BoekrecensieDe dwalingen van het vlees

Zweedse Lina Wolff opnieuw gedurfd en meeslepend in kritiek op reality-tv

Lina Wolff Beeld Hakan Sandbring
Lina WolffBeeld Hakan Sandbring

‘De dwalingen van het vlees’ biedt grandioze beschrijvingen van losgeslagen haatdragend tv-publiek.

Dat maatschappijkritiek niet duf en voorspelbaar hoeft te zijn, bewijst de Zweedse Lina Wolff in al haar romans. In haar debuut Bret Easton Ellis en de andere honden nam ze het overwicht van mannelijke schrijvers in het literaire wereldje op de korrel. In De polyglotte geliefden veegde ze de vloer aan met de verschrikkingen van datingsites die liefde beloven, maar vernedering opleveren. Nu pakt ze uit met De dwalingen van het vlees een satirische roman waarin een dubieus Spaans reality-tv-programma de motor vormt voor een duizelingwekkende reeks groteske plotwendingen die een hoop morele vragen opwerpen.

Het boek begint bij Mercuro Cano, een man die – in een poging zijn vrouw terug te winnen nadat hij haar ontrouw is geweest – heeft deelgenomen aan De dwalingen van het vlees. In de nasleep van het programma wordt hij bedreigd door Chinese orgaanhandelaren die het op zijn hart gemunt hebben. De Zweedse journaliste Bennedith, die in Madrid verblijft als writer in residence, besluit hem onderdak te geven, meteen de aanzet voor verwikkelingen die elkaar pijlsnel opvolgen. In het tweede deel krijgt sor Lucia het woord, de stokoude non die het reality-programma patroneert. Zij vertelt over haar jeugd tijdens het Franco-tijdperk, en werpt zo enig licht op haar buitenissige drijfveren.

Grandioos zijn Wolffs beschrijvingen van het reality-programma, waarin een zekere Miss Pink en Mister Blue mensen met problemen ontvangen en hen een instant ‘oplossing’ bieden, aangestuurd door een losgeslagen publiek dat live commentaren geeft. Mercuro Cano, die als toeschouwer vaak met leedvermaak naar het programma heeft gekeken, bekent: “Sommige mensen zijn gewoon zo fijn om te haten. Je haat ze om wat ze hebben gedaan, maar ook om andere dingen, dingen die anderen hebben gedaan en die je misschien wel zelf hebt gedaan, en het is net of deze mensen als een magneet alle haat uit je zuigen, maar toch geeft je dat geen beter gevoel.” 

null Beeld -
Beeld -

Als hij eenmaal zelf live in de studio zit, ziet hij hoezeer de interviewers “allebei precies dezelfde uitdrukking van geamuseerde onverschilligheid vertonen”. Hoe kan het ook anders? “Vernedering maakt deel uit van de amusementswaarde van het programma.” Wolff beschrijft onverschrokken en gedetailleerd Mercuro Cano’s afdaling in de hel van de publieke vernedering.

Krankzinnige non

Ook het verhaal van sor Lucia wekt nieuwsgierigheid in al zijn duistere rauwheid. De non is de dochter van een slachter. Ze heeft als kind tijdens het Franco-regime zoveel wreedheid meegemaakt dat ze nergens meer voor terugdeinst, wat haar een aura van beangstigende almacht geeft ondanks haar onooglijke gestalte.

Het hele boek is doordesemd van wreedheid, geen enkel personage lijkt zuivere drijfveren te hebben. Lucia bijvoorbeeld, heeft zich gespecialiseerd in ‘hulp bij zelf­doding’ en wil met haar reality-show mensen ‘helpen’. Is deze non een heldin of een krankzinnige die zonder schroom het recht in eigen handen neemt? De schrijfster spreekt zich niet uit, ze daagt de lezer uit om zelf het antwoord te bedenken. Het is overigens merkwaardig hoezeer Wolff erin slaagt om grote morele problemen – schuld, boete, vergelding – ter sprake te brengen zonder te moraliseren. In plaats daarvan toont ze taferelen­­ waarin al die dingen op een sur­realistische manier zijn uitvergroot, overigens zonder dat dit het realistisch gehalte van haar verhaal ondergraaft. Het resultaat is een eigenzinnige, gedurfde, meeslepende roman­­.

Lina Wolff
De dwalingen van het vlees
Vert. Janny Middelbeek-Oortgiesen. Atlas Contact; 283 blz., € 22,99

Lees ook:

Lina Wolff schreef dwarse roman over het botte opportunisme van de mens à la Houellebecq.

Macht, seks, en het monsterlijk menselijke: ‘De polyglotte geliefden’ is geen aangename lectuur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden