Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

#MeToo verandert Hollywood én de film

Cultuur

Belinda van de Graaf

© Jorgen Caris
Interview

Jessica Chastain (40) was een van de eerste Hollywoodactrices die zich achter de #MeToo-beweging schaarde. Ze weigert stereotiepe rollen te spelen. In 'Molly's Game' is ze een eigengereide pokerprinses, die zich staande houdt in een mannenwereld.

Zelf was actrice Jessica Chastain aan het begin van haar Hollywoodcarrière al gewaarschuwd voor producer Harvey Weinstein, die in oktober ten val kwam nadat tientallen vrouwen hem van seksueel misbruik hadden beschuldigd. Ze was op haar hoede. Ook wat het heersende vrouwbeeld betrof.

Lees verder na de advertentie

Na een aantal stereotiepe rollen als 'de liefdevolle moeder' en 'de trouwe echtgenote' besloot ze het roer om te gooien en bewust films te kiezen waarin vrouwen op de voorgrond treden, beroepen hebben, capabel zijn, en zelfverzekerd. Pièce de résistence was vijf jaar geleden haar Golden Globe-winnende optreden in Kathryn Bigelows 'Zero Dark Thirty'. Chastain speelde de wakkere CIA-agente die jaagt op Osama bin Laden. Een vasthoudende vrouw in een mannenwereld.

Ook het pokeravontuur 'Molly's Game' past in het rijtje eigengereide vrouwen waar Chastain sindsdien voor kiest. Sterker nog, het regiedebuut van de gevierde Amerikaanse scenarist Aaron Sorkin sluit perfect aan bij de discussie die sinds oktober, toen de Weinsteinzaak begon te rollen, in volle hevigheid wordt gevoerd. Inzet is de ongelijkheid tussen vrouwen en mannen.

Pokerwereld

Het waargebeurde verhaal van Molly Bloom gaat over een professionele skiester die door een ongelukkige val gedwongen wordt te stoppen met haar sportcarrière. Molly belandt daarop in de pokerwereld. In Los Angeles en later in New York gaat ze ondergrondse pokerspelen organiseren voor de rich & famous. Een pientere dame die uitgroeit tot pokerprinses, maar ook een vrouw in een mannenwereld die continu wordt gekleineerd en geschoffeerd.

Eerst door haar vader, later door haar bazen en tenslotte ook door de pokeraars aan haar tafel, een mix van steenrijke Hollywoodsterren, bankdirecteuren en Russische mafiosi.

"Ja, absoluut, dit is een film die de patriarchale samenleving onderzoekt", vertelt Chastain tijdens haar bezoek vorige week aan Amsterdam. "We zien helaas niet zo veel films die in dat onderwerp duiken."

Aaron Sorkin doet dat wel. De scenarist die Amerikaanse klassiekers als 'A Few Good Men' en 'The American President' op zijn naam schreef en een Emmy won voor 'The West Wing' is volgens Chastain bij uitstek een politieke filmmaker. "Hij schrijft op de een of andere manier altijd over wat er in onze samenleving omgaat. Wat dat betreft is Molly's Game ongelooflijk goed getimed."

Chastain wijst op de scheve verhoudingen tussen mannen en vrouwen en het machtsmisbruik dat al zo lang aan de gang is. "Je ziet het niet alleen in de Hollywoodindustrie, maar ook in families, en op regeringsniveau. Molly moet continu de regels volgen die door de mannen om haar heen worden gemaakt. In de Verenigde Staten is het echt gruwelijk. Er zijn altijd twintig mannen die besluiten over anticonceptie en gezondheidszorg voor vrouwen zonder dat er een vrouw bij aanwezig is. Het is totaal niet van deze tijd."

Precies om die reden kiest ze haar rollen zo zorgvuldig. Chastain, die in New York op het toneel stond voordat ze op haar 27ste in Hollywood arriveerde, werd zich naar eigen zeggen steeds bewuster van bepaalde stereotypen. "Vrouwelijke karakters werden al te vaak gedefinieerd door de mannen in hun leven, door hun echtgenoten en vrienden, of hun grote behoefte aan liefde. Maar de vrouwen die ik in mijn eigen leven zag, vielen juist op door wat ze zeiden en wat ze deden. Het waren vrouwen met carrières en politieke standpunten. En die realiteit wilde ik in mijn rollen laten zien."

Chastain was zich naar eigen zeggen nooit zo bewust van gen­der-on­ge­lijk­heid, maar dat veranderde toen ze in de Hol­ly­wood­in­du­strie ging werken

"Het is interessant", vervolgt Chastain, "dat feminisme lang voelde als een vies woord. Ik realiseerde me dat toen ik twee jaar geleden de film 'Suffragette' zag. Vrouwen wilden zich geen suffragettes noemen, terwijl ze nota bene voor vrouwenstemrecht stonden. Maar het woord suffragette had lange tijd een slechte klank, evenals het woord feminisme."

Chastain was zich naar eigen zeggen nooit zo bewust van gender-ongelijkheid, maar dat veranderde toen ze in de Hollywoodindustrie ging werken. "Ik merkte dat sommige regisseurs wél naar mijn mannelijke co-acteurs luisterden, maar niet naar mij. Het waren aardige mensen, maar ik dacht wel: dát is vreemd. Ik werd ook niet hetzelfde betaald als mijn mannelijke collega's. En ik denk dat ik door dit soort ervaringen meer en meer geïnteresseerd ben geraakt in gender-politiek. Wat mij betreft gaat het om het creëren van een gezonde samenleving. Het is geen kwestie van vrouwen versus mannen. Het gaat er om dat we met z'n allen machtsmisbruik een halt toeroepen. En de manier waarop ik kan bijdragen, is door karakters te spelen die complex zijn en niet beantwoorden aan het cliché of de verwachting van hoe een vrouw hoort te zijn."

Het afgelopen filmjaar zagen we wel meer sterke, zelfbewuste vrouwen in de bioscoop, waaronder 'Wonder Woman' van Patty Jenkins. Vrouwen in Hollywood lijken zich meer en meer bewust van de beelden die ze naar buiten brengen en waaraan wij ons spiegelen. De strijd tegen seksisme wordt na het Weinstein-schandaal en de opkomst van #MeToo breed gedragen.

Enkele dagen geleden werd in Hollywood nog een commissie opgericht die zich bezig gaat houden met seksuele intimidatie op de werkvloer, geleid door de Afro-Amerikaanse advocate en academica Anita Hill. Zij bracht een kwart eeuw geleden zelf een sexual harassment-zaak in het publieke debat.

Blijkbaar hield ik er ergens toch nog rekening mee dat ik mijn carrière in gevaar had gebracht

Diversiteit

Ook Jessica Chastain zegt inmiddels het gevoel te hebben controle te hebben over haar carrière. "Ik heb mijn eigen filmproductiebedijf opgericht, met het doel diversiteit in films te promoten. En als iemand niet met mij wil werken vanwege mijn opvattingen over inclusiviteit, gelijke beloning en gelijke rechten, dan is dat prima."

Tegelijkertijd, zo geeft ze toe, bekropen haar de afgelopen maanden ook wel eens angstige gevoelens. Zo was ze toch nog verrast door de Golden Globe-nominatie die ze kreeg voor Molly's Game, omdat ze zo uitgesproken was geweest over Harvey Weinstein, Kevin Spacey en andere machtsmisbruikers. "Blijkbaar hield ik er ergens toch nog rekening mee dat ik mijn carrière in gevaar had gebracht."

Maar de tijden zijn duidelijk veranderd. De kans is zelfs groot dat Chastain vanwege haar feministische optreden een nominatie opstreek. De Amerikaanse encyclopedie Merriam-Webster riep 'feminisme' afgelopen week uit tot woord van het jaar. Allicht dat Chastain, zeer actief op sociale media, dat nieuws vrolijk de wereld in twitterde.

Deel dit artikel

Chastain was zich naar eigen zeggen nooit zo bewust van gen­der-on­ge­lijk­heid, maar dat veranderde toen ze in de Hol­ly­wood­in­du­strie ging werken

Blijkbaar hield ik er ergens toch nog rekening mee dat ik mijn carrière in gevaar had gebracht