Review

Zonnezeilen in een wiskundige wirwar

Voor de ingang van 'Star Trek Federation Science' zweeft een man juist op een hoogwerker naar de top van de kerstboom, als hij opschrikt van zijn piepende mobiele telefoon. Het verbeeldt aardig waar het om draait bij de expositie, die gisteren in de Kunsthal in Rotterdam werd geopend door 'The Holodocter' Robert Piccardo. Al in de jaren zestig voorspelde Star Trek de nu zo alledaagse mobieltjes, en ook een ruimtevlucht is gewoner dan menigeen denkt. Star Trek is geen wonder maar wetenschap.

Voorbij de kerstboom daalt de bezoeker letterlijk af in een ruimtelijke omgeving. Het is de wereld van Star Trek, de science-fiction-serie die werd bedacht door Gene Roddenberry en die sinds 1966 via een viertal series en negen speelfilms is uitgegroeid tot een universum van karakters, beschavingen en ruimteschepen. Met felle flitsen scheren ruimtemachines door de hemel; overal in de donkere hal doemen sfeervol uitgelichte personages en thematische modules op, met in het hart de brug van het moederschip Enterprise. Hier begint de reis door de ruimte.

Maar visueel spektakel op het grote hoofdscherm moet worden verdiend op vier 'interactieve computerstations'. 'Rustig blijven ademhalen', heet het eerste station. Een naam die geruststellend klinkt, maar stiekem 'atmosferische spectroscopie' betekent. Er volgt een symbolische weergave van een vlucht, waarbij je geacht wordt grote bolletjes onder piepend alarm rond kleine stipjes te sturen. Hulpschermen komen met theorieën over krachten, pulsars en omloopbanen van planeten. Het is nogal ingewikkeld, en zo blijft de visuele beloning op het hoofdscherm uit. Natuurlijk ziet het menselijk oog weinig vanuit een ruimteschip dat sneller reist dan het licht. Maar een illusionaire sterrenjacht in grootbeeld was aardig geweest.

Langs de uniformen en een proefopstelling voor raketlanceringen gaat het naar de 'Warp'-afdeling van het ruimteschip, waar energie wordt opgewekt om de Enterprise voort te stuwen. 'Experimenteer met antimaterie-botsingen', luidt de missie. Het gaat over 'subatomaire deeltjes' die in de 'materie-antimaterie-reactiekamer' op elkaar knallen en via 'patikels' energie opwekken. 'Warpen die boel!', staat er dan enthousiast, maar hoe moet dat in de wiskundige wirwar, verborgen achter allerlei computerschermen.

Neutraliseer een virus en wordt gezond, is de missie in de medische boeg. Het 'Alarm Indringers Spel' is populair bij kinderen en volwassenen, al zijn de antigenen, lymfocyten en meerofagen niet zo gemakkelijk uit elkaar te houden. Wel wordt duidelijk dat veel van wat je op televisie ziet, echt kan en bestaat. De techniek van Star Trek is gebaseerd op werkelijke wetenschap of was juist de inspiratiebron voor witte jassendragers in echte laboratoria. Niets is zo raar als het lijkt, dat moeten mensen leren in de Kunsthal.

Star Trek dient als stimulans in de ingewikkelde natuurkundeles. Zo staat het ook in de gids van de tentoonstelling die in Amerika tien miljoen bezoekers trok: 'het doel is in een spannende omgeving via experimenten te leren'. Een prima streven, maar waar kan de bezoeker ondertussen zijn fantasie kwijt? Voor de niet-kenners suggereren kledingstukken, attributen en filmbeelden een rijkdom aan verhalen. De expositie lijkt echter juist te willen ontsnappen aan het avontuur, en haalt het daarom vanuit de licht bizarre toekomst terug naar het heden. Voor wie nieuwsgieriger is naar Star Trek zelf dan naar electronen en kernfusies, blijft de expositie wat mager.

Het leukst zijn de echte doe-dingen. Kijk neer op de nietige schepsels op een zanderige planeet en roep als almachtig heerser met een handbeweging krachtige winden op. Natuurlijk staat die macht in dienst van de wetenschap: 'je missie: ontdek wat winderosie is'. Of breng bij het zonnezeilen met een lichtpistool zoveel 'radiometers' aan het draaien dat een 'Bajoraans zonnezeilschip' wordt bevrijd vanuit de omloopbaan rond de planeet Bajor.

Bewandel met Neil Armstrong vanuit een speciale stoel de maan en voel hoe de nieuwe zwaartekracht ieder dieet overbodig maakt. En geef je tenslotte over aan virtual reality, en laat je vanuit de nagebouwde 'Transport Room' 'trans-materialiseren', om te worden neergeplant in een woeste omgeving vol balonnen die gevangen moeten worden. Meer dan bij alle goedbedoelde interactieve schermen, komt het leren dan vanzelf wel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden