Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

‘GAS’ toont met humor de kwetsbaarheid en onmacht

Cultuur

Hanny Alkema

Hotel Boelens uit de voorstelling 'GAS'. © Reyer Boxem
Recensie

THEATER
Theatergroep Jan Vos i.s.m. Noord Nederlands Toneel
GAS, het verhaal van een vluchtige bodemschat
★★★★

Dingen lopen maar al te vaak anders gedacht. Is de Nam in 1959 op zoek naar olie, vinden ze gas. Vraagt de hoteleigenaar ter plekke aan zijn dochters om een tikkeltje ondeugend met de daar logerende gasmannen om te springen, opdat die zijn moestuin als boorlocatie zullen verkiezen, blijkt de zestienjarige jongste meteen zwanger te zijn geraakt.

Lees verder na de advertentie

Wie verwacht dat 'GAS, het verhaal van een vluchtige bodemschat' een actievoorstelling is waarin de Groningse rampspoed hard wordt afgezet tegen immoreel winstbejag, komt al even bedrogen uit. Maar dat dan wel op een zeer geestige en bepaald niet irreële manier.

Regelmatig spat de herkenning in klaterende lachsalvo's van de tribune

Soap

Schrijver Tjeerd Bischoff en regisseur Jeroen van den Berg hebben de geschiedenis van de gasbel - die zo hoopvol begon, maar in scheuren en schade eindigde - in een vrolijk, tegen soap aan schurende context gezet. Niks geen zwart-wit, niks geen goed tegenover kwaad, maar tal van relationele en emotionele verwikkelingen binnen een familie die toevallig in het centrum van een gemeenschap staat.

Dat centrum is (het fictieve) hotel Boelens in Hoogezand-Sappemeer. Daar zwaait eigenaar Andries, een weduwnaar, de scepter. Daar bivakkeren de mannen van de Nam. Daar komen de dorpsbewoners voor de hun roddels en hun neutje. Daar haalt ook de pers zijn nieuwtjes. Daar worden zonodig acties voorbereid.

Tussen neus en lippen door spelen allerlei eigenbelangetjes en heimelijke dromen een rol, die de hele zaak als vanzelf in een breder perspectief plaatst. Als de bodemschat wordt ontdekt, wil iedereen wel enig graantje meepikken. De een om financieel gewin, de ander om met zo'n (Nam-)man van de wereld naar onbekende oorden af te kunnen reizen.

De ontwikkelingen worden neergezet in drie periodes: in 1960, als de gasbel net is ontdekt, in 1978, als 'wingewest' Groningen in economisch zwaar weer terecht is gekomen, en in 2014, als aardbevingsschade en onduidelijke instanties tot een onmogelijk gevecht leiden. Mooie vondst: het niet geplande kind van 1960 heeft inmiddels een positie binnen de Nam. Met als gevolg een loyaliteitsconflict met de familie.

Kwetsbaarheid

Zonder een greintje sentiment, maar met inventieve wendingen en van nuchtere humor borrelende zinnen geeft Bischoff zicht op de algehele kwetsbaarheid en onmacht. En de bagatelliserende aanpak van bouwinspecteurs. Regelmatig spat de herkenning in klaterende lachsalvo's van de tribune.

De gedramatiseerde kijk schept lucht in een onbeheersbaar lijkende kwestie. Dat doet goed, zeker ook door het vitale spel en de levendige enscenering in een niet aan vernieuwing toekomend hotel (vormgeving Ellen Klever). De moeite waard om voor naar Groningen te reizen.

Theater op locatie t/m 30 december. Meer info: www.toneelgroepjanvos.nl.

Lees meer recensies op trouw.nl/theaterrecensies.

Lees ook:

Een voorstelling over de Groningse gasproblematiek: ‘Er valt veel te lachen en dat geeft lucht’

Het is een van de grootste drama’s van ons land: de Groningse gaskwestie. Stof voor theater, vindt Toneelgroep Jan Vos, die de geschiedenis van hoopvol oppompen tot aardbevingen vertelt vanuit het perspectief van één familie.

Deel dit artikel

Regelmatig spat de herkenning in klaterende lachsalvo's van de tribune