Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Dat klopt als een bus' klopt als een bus

Cultuur

Ton den Boon

© anp
Taal

'Binnen het web van waanzin klopt de oplossing als een bus' kopte Trouw vorige week. Zo'n kop levert steevast lezersreacties op: blijkbaar werd vroeger op school geleerd dat 'het klopt als een bus' een contaminatie is van 'het klopt als een zwerende vinger' en 'het sluit als een bus'.

'Het sluit als een bus' is sinds de 17de eeuw in gebruik. In de historische krantenbank Delpher duikt 'het klopt als een bus' pas vanaf 1888 op. Aanvankelijk vooral in kranten in Nederlands- Indië.

Lees verder na de advertentie

Dat is opmerkelijk, maar niet verwonderlijk: de taalkundige Jan Stroop heeft een paar jaar geleden uitgezocht dat 'kloppen' in de betekenis 'overeenstemmen' en 'juist zijn' vanuit Nederlands-Indië onze taal heeft verrijkt. Multatuli is in zijn brieven (1860-1870) een vroege gebruiker van dit woord.

'Dat klopt als een zwerende vinger' duikt pas ruim een halve eeuw later (in 1956) voor het eerst op in de krantendatabank. Iets ouder is de vergelijking 'dat klopt als een zwerende duim'. Diverse bronnen melden dat Radio Oranje in september 1943 de 'onbegrijpelijke' slagzin 'George, het klopt als een zwerende duim' heeft uitgezonden. Een geheime boodschap?

Er is geen feitelijk bewijs dat 'dat klopt als een bus' is ontstaan als contaminatie van 'dat sluit als een bus' en 'dat klopt als een zwerende vinger'. Wellicht is die laatste variant juist ontstaan als woordspelige uitbreiding van 'dat klopt als een bus'.

Hoe dan ook, van de vergelijkingen met kloppen is 'dat klopt als een bus' nu het meest ingeburgerd. Alleen dat al rechtvaardigt het gebruik ervan in de krant.

In onze taalrubriek worden grammaticale geschillen, etymologische enigma's en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees de eerdere afleveringen op trouw.nl/taal. Tips? Mail tdb@taalbank.

Deel dit artikel