Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

‘Donbass’ vangt de mensheid in dertien verhalen

Cultuur

Ronald Rovers

Donbass varieert op het thema: de mensheid die zijn menselijkheid verloren is. © x
Filmrecensie

Donbass
Regie: Sergei Loznitsa 
Met Valeriu Andriuta, Natalya Buzko, Evgeny Chistyakov
★★★★☆

Het is bijna niet te geloven met welke snelheid de Oekraïense filmmaker Sergei Loznitsa documentaires en speelfilms maakt. Eind 2017 was in Nederland nog 'A Gentle Creature' te zien, een fictiefilm over een danteske afdaling in de hel van een Russische gevangenis. Tussen toen en nu leverde Loznitsa drie films af, waarvan vooralsnog alleen ‘Donbass’ in de Nederlandse bioscopen te zien is. Helaas. Want bijna alles wat Loznitsa maakt, is goed.

Lees verder na de advertentie

De mensheid in dertien hoofdstukken, zo kun je Donbass misschien nog het best omschrijven, al zullen sommigen zeggen dat dat een pessimistische visie is. Dertien korte verhalen die zich anno 2014 afspelen in de provincie Donbass in het oosten van Oekraïne. Het is er oorlog. Aan de ene kant staan de door Rusland gesteunde separatisten, aan de andere kant het Oekraïense leger. In het midden zit de bevolking. Vaak als slachtoffer van de strijd die boven hun hoofden wordt uitgevochten, terwijl ze in donkere vochtige kelders schuilen voor het geweld.

Alle verhalen laten zich bekijken als variaties op hetzelfde thema: de mensheid die zijn menselijkheid verloren is. In een van de verhalen legt een volgevreten, corrupte figuur aan verpleegsters en kinderen uit dat hij niet verantwoordelijk is voor het tekort aan voedsel en geneesmiddelen, terwijl hij de spullen achter hun rug om verhandelt. In een ander verhaal rijdt een bus met burgers langs verschillende militaire checkpoints, waar ze met steeds weer andere nationalistische vlaggenzwaaierij worden lastiggevallen, om uiteindelijk in een bombardement te belanden.

Gewelddadig

Maar wat is waar? Loznitsa's cynische meesterzet is dat het eerste verhaal meteen een fake news-verhaal is waarin acteurs naar het decor van een aanslag worden gestuurd en voor de camera uitleggen hoe verschrikkelijk het is om hier te leven. In feite is dit niet Loznitsa's meesterzet, maar de meesterzet van dictators wereldwijd: de bevolking laten geloven dat ze niks meer moeten geloven. 

Niet alleen gedraagt een deel van de mensheid zich als beesten wanneer zich een conflict voordoet, niemand gelooft het meer als je dat hardop zegt.

Alle verhalen lopen soepel in elkaar over: het personage van het ene verhaal arriveert ergens en een nieuw verhaal begint met een ander personage dat daar aanwezig is. Sommige verhalen zijn iets gewelddadiger, maar de meeste zijn vooral absurd, al zijn ze daarom niet minder waar. Zoals het verhaal waarin mensen bij de provinciebestuurder komen pleiten voor luxe auto's om religieuze iconen door de regio rond te laten rijden zodat de strijders gezegend worden.

Het grootste cynisme is dat mensen bijna immuun zijn geworden voor de aanklacht die Loznitsa hier aan de deur spijkert. Daarom is misschien is het beste advies: ga dit zien en oordeel zelf. De waarheid zit in de beelden.

Elke week worden de nieuwste films besproken door onze recensenten. U leest de recensies hier.

Deel dit artikel