Opinie

Zwarte spookrijders en vuurspuwend halogeen

Ruim een jaar geleden vroegen danser Emio Greco en dramaturg Pieter Scholten aan de Oostenrijkse kunstwetenschapper Helmut Ploebst of hij de balletdanseres Bertha Bermudez Pascual (27) in haar zelfonderzoek zou willen begeleiden. Zo ontstond de autobiografische danssolo 'Double Points; Bertha-the Bermudez Triangle', één van de vele egotrips waarin het Utrechtse Spring Dance Festival dit jaar grossiert.

De verbluffende spitzentechniek en balansvoering die Bertha Bermudez zich op de Mudraschool van Bejart eigen maakte brachten haar geen artistieke bevrediging. Daarvoor waren haar ervaringen bij de gezelschappen van William Forsythe en Nacho Duato te bitter. Bij de één voelde ze zich verwaarloosd en bij de ander respectloos overgeleverd aan goedkoop effectbejag. Arme Bertha Bermudez, als slachtoffer van commercie en artistieke leiders voelde zij zich even bedrogen als Giselle. In dit beroemde romantische ballet wordt de titelheldin door een graaf incognito het hof gemaakt. Als de werkelijkheid aan het licht komt wordt zij waanzinnig, om na een fataal hartinfarct weer te herrijzen. Giselle's liefde is echter te sterk voor bloedwraak en dus behoedt ze vanuit het hiernamaals de graaf voor de straf van haar wraakzuchtige mede-'witte wieven'.

Een e-mail-correspondentie tussen de ballerina en de filosoof over haar mysterieuze verdwijning in de driehoek publiek-choreograaf-danser is de start voor een uitputtende solo, waarin Bertha rekenchap aflegt van haar fysieke intuïtie en motorische bewustzijn. Via voice-overs en projecties van de digitale briefwisseling wordt ze bestookt met quasi diepzinnige constateringen over de fictie en non-fictie van ballet. Andersgezegd, Ploebst wordt zonder zich daarvan bewust te zijn haar graaf Albrecht, behorend tot een milieu dat graag pronkt met hoogst pretentieus, voor intelligent versleten taalgebruik. Hij heeft er een handje van simpele zaken zo moeilijk mogelijk te stellen. Veel weet van balletgeschiedenis heeft hij niet, dus is voor hem de Zwarte Zwaan de Stervende Zwaan van Pavlova en doorboort de waanzinnig geworden Giselle zichzelf met het zwaard van de graaf. Bertha mailt hem terug: 'Ik verlaat gewoon mijn lichaam. Ik ben niet weg, ik dans. Mijn huid behoort niet langer tot mijn vlees.'

Maar o wee, wat is er ondertussen in haar Bermudez Triangle, waarin ze met verwoed gefladder en gedribbel afstand probeert te houden van de 'given quality', met haar spitzen gebeurd? Ze zitten als afgetrapte, door midden geknakte en versleten klompen om haar voeten. Geen wonder dat ze moeite heeft om als meid van deze tijd op haar toekomst te zijn voorbereid. Hoe nog met dat kapotte gereedschap uit het systeem van ficties te verrijzen? In plaats van choreografen met helpende hand komen uit de zwarte toneelgordijnen zwarte spookridders op glijsokken tevoorschijn, als de manlijke tegenpolen van de witgesluierde willi's. Bertha gunt deze terroristen op haar grondgebied geen blik waardig, gebruikt een enkeling domweg als haar steunpunt om het balanceren op haar teenpunten bitter vol te houden. Het projectiescherm achter haar verdubbelt en vervormt haar 'live' en tot slot trekt een oranje lichtstreep als een hoelahoep van vuur over haar hele lichaam, terwijl ook de halogeenlampen boven haar zo fel oplaaien dat er eentje uit elkaar klapt. Op deze onverwacht sublieme metafoor van haar verdwijning in dans reageert ze even beduusd als haar publiek. Juist die onvoorziene knal bewijst dat Bertha alle filosofische analyses via beelscherm en voice-overs helemaal niet nodig heeft. Sterker nog, als ze zich op die versleten spitzen 'gewoon' aan de originele waanzinscène en uitputtingslag van Giselle had gewaagd was de roeping van haar beroep veel overtuigender geweest. Niet dankzij het filosofische spervuur en de technische stunts maar ondanks die afgetrapte spitzen en naar binnen knakkende knieën houdt ze zich staande. Bermudez weigert te verdwijnen in de Bermuda-driehoek van e-mails, zwarte spookrijders en vuurspuwend halogeen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden