Review

Zonder Elvire regent het alleen nog maar

Uitgeverij Coppens & Frenks heeft een reputatie opgebouwd met zeer fraaie uitgaven van romans en verhalen uit vergeten hoeken van de wereldliteratuur. Met name de romans 'Angst' van de Braziliaan Graciliano Ramos en 'Opera der Doden' van zijn landgenoot Autran Dourado behoren tot de beste boeken die ik de afgelopen jaren heb gelezen.

Ook 'De zondagen van Jean Dézert' (1914), de enige roman van Jean de la Ville de Mirmont (1886-1914), rechtvaardigt de opname in deze prestigieuze reeks volkomen. Naast deze korte roman liet deze Franse schrijver slechts een aantal verhalen, wat gedichten en brieven na. Nog in het jaar van publicatie van de roman stierf hij aan het front, zevenentwintig jaar oud.

De kantoorklerk Jean Dézert leidt een volkomen onbeduidend leven. Hij slijt zijn dagen met onbeduidend werk, waarna hij al slenterend de boekenstalletjes langs de Seine langsloopt. Hij heeft slechts één vriend die hij elke avond treft aan de vaste tafel naast hem in het restaurant. In zijn logboek maakt hij aantekeningen over de belevenissen van elke dag, maar meestal heeft hij niets te melden.

,,Hij beschouwt het leven als een wachtkamer voor reizigers derde klasse. Vanaf het moment dat hij zijn kaartje heeft gekocht rest hem niets anders dan werkeloos toe te zien hoe het dienstdoende personeel op het station langsloopt. Een beambte zal hem waarschuwen wanneer de volgende trein vertrekt, maar wat het volgende station is weet hij niet.''

De hele week wacht hij op de vrije zondag, die hij in dit verhaal doorbrengt aan de hand van reclamepapiertjes die hem zo nu en dan in de handen worden geduwd.

Alles lijkt te veranderen als hij de jonge Elvire ontmoet in de Jardin des Plantes. De onbevangenheid en 'zomerse vrolijkheid' van het meisje staan in schril contrast met de rest van zijn leven, waarin de regen onophoudelijk neervalt. De twee besluiten zich te verloven en na goedkeuring van Elvire's vader lijkt niets een huwelijk in de weg te staan, maar even impulsief als Elvire besloot te willen verloven, besluit ze nu de verloving te verbreken. Jean Dézert gaat twee weken aan de boemel en verslingert zich dan een avond aan de absint. Uiteindelijk besluit hij dat zelfmoord de enige optie is die hem nog rest. Voor hij tot de daad overgaat, beseft hij echter dat zijn leven zo onbetekenend is dat zelfs zelfmoord geen oplossing zou bieden. Er blijkt geen oplossing voor zijn kwaal, gelijk de uitspraak van de door hem bewonderde Confucius: ,,Als men voor een kwaal geen oplossing heeft, is het zinloos er een te zoeken.''

In een laconieke stijl vertelt Jean de la Ville de Mirmont over het onbeduidende leven van Jean Dézert. In het uitstekende nawoord vertelt vertaalster Mirjam de Veth hoezeer De Mirmont zijn hoofdpersoon heeft gemodelleerd naar zijn eigen leven. Uit alles blijkt dat deze ironische kijk op zijn eigen bestaan een noodzaak was voor De Mirmont, die maar al te zeer besefte dat er geen remedie bestaat tegen de middelmatigheid.

Zowel in de beschrijving van zijn zinloze werkzaamheden als in de droge humor doet De Mirmont een enkele keer denken aan de Reve van 'De Avonden'. Met name de fin de siècle-sfeer roept herinneringen op aan de Fransman Emmanuel Bove, maar het is vooral de tegelijkertijd kale en berustende toon die dit boek tot een klein meesterwerk maakt.

Daarmee sluit De Mirmont weer aan bij een andere schrijver uit het Coppens & Frenks-fonds, de Argentijn Eduardo Mellea. Diens roman 'Chaves' (vorig jaar vertaald) was ook al zo'n korte treurniswekkende roman die juist door de grote stilistische kracht tegelijkertijd een zeer weldadige uitwerking had.

Het valt te hopen dat ook de rest van het kleine oeuvre van deze Franse schrijver in het Nederlands vertaald zal worden, inclusief de brieven. De in het nawoord aangehaalde fragmenten geven daar alle aanleiding toe.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden