Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Naakt zijn staat voor kwetsbaarheid'

Cultuur

Review

DEN HAAG, AMSTERDAM - De Haage galerie Ruach, de enige in Nederland die zich exclusief bezighoudt met moderne religieuze kunst, exposeert deze maand ter gelegenheid van de Gay Games werk van twee homo-kunstenaars, de rk-priester Jan Haen en de Zuid-Afrikaanse kunstenaar Rudi Trap.

De onder de titel 'Gay and Sacred' tentoongestelde schilderijen en tekeningen van Haen en Trap laten zien dat de homoseksuele belevingswereld een bijzondere toegangspoort kan zijn tot het verbeelden van het heilige.

In het boekje 'Lof der vriendschap' zijn Traps pentekeningen gebundeld. Jan Haen en de theoloog Pieter van Hoof, pastor van de Dominicuskerk, schreven de begeleidende teksten. In het ABC Treehouse in Amsterdam, waar het boekje gisteren werd gepresenteerd, is gedurende de Gay Games eveneens religieus werk van beide kunstenaars te zien.

De tekeningen van Trap laten Jezus zien, samen met zijn vrienden - de discipelen, en andere evangeliefiguren, zoals Johannes de Doper. Hij beeldt hen uit als intieme vrienden onder elkaar, die genieten van elkaars gezelschap, af en toe wat stoeien en lichamelijke aanrakingen niet schuwen. Zo omhelst Johannes de Doper Jezus stevig, wanneer hij bij zijn doop kopje onder gaat in de Jordaan. Jezus heeft zijn ogen dicht, zijn lichaam is helemaal ontspannen en straalt vertrouwen en overgave uit.

Op de meeste tekeningen zijn de mannen naakt. “Maar deze naaktheid”, licht Jan Haen toe, “heeft niet de bedoeling te suggereren dat Jezus en de apostelen allemaal homo waren. Bloot staat hier voor veiligheid, genegenheid, voor intimiteit, de schaamte voorbij. Het herinnert aan het paradijs in het scheppingsverhaal, waar de mens - man en vrouw - naakt waren. Ze schaamden zich niet en God zag dat het goed was. In onze samenleving ga je alleen uit de kleren bij diegenen bij wie je je volkomen veilig voelt. Worden de kleren van je lijf gerukt, dan is dat vernederend, dan sta je te kijk. Naakt zijn betekent dus altijd 'kwetsbaar zijn'.”

Elf van de achttien pentekeningen hebben het laatste avondmaal als onderwerp, inclusief het verraad van Judas en de commotie onder de vrienden van Jezus, als de verschrikkelijke waarheid van de gebeurtenissen tot hen is doorgedrongen. Ook hier spelen naaktheid en verhulling een symbolische rol. Waar Jezus zich volledig blootgeeft bij het afscheid van Judas, verbergt deze zich achter een lap. Een van de daaropvolgende tekeningen toont Judas' onfortuinlijke einde: de lap waarmee hij zich bedekt had voor Jezus is de strop geworden waarmee hij zich aan een boom heeft opgehangen.

Jan Haen en Rudi Trap zijn beiden geboren in Nederland en opgegroeid in Zuid-Afrika. Haen volgde een priesteropleiding in Engeland, was acht jaar studentenpastor aan de Universiteit van Pretoria en vier jaar secretaris van de bisschoppenconferentie van Zuidelijk Afrika. Een tijdelijk verblijf in Nederland werd noodgedwongen definitief, aangezien de Zuid-afrikaanse autoriteiten zijn verblijfsvergunning introkken. Bijna zestien jaar was Haen vervolgens vlootaalmoezenier bij de Nederlandse marine. In die jaren ontwikkelde hij zijn liefde voor de beeldende kunst. Tegenwoordig brengt hij weer veel tijd door in Zuid-Afrika, waar hij samen met de lokale bevolking kerken opfleurt met immense muurschilderingen - dikwijls taferelen uit het dagelijkse leven, uitgewerkt in aansprekende primaire kleuren. Ook in Nederlandse en Franse kerken zijn kunstwerken van zijn hand te vinden.

Rudi Trap woont en werkt nog steeds in Zuid-Afrika, als kunstenaar en als hoofd van de kunstafdeling van een van de tv-stations. Anders dan Haen is Trap niet religieus opgevoed en kende hij ook de bijbel niet. Op een dag las hij volledig onbevangen de evangelieverhalen, die hem inspireerden tot het maken van de bewuste pentekeningen. Jan Haen kreeg deze tekeningen, in Zuid-Afrika, onder ogen en was er door getroffen. De beroemde woorden van Jacob Israel de Haan, 'Aan vriendschap zulk een mateloos verlangen', die tegenwoordig gebeiteld staan op het Homomonument in Amsterdam, kregen door deze homo-religieuze tekeningen voor Haen een bijzondere en verrassende nieuwe inhoud.

“Ik vond deze woorden terug in Rudi's tekeningen. De mij zo vertrouwde bijbelverhalen kwamen door zijn beeldtaal dichter bij mijn eigen ervaringen. Mijn verlangen naar vriendschap en mijn verlangen naar God hebben alles met elkaar te maken. Woorden zijn er genoeg om het heilige mee aan te duiden, maar het is juist vaak beeldtaal, die je innerlijke beeldvorming van God kan beïnvloeden.”

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie