Taal Ton den Boon

Zonder kennis van het idioom is ‘De koffie is bruin en de hits zijn goud’ onbegrijpelijk

Na het overlijden van de radiopresentator Tom Mulder (1947-2020) – bekend van het ooit populaire ­radiospel ‘Vijftig pop of een envelop’ – haalden zijn fans herinneringen op aan markante uitspraken die hij heeft gedaan. De bekendste is ‘De koffie is bruin, de hits zijn goud’, zoals het Algemeen Dagblad zich herinnerde. Of was het nou ‘De hits zijn goud en de koffie is bruin’ (De Telegraaf)? Op Twitter figureerden nog andere varianten, waaronder

‘De koffie is bruin, de muziek is goud’ en ‘De koffie is bruin en de hits zijn goud’. De laatste variant wordt het vaakst aangetroffen. Mocht deze uitspraak van de platenridder ooit als gevleugeld woord in een citaten- of woordenboek komen, dan zal het vermoedelijk in deze vorm worden gecanoniseerd.

Het is een uitspraak die alleen al interessant is omdat hij illustreert wat je zoal moet weten om hem te kunnen snappen. Wie de neiging heeft deze uitspraak letterlijk op te vatten, zal ‘goud’ dankzij de parallellie tussen ‘de koffie is bruin’ en ‘de hits zijn goud’ namelijk ten onrechte als een kleuraanduiding (goudkleurig) ­lezen. Je kunt de uitspraak pas echt doorgronden als je weet dat ‘de koffie is bruin’ een formule is die zoveel betekent als ‘de koffie is klaar en u wordt van harte uitgenodigd (al dan niet tegen betaling) een kopje te komen drinken’ en als je weet dat het tweede deel – ‘de hits zijn goud’ – een toespeling is op de uitdrukking ‘gouwe ouwe’ ter aanduiding van een hit uit het verleden.

Wat voor Mulders gevleugelde woord geldt, gaat trouwens op voor meer taaluitingen: kennis van het idioom is vaak onontbeerlijk.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden