Review

Zingen ter ere van een orgel dat vijftig wordt

Klankkleurenfestival, Nicolaikerk Utrecht, gehoord: vrijdag 23 en zaterdag 24 september.

In 1956 werd een nieuw orgel gebouwd voor de Utrechtse Nicolaikerk door de firma Marcussen. Het was het eerste in ons land in neo-barokke stijl, waarin de ambachtelijke bouwwijze en het zeer heldere klankbeeld weerspiegeld werden in de vormgeving. Het sloot perfect aan bij de nieuwe inzichten in de kerkmuziek, zoals die in de naoorlogse jaren werden ontwikkeld. Dit monument van de Wederopbouwzou tot een ommezwaai in de Nederlandse orgelbouw leiden.

Ter gelegenheid van de vijftigste verjaardag van het Marcussen-orgel wordt deze week in de Nicolaikerk een ’Klankkleurenfestival’ gehouden. Het orgel wordt daarin gepresenteerd in solowerken en samenspel met andere instrumenten en koormuziek, overwegend gecomponeerd in de afgelopen vijftig jaar.

Vrijdag klonk in het openingsconcert o.a. de vanuit heldere contouren geschreven Sonate nr. 2 voor orgel van Hindemith, gaaf vertolkt door Stephen Taylor (de organist van de Nicolaikerk en initiatiefnemer van het festival). Ook zeer geschikt voor dit orgel was het idiomatisch toegankelijke, maar wel wat voorspelbare ’Tonal colours for organ’ van de Nederlander Jacques Bank. Ko Zwanenburg gaf er de wereldpremière van.

Verder was vrijdagavond uitsluitend a capella koormuziek te beluisteren, uitgevoerd door een van de beste vocale ensembles van Europa: het Zweeds Radiokoor. Dit zong onder leiding van zijn vaste gastdirigent, de Nederlander Peter Dijkstra, een keur aan hedendaagse Zweedse koorwerken.

Zelden hoorde ik een koor zo virtuoos, homogeen, zuiver en met zoveel dynamische contrasten en kleurverschillen zingen. Dankzij de stoffering van de kerk met tientallen bomen was de akoestiek voortreffelijk, ook voor een zeer complex polyfoon koorwerk als het dubbelkorige motet ’Singet dem Herrn’ van Sven-David Sandström. Zeer knap uitgevoerd was ’Moyayoum’ van Anders Hillborg, een klankveldenstuk zonder tekst dat een benevelend effect op de luisteraar heeft. Veel toegankelijker was het emotionele ’Gloria’ van Jan Sandström, met prachtig solistisch werk uit diverse hoeken van de kerk.

Zaterdag kwam het orgel uitgebreider aan bod in een geheel Nederlands programma door Ko Zwanenburg. Indrukwekkend was vooral zijn vertolking van het minimalistische ’Invocazione’ van Jan Welmers. Aan het begin van dit concert concerteerde Zwanenburg met de Rotterdam Brass Soloists in het feestelijke Concerto voor orgel, trompetten en trombes van Marius Monnikendam, een werk dat evenals het orgel uit 1956 stamt.

Minstens zo boeiend bleek ’Oks’ (1994) van Wim de Ruiter, gespeeld door hetzelfde ensemble, aangevuld met slagwerkster Ferdrike de Winter. Fascinerend was eerder die avond haar uitvoering van ’Midare’ voor marimba van Ton de Leeuw.

Het Klankkleurenfestival loopt nog tot zondag met avondconcerten, iedere morgen een Lauden-viering met koor en ontbijt, een jeugdtheatervoorstelling op zaterdag en met als afsluiting een dansvoorstelling de ’Sacre du Printemps’, vierhandig gespeeld op het Marcussen-orgel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden