null

TaalTon den Boon

Zolderkamermensen nemen we niet al te serieus

Eind november werd het Nederlands verrijkt met een enigszins schertsend scheldwoord: zolderkamercommunist. Het woord ontstond binnen de gelederen van de SP. Het gestaalde partijkader zette namelijk een paar jeugdige leden met ‘klassiek-marxistische’ sympathieën uit de partij omdat ze ‘geradicaliseerde zolderkamercommunisten’ zouden zijn.

Zolderkamer figureert vaker in persoonsnamen. Zo publiceerde cabaretier Tim Fransen in 2018 ‘Brieven aan Koos, avonturen van een zolderkamerfilosoof’, terwijl premier Rutte in 2019 het woord zolderkamergeleerde van stal haalde om Thierry Baudet af te serveren: ‘Nederland heeft niets aan een zolderkamergeleerde die daar zit te fröbelen over hoe de ideale wereld in elkaar zit’. Andere samenstellingen die we soms in de media aantreffen, zijn zolderkamerdenker, -dichter, -kunstenaar, -schrijver, -socialist en -wetenschapper.

Van al deze woorden is zolderkamergeleerde het oudst. Het dook in de jaren ’70 op in de media, onder meer voor een wetenschapper die niet verbonden is aan een onderzoeksinstituut, maar ook voor een solitaire kenniswerker die door anderen als buitenstaander wordt beschouwd. In zulke contexten zou je zolderkamergeleerde dus kunnen beschouwen als een (versterkende) variant van kamergeleerde.

Tot dusver waren ‘zolderkamermensen’ doorgaans wereldvreemde, soms een tikje vreemde outsiders. Volgens de gemeenschap, het collectief, horen ze er niet helemaal bij en hoef je ze dus niet serieus te nemen. Dat geldt voor de zolderkamercommunisten van de SP, maar in een iets ander opzicht ook voor de hedendaagse zolderkamervirologen. Dat eveneens in 2020 ontstane woord benoemt echter geen wereldvreemde geleerde, maar juist iemand die niet geleerd is: een leek die alleen maar denkt verstand te hebben van de virologie, oftewel een amateur­viroloog.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden