Opinie

Zieltogende salonkunst en verstuivend zand

Heel langzaam komt het schilderij van een laat 19de-eeuwse salon tot leven. Vloer en meubilair zijn met roomkleurige draperieën afgedekt. Kale plekken in het behang verraden een verloren grandeur en door het raam steken troosteloos kale takken scherp af.

Het is alsof Jiri Kylian een lichte ademstoot heeft geblazen in de drie vrouwen en drie mannen in dit prachtige, door Walter Nobbe aangereikte tafereel. Vereeuwigd in beige en donkerbruine tinten staan en zitten de zes romanfiguren gevangen in het kuras van hun tijd. Nog zwevend op de vleugels van de hoogromantiek is uitzichtloze verveling hun deel geworden. Dit realistische tableau geeft alle ruimte aan associaties: voor mij weerklinkt de Radetskymars van Joseph Roth in de Kersentuin van Anton Tsjechov.

Kylians ademstoot laat de zes romanfiguren in tergende slowmotion hun gedoemde verlangens doorlopen. De alledaagse gebaren waarmee zij elkaar besluipen, over tafel of stoelleuning trekken of elkaar als verstijfde poppen versjouwen zijn soms in het karikaturale uitgerekt en aangezet. Dirk Haubrich dicteert dit traag vervloeiende samenspel met pianoklanken, waarin Satie-achtige akkoorden door hard gedreun en gesnerp worden afgewisseld. Elke beweging in deze uit een coma ontwakende wereld past in een stroom die onontkoombaar uitmondt in een tragisch lot. In hun verstrengeling ondergaan de vrouwen en mannen in zesvoud een cirkelgang. Een onverwachte klap met oplaaiend vuur markeert de onomkeerbaarheid van hun teloorgang. De salon is op slag een slachtveld, waarop allen weer even langzaam naar hun door de schilder toegekende uitgangspunt terugkeren. Hun uittreding en terugkeer naar het schilderij neemt een halfuur in beslag. De slow-motionreanimatie duurt te lang, want hoe buitengewoon knap fysieke beheersing en fantasie hier samenzweren, als historische roman is 'Last Touch' niet spannend genoeg. Kylian stipt de tijdgeest slechts aan, in een muzikaal en visueel sterke schildering.

Wil Kylian in 'Last Touch' tijd tastbaar maken, in de voorafgaande première 'Double Points: Two' van Emio Greco en Pieter C. Scholten gaat het vooral om de tastbaarheid en fysieke vertaling van ruimte. Als twee roerdompen staan Lydia Bustinduy en Urtzi Aranburu in hun huidkleurige, jurken in een zwart universum. Onder hun voeten licht een raster op en in het zwarte gat achter hen schieten lichtflitsen en wentelen onherkenbare objecten. In de afgelopen tien jaar werd danser Emio Greco wereldberoemd om zijn 'stuip & sidder-idioom', waarmee hij zijn zintuigen op scherp zet om ruimtelijke signalen op te vangen en te weerkaatsen. In 1998 liet hij zich voor het eerst bij staan door de Spaanse danseres Ber tha Bermudez. Ook zij verblufte met haar balans en toneelverschijning. Zou het Greco en Bermudez lukken om de twee NDT-dansers vertrouwd te maken met hun streng gecontroleerde binnenstebuiten kering?

Nou en of! Met haar rug naar de zaal hoeft Lydia Bustinduy maar even in die onpeilbare ruimte met haar gewelfde wreef te priemen of haar standbeen als een ijzeren pin in de grond te slaan of het bewijs is al geleverd. Nog wonderbaarlijker is de flitsende spanningsboog van Urtzi Aranburu, die haar nu eens in unisono opvangt, dan weer afwijkt, aftas t en opjaagt. Ook deze twee kunnen hun spieren laten trillen, zoals een libel haar vleugels, en hun lichamen laten verstuiven als zandkorreltjes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden