Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

‘Gewoon het verhaal van een man uit Damascus’

Cultuur

Laura van Baars

De video's van Aeham Ahmad, piano spelend in het verwoeste Yarmouk, gingen via Facebook de hele wereld over. © AFP
Vandaar dit boek

Pianist Aeham Ahmad (1988) had een muziekwinkel. 

Aeham Ahmad
De pianist van Yarmouk
AtlasContact; 320 blz.
€ 19,99

Lees verder na de advertentie

Ik ben geen politiek mens, en ook niet religieus. Als ik naar de moskee ging, deed ik dat op vrijdagmiddag met mijn blinde vader aan de hand. Bidden doe ik niet. Niet toen ik nog in Syrië woonde, en nu al helemaal niet meer.

Facebook 

Ik ben pianist. Toen Yarmouk van de wereld werd afgesloten, we bijna niets meer te eten hadden en onze wijk in Damascus dagelijks onder vuur lag van granaten, sleepte ik de piano uit onze muziekwinkel naar buiten op een kar om met de kinderen op straat te kunnen spelen en zingen. Mijn vriend Niraz Saied filmde alles, en voor ik het wist had hij die video’s op Facebook gezet. Ik was eerst heel boos. Wist hij wel hoe gevaarlijk dat was? Mijn liedjes gingen over het verdriet om ons land, onze weggevluchte vrienden en familie, de doden. Wat zou er met mij gebeuren als het regime van Assad die video’s zou zien? Al snel bereiknte de video’s journalisten over de hele wereld. Ze zochten contact met mij. Hoe hielden we het uit in Yarmouk? Ik twijfelde, maar besloot met ze te praten. Mijn ouders en mijn vrouw steunden me. We wilden laten zien hoe we kinderen in Yarmouk toch nog hoop konden bieden. Al werd dat steeds moeilijker. Zeker toen op een dag een vriend al zingend naast mijn piano door een granaat gedood werd.

Journalisten hebben nooit echt iets voor mij gedaan

Media  

Bij nader inzien weet ik niet of het goed is geweest dat mijn filmpjes de wereld bereikt hebben via Youtube, en dat ik interviews heb gegeven, van de BBC tot The New York Times en de Süddeutsche Zeitung. Die filmpjes hebben ertoe geleid dat Niraz Saied nog altijd in de gevangenis zit in Syrië, misschien is het ook wel de reden dat mijn broer is opgepakt en al jaren spoorloos is. Tijdens onze vlucht zijn mijn vrouw, zoons en ik in Homs zelf ook gearresteerd en gevangen gezet. Ik weet niet waarom wij weer zijn vrijgelaten. Mijn vriend Raed die met ons mee vluchtte, lieten ze niet gaan. En voor mijn ouders, nog steeds in Yarmouk, vrees ik iedere dag. Het is weliswaar een Duitse journalist geweest die een deel van mijn vlucht betaald heeft, maar zonder het laatste spaargeld van mijn moeder was ik nooit tot Duitsland gekomen. Door al die media-aandacht heeft waarschijnlijk wel uitgeverij Fischer uit Berlijn mij gebeld met het idee voor dit boek. Boeken betekenen weinig in Syrië. “Daar kan ik jullie toch niet voor betalen?”, zei ik. En toen lachten ze in Berlijn: “Wij betalen jou!” Maar journalisten hebben nooit iets betekend voor wat het belangrijkste is in mijn leven: mijn gezin. De directeur van de kunstvereniging waar ik altijd kwam pianospelen heeft uiteindelijk een manier gevonden om hen naar Duitsland te halen.

Vader

Ik word nu letterlijk gek van schuldgevoel. Ik ratel misschien maar door, ik spring door de kamer. Ik weet het. Dat komt omdat ik ziek ben geworden in mijn hoofd. Mijn vader en mijn moeder zitten nog steeds in Yarmouk. Mijn vader is mijn alles. Mijn moeder werkte omdat hij blind is. Hij heeft mij opgevoed, mijn luiers verschoond, mij melk gegeven, mij eindeloos gestimuleerd om piano te spelen. Zonder mijn vader had ik nooit in mijn levensonderhoud kunnen voorzien, en wie had gedacht hoe belangrijk die piano voor mij zou worden? Ik ben nu in Europa. Dank u, dank u. Maar Europa is nooit mijn droom geweest. Waarom ben ik hier, en zij daar?

Politiek  

Met mijn vrouw Tahani en mijn zoons Ahmed en Kinan woon ik nu in Wiesbaden. Ik ga je niet precies vertellen waar. Ik reis inmiddels heel Europa af om liedjes over Syrië te spelen en te praten over mijn boek dat in zeven talen verschijnt. Nooit zal ik precies zeggen met welk vliegtuig of welke trein ik kom. Assads mensen zijn overal, en gevaar ligt voor mij altijd op de loer. Ik probeer vrienden uit Yarmouk die nu in Duitsland of Nederland wonen over te halen om ook hun levensverhaal te vertellen. Het is zo belangrijk dat we als mensen worden gezien en niet als een grote groep ‘vluchtelingen’! Maar ze durven niet uit angst voor familie die nog in Syrië woont. Ook de taal is een probleem. Ze spreken en schrijven geen Duits of Engels. Wie gaat hun verhaal dan voor ze opschrijven? Tolken kunnen politiek niet buiten zo’n verhaal laten. Ik heb geluk gehad met de Joods-Duitse Ariel Hauptmeier. Hij was wel onbevangen. We deelden een gevoel voor Israël. Tot mijn familie in 1948 uit Israël verjaagd werd, woonden wij ook daar. Ik haat de Joden niet, ik herken zelfs heel veel van Ariel in mijn Palestijnse grootvader! Ariel heeft mij in vier maanden Engels geleerd en we hebben het boek precies zo geschreven als ik het wilde: het verhaal van een gewone man.

Het kan nog wel 100 jaar duren voor Syrië vrij is

Vluchteling

De cirkel is nu rond. Ik zit in Duitsland en ik kom uit Yarmouk, de wijk van Damascus die begon als een vluchtelingenkamp voor uit Israël verdreven Palestijnen. Die werden weer verdreven omdat de Joden een plek nodig hadden nadat de Duitsers genocide op hen hadden gepleegd. Misschien heeft het zo moeten zijn. Syrië is nu een marionet van Rusland, en het is onvoorstelbaar dat een man als Assad er na alles wat gebeurd is, nog steeds zit. Als je ziet hoe Rusland, de VS en Iran elkaar in de greep houden, denk ik dat het nog heel lang kan duren voor Syrië vrij is. Misschien wel honderd jaar. Door al dat vluchten, heb ik geen thuisland: ik ben geen Israëliër, geen Palestijn en geen Syriër. Mijn gezin is statenloos. Waar kunnen wij terecht?

© Aeham al-Ahmad

Lees hier meer boekrecensies

Deel dit artikel

Journalisten hebben nooit echt iets voor mij gedaan

Het kan nog wel 100 jaar duren voor Syrië vrij is