Taal Ton den Boon

Zwitserse leenwoorden bestaan niet echt, maar we hebben wel lawine en koeterwaals

Het Zwitsers bestaat niet, althans niet als officiële taal, maar als iemand zegt dat ‘het Zwitsers moeilijk te verstaan is’, heeft hij of zij toch wel gelijk: het Schwyzerdütsch is een variant van het Duits die in grote delen van Zwitserland wordt gesproken, maar dit Zwitserduits (of Zwitsers-Duits) verschilt dermate van het Hoogduits dat we op school leren, dat het ­inderdaad lastig is om twee Zwitsers te verstaan die met elkaar praten in hun moerstaal. 

Naast het Zwitserduits zijn er nog drie minderheidstalen in Zwitserland: het Zwitsers-Frans, het Italiaans en het Reto-Romaans. Op geen van deze vier Zwitserse ­talen of taalvarianten heeft onze taal rechtstreeks noemenswaardige invloed gehad.

In het Nederlands zijn leenwoorden uit de talen die in Zwitserland worden gesproken ook dun ­gezaaid. Van de paar Zwitsers-Franse woorden in onze taal is chalet – een Zwitsers houten huis of een hutje of (vakantie)-huis in alpenstijl – het ­bekendst. Zwitsers-Duitse leenwoorden, zoals muesli en rösti, zijn iets talrijker in onze taal, maar ook op de vingers van een hand te tellen. Ons woord lawine, ten slotte, gaat via het Duits terug op lavina uit het Reto-Romaans.

Aan die taal hebben we in zekere zin ook ons woord koeterwaals te danken. Van oorsprong is dat een vertaling van Duits Kauderwelsch. Onder ­invloed van het Duitse werkwoord kaudern (koeteren, oorspronkelijk: het geluid van kalkoenen laten horen) is Kauderwelsch samengesteld van Welsch (Romaans) en de Oostenrijkse naam (Kauer) van de Zwitserse stad Chur. In de omgeving daarvan werd vroeger ­namelijk Reto-Romaans gesproken.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden