RecensieKlassiek

Zimerman speelt alle vijf pianoconcerten van Beethoven in de geest van de componist

Klassiek
Krystian Zimerman
Beethoven
★★★★☆

Alle vijf pianoconcerten van Beethoven spelen op één dag? Overmoedig, maar wel in de geest van de componist. Beethoven organiseerde in zijn tijd zelf openbare concerten in Wenen – Akademies werden die genoemd – waarop zo veel mogelijk (vooral eigen) muziek werd uitgevoerd. Dan hoorden de mensen daar zomaar twee nieuwe pianoconcerten van hem, gecombineerd met twee symfonieën waarvan de inkt nog nat was, delen uit vocale composities en nog zo het een en ander. Langdurige evenementen van ruim vier uur of langer, waar onze huidige concertpraktijk niet meer op ingesteld is.

Maar in dit Beethovenjaar moet je zo’n praktijk natuurlijk openbreken. En dus kwamen meesterpianist Krystian Zimerman (63) en het Koninklijk Concertgebouworkest (KCO) onder leiding van Gustavo Gimeno een hele zondag samen in het Concertgebouw om die vijf pianoconcerten achter elkaar te spelen. Een buitenkansje om op deze manier toehoorder bij een soort van Beethoven-Akademie aanwezig te kunnen zijn. Een en ander begon om half elf in de ochtend met het Eerste en Tweede pianoconcert. Om kwart over één volgde concert nr. 3 en om half vier het Vierde en Vijfde pianoconcert. Op drie eerdere concerten in de week was alle muziek al een keer gespeeld en ingezeept.

Zimerman zat er dus lekker in, zogezegd. Kordaat kwamen hij en Gimeno voor elk concert steeds de zaal inlopen. Allebei een mondkapje op, Zimerman met de bladmuziek onder de arm. Mondkapje af, buiging naar de zaal, muziek op de piano en spelen maar. Dat de Poolse pianist hier überhaupt kón spelen was mogelijk omdat hij deze dagen tussendoor getest werd. In het orkest moest de concertmeester overigens eerder in de week een concert missen, omdat zijn dochtertje wachtte op een testuitslag. Een hoop gedoe, maar er is binnen de gelederen van het KCO nog niet één besmetting geweest.

Armen over elkaar

Zimerman straalt soms een wat laconieke houding uit. Als hij achter de vleugel zit te wachten op zijn volgende inzet, slaat hij de armen over elkaar en leunt wat naar achter. Het is niet het bekende, defensieve armen-over-elkaar-gebaar, nee, Zimerman steekt zijn rechterhand onder zijn jasje onder de linkerbovenarm, en met de linkerhand ondersteunt hij liefdevol de rechterelleboog. Het ziet er typisch uit, alsof hij op die momenten even niet deelneemt aan het muzikale discours. Maar zodra die handen de toetsen raken, zijn daar die onmiskenbare kleurrijke klanken waar hij al jaren wereldberoemd om is. Jammer wel dat de pianist zo allergisch is voor camera’s en microfoons. Zo bleef dit unieke evenement beperkt tot de drie keer 250 bezoekers in de zaal, en was het onmogelijk om de concerten live te streamen.

Dirigent Gimeno was de hele dag door de ideale begeleider. De accenten die hij in het orkest aanbracht waren nergens overdreven bruusk, maar steeds goed hoorbaar. De twaalf blazers speelden voortdurend wonderschoon en Gimeno zette hen goed af tegen de strijkers. Zimerman was in vorm. De eerste solo-cadens was er een uit het boekje, en zat daarin nou een verdekte blue note verstopt? Geinig. De uitvoering van dit Tweede pianoconcert (Beethoven componeerde het als eerste) was de perfecte opmaat voor de hele dag, met als hoogtepunt het Derde pianoconcert. Het tweede deel ervan is Beethovens meest mozartiaanse muziek. Na het c-klein is daar ineens E-groot, alsof de zon gaat schijnen. En de zon piepte op dat moment inderdaad door de bovenramen van het Concertgebouw. Met mooie pauzes en een onnavolgbare frasering dwong Zimerman hier opperste concentratie af. En wat ving ­Gimeno hem mooi op aan het slot van dat deel. Magisch.

De twee concerten daarna stonden op hetzelfde hoge ­niveau, al waren er in het Vierde pianoconcert wel wat probleempjes in de coördinatie tussen pianist en dirigent. In het laatste concert kwam zo’n beetje alles ­samen. Zimermans vingers waren nog net zo licht en soepel als aan het begin. Maar nog vóór de muziek in het orkest helemaal afgelopen was, sloeg hij de partituur die op de vleugel lag dicht. Zo. Klaar.

Lees ook:

In het Concertgebouw is het onmogelijk om besmet te raken

Ik kan weinig locaties bedenken waar het onmogelijk is om besmet te raken, maar het Concertgebouw in Amsterdam – middenin vuurrood gebied – is er een van. En eigenlijk is in alle zalen die ik de afgelopen maanden mocht bezoeken de veiligheid extreem goed geregeld.

Zimerman is de aristocraat onder de meesterpianisten

Achter het Concertgebouw stond een witte camperbus met een Zwitserse nummerplaat geparkeerd, lang genoeg om een concertvleugel in te vervoeren – zijramen verduisterd, zonwering tegen de voorruit. Krystian Zimerman is op tournee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden