Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'De piccolo is de joker van het orkest'

Cultuur

Sandra Kooke

Vincent Cortvrint: 'Ik wilde al dwarsfluit spelen op mijn vierde. Maar dat instrument was toen nog te groot voor mij.' © Maartje Geels
Interview

Het kleinste instrument van het orkest, de piccolo, speelt morgen en donderdag de eerste viool in het piccolo-concert van Erkki-Sven Tüür. Piccolospeler Vincent Cortvrint: 'Veel fluitisten voelen angst of afkeer voor de piccolo. Voor mij voelde het instrument juist heel natuurlijk.'

Normaal zit piccolospeler Vincent Cortvrint achter de strijkers, ingeklemd tussen hoorns en houtblazers van het Concertgebouworkest. Maar als hij speelt, is het niet te missen. Want het kleinste instrument van het orkest heeft een opvallende en hoge klank, die overal bovenuit kan komen. Morgen staat Cortvrint gedurende achttien minuten met de piccolo vooraan en soleert hij in de wereldpremière van het piccoloconcert 'Solastalgia' van Erkki-Sven Tüür.

Lees verder na de advertentie

Een wereldpremière van een stuk, dat is nogal wat. Zeker als het speciaal voor jou is geschreven. Cortvrint: "Ik kijk er naar uit - ik heb er tenslotte zelf om gevraagd - maar ik zie er ook wel een beetje tegen op. Dat ik dit mag spelen, is een blijk van vertrouwen van het orkest. Dat brengt verantwoordelijkheid voor mij met zich mee. Tegenover het orkest èn tegenover de componist. Die heeft er duidelijk hard aan gewerkt."

Ik vond dat ik het stadium van routine voor moest blijven. Daarom heb ik gevraagd of ik een soloconcert mocht doen.

Vincent Cortvrint, piccolospeler

Ruim twintig jaar zit de Belgische Cortvrint (53) in het Concertgebouworkest. "Als fluit- en piccolospeler heb ik een vrij grote rol, en dat geeft veel artistieke voldoening. Maar na zoveel jaar werd dat wat minder. Ik vond dat ik het stadium van routine voor moest blijven. Daarom heb ik de directie van het orkest gevraagd of ik een soloconcert mocht doen. Nu is de inspiratie helemaal terug."

Cortvrint mocht zelf uit een groep componisten kiezen en dat werd Tüür, de succesvolle Estse componist met zijn geheel eigen kleurrijke en ritmische idioom, dat is geïnspireerd door het minimalisme, symfonische rock en de stilte van zijn woonplaats op het Estse eiland Hiiumaa. "We mailen en skypen met elkaar. Ik heb het op skype zelfs aan hem voorgespeeld, en hij was heel enthousiast. Stond te springen in de kamer. Dit was precies wat hij wilde.

"Ik geloof dat componist en interpretator aparte rollen hebben. Daarom heb ik hem zonder speciale wensen vrij laten componeren. En ik ben het pas voor hem gaan spelen toen ik een eigen interpretatie had gevormd."

Op een dag arriveert een pak papier met noten. Hoe ga je aan de slag met zo'n vers, onbekend stuk?

"Ik begon met lezen. In het begin is de muziek nog een soort raadsel. Maar dan ontdek je al snel patronen in het geheel. In het stuk zit bijvoorbeeld een bepaald ritmisch elementje - tám-di-dam, tí-da-di - dat steeds terugkomt en groeit. De piccolo stelt iets voor en het orkest reageert daarop. Je moet je ook de stijl en klank voor gaan stellen. Dat is juist het leuke van een nieuw stuk: je moet alles zelf ontdekken. Normaal gesproken wordt repertoire doorgegeven van leraar op leerling.

Alles is kleiner dan bij de fluit. Dat maakt het moeilijker om te bespelen, want je moet preciezer zijn.

"Dit is geen traditioneel stuk, dat maakt het lastig om in te studeren. Loopjes beginnen hetzelfde, maar eindigen anders. De lengte van de rusten verandert steeds, de inzetten zijn steeds anders. Inmiddels ken ik het uit mijn hoofd, maar ik ben er nog niet uit hoe ik het wil spelen. Ik ben nog elke dag aan het zoeken: soms speel ik het angstiger, dan weer agressiever. Het is een goed teken dat ik na een half jaar nog steeds nieuwe mogelijkheden in het stuk ontdek. Hoe meer ik erop studeer, hoe rijker en dieper het blijkt te zijn. Ik ben er nog lang niet op uitgekeken."

Solastalgia: de titel klinkt mooi, maar wat betekent het?

"Solastalgia verwijst naar een psychische toestand van vervreemding. Niet doordat je van huis bent, maar doordat de wereld om je heen is veranderd, bijvoorbeeld door de klimaatverandering en technologie. In het stuk zitten mooie, zangerige momenten, maar ook sombere. Het is een caleidoscoop van emoties. Het eindigt met de allerhoogste noot van de piccolo, de hoogste A van de piano."

De piccolo is een opvallend instrument door die hoogte. Was het liefde op het eerste gehoor?

"Ik wilde al dwarsfluit spelen op mijn vierde. Maar dat instrument was toen nog te groot voor mij. Ik heb daar nog een grappige foto van. Met zeven jaar ben ik begonnen. Toen kreeg ik tot mijn grote teleurstelling eerst een blokfluit. Op mijn zestiende heeft mijn leraar een keer op de vlooienmarkt een piccolo voor me gekocht voor 100 Belgische francs. Maar in eerste instantie speelde ik dwarsfluit. Op het conservatorium in Brussel, en later in Parijs, speelde ik vaak in het studentenorkest. Toen kreeg ik de piccolo regelmatig in handen geduwd. Het instrument lag me meteen. Veel fluitisten voelen er angst of afkeer voor. Voor mij voelde het juist heel natuurlijk."

Je moet spelen alsof je een hete aardappel in de mond hebt.

Wat kun je met dit fluitje van dertig centimeter?

"Het bereik is drie octaven, net als bij de gewone dwarsfluit, maar dan een octaaf hoger. Alles is kleiner dan bij de fluit: de lengte, de kleppen, het mondstuk. Dat maakt het moeilijker om te bespelen, want je moet preciezer zijn.

"Maar eigenlijk is je lichaam je instrument. Ik zoek altijd naar een warme, expressieve klank, en die maak je met je mond- en neusholte, met de plek van je tong en je gehemelte. Je moet spelen alsof je een hete aardappel in de mond hebt. Zonder de inzet van je lichaam en je ademhaling is de piccolo maar een pover instrument."

Er komt anders een fors geluid uit.

Cortvrint haalt een paar oordopjes uit zijn broekzak. "Ik meet het weleens, en dan kom je soms wel aan 110 decibel op een meter afstand (de geluidssterkte van een discotheek, red.). Dat is wel een probleem, ja. Bij het studeren en soms bij repetities doe ik oordopjes in. Dat is niet prettig, je verliest het gevoel voor ruimte en balans. Dus ik doe het liever niet. Het valt nog mee met de gehoorschade, ik laat het regelmatig onderzoeken.

"Desondanks hou ik erg van het instrument, steeds meer eigenlijk. Ik vind het jammer dat het ondergewaardeerd is. Ook door sommige componisten, zelfs door Brahms en Mozart. Berlioz en Russische componisten als Rimsky-Korsakov gebruiken de piccolo wel om de orkestklank te verrijken."

Wat voor rol heeft de piccolo dan in het orkest?

"De piccolo is een joker, hij zit aan de buitenkant van het klankspectrum. Daar heeft hij een vrije rol. Hij kan frivool en humorvol klinken, maar ook agressief of juist licht en teder. Bij Sjostakovitsj klink hij zelfs depressief. Vaak gebruiken componisten hem voor het uitdrukken van eenzaamheid.

"Er bestaan maar weinig piccoloconcerten. Vivaldi schreef hele mooie, Peter Maxwell Davies schreef er één in de jaren negentig van de vorige eeuw. Dan hebben we het wel gehad eigenlijk. Met dit concert van Tüür hebben we er een mooie bij."

Het Koninklijk Concertgebouworkest en solist Vincent Cortvrint spelen 'Solastalgia' woensdag- en donderdagavond in het Amsterdamse Concertgebouw. Dirigent is Stéphane Denève. Verder klinken Ravel en Sibelius. Info: www.concertgebouworkest.nl



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Ik vond dat ik het stadium van routine voor moest blijven. Daarom heb ik gevraagd of ik een soloconcert mocht doen.

Vincent Cortvrint, piccolospeler

Alles is kleiner dan bij de fluit. Dat maakt het moeilijker om te bespelen, want je moet preciezer zijn.

Je moet spelen alsof je een hete aardappel in de mond hebt.