hekel had aan Joden’. De journalist was geïnteresseerd in mijn beweegredenen en we hadden een prettig gesprek. Tot zover niets aan de hand.’

Deel dit artikel