Interview Schrijfster Anna Woltz

Ziekte, dood, verlies: Anna Woltz behandelt ernstige onderwerpen in haar kinderboeken

Anna Woltz Beeld Werry Crone

Anna Woltz schreef dit jaar het kinderboekenweekgeschenk ‘Haaientanden’. Avontuur is de motor in haar werk, maar er zit ook altijd een diepere psychologische laag in. ‘Ik schrijf pas iets als ik een noodzaak voel.’

Aan de muur in de huiskamer hangen grote babyfoto’s van Benjamin, nu net twee jaar. Speelgoed slingert rond. De kinderstoel staat prominent in het zicht. Schijfster Anna Woltz is helemaal vol van haar zoontje. “Vanmorgen zei hij: ‘Ik ook even werken, mag dat?’ Ik vroeg: ‘Maar wat ga je dan doen?’ Hij antwoordde: ‘Even boeken opschrijven, voor mama.’ Hij wilde me helpen! Zoiets raakt me echt.”

Woltz kan wel wat hulp gebruiken. Ze heeft het loeidruk als hoofdattractie van de Kinderboekenweek, die dinsdagavond begon. Het kinderboekenweekgeschenk ‘Haaientanden’ is het eerste kinderboek dat ze schreef sinds de geboorte van Benjamin.

Een lastige klus, en lang niet alleen omdat ze als alleenstaande moeder minder werktijd heeft dan vroeger. “Normaal schrijf ik pas iets als ik een noodzaak voel”, verklaart ze. “Nu lag er een opdracht. Ik moest dus iets verzinnen wat noodzakelijk voelde.”

Wie is Anna Woltz?

Anna Woltz (37) heeft ruim twintig kinderboeken op haar naam staan. Als vijftienjarige schreef ze voor de Volkskrant een jaar lang columns over het leven op school. In 2002 verscheen haar debuut ‘Alles kookt over’. Na een studie geschiedenis in Leiden werd ze fulltime schrijfster. Voor haar boek ‘Gips’ (2015) ontving ze de Gouden Griffel.

Veel ideeën keurde ze af. Wat erdoorheen kwam, was het avontuur van Atlanta. Het elfjarige meisje glipt ertussenuit om in haar eentje het IJsselmeer rond te fietsen. De tocht is een vlucht, want Atlanta heeft het moeilijk met de borstkanker die bij haar moeder is geconstateerd. Sluimerende emoties als angst en medelijden is ze steeds uit de weg gegaan. De omslag komt als ze tijdens haar omzwerving op de invoelende jongen Finley botst. Letterlijk: hun fietsen knallen hard tegen elkaar.

Pas achteraf, nu ze het boek af heeft, begrijpt Woltz waarom juist dit verhaal de gewenste noodzaak bood. “Het gaat over twee kinderen en de band met hun moeder. Atlanta dreigt haar moeder te verliezen aan een ziekte. Finley wil van huis weglopen, waardoor zijn moeder hém dreigt kwijt te raken. Nu ik zelf moeder ben, ken ik de krankzinnige angst om je kind te verliezen. Of, misschien nog erger, de angst dat je kind jou voorgoed moet missen. Ik zie nu dat ik allerlei overwegingen daarover in dit boek heb gestopt.”

Kinderen komen nu eenmaal in aanraking met ellende

Ziekte, dood, verlies: Woltz behandelt in haar kinderboeken ernstige onderwerpen. Ze schrijft over echtscheiding, een overspelige vader, een afwezige ouder of een kind dat zich ongewenst voelt. Kinderen komen nu eenmaal in aanraking met ellende, redeneert ze. Die ellende blijkt vaak ook nog bepalend voor hun verdere leven. Wegstoppen heeft dus geen zin. Integendeel, het is juist nuttig als een kind in een boek leest hoe een leeftijdgenoot met een herkenbare beproeving omgaat.

De problemen die de schrijfster aansnijdt, zijn universeel. Dat verklaart misschien waarom haar werk in negentien talen is vertaald. Van haar onlangs verfilmde boek ‘Mijn bijzonder rare week met Tess’, over een meisje dat zelf haar biologische vader opspoort, zijn alleen al in Japan 60.000 exemplaren verkocht.

Toch voert de ellende nooit de boventoon. “Mijn boeken zijn hoopvol. Er zit veel lucht in en uiteraard een avontuur, een mysterie dat ontrafeld moet worden. Dat is de motor. Zelf vind ik zo’n diepere laag over een ingewikkelde moeder-kind-relatie heel interessant. Maar kinderen willen vooral weten hoe die spannende fietstocht afloopt en of Atlanta en Finley verliefd worden.”

Beeld Werry Crone

Jonge lezers krijgen de diepere thema’s wel degelijk mee, merkt Woltz. Ze ontving laatst een mailtje van een meisje dat veel steun had aan haar boek ‘Alaska’. Dat gaat over angst, onder meer voor de buitenwereld waar criminelen en terroristen hun gang gaan. Het meisje dat de mail schreef, is bang voor de wereld. Ze heeft het boek op haar bureau liggen. Steeds als de angst haar overmant, leest ze erin. Dat helpt. “Prachtig als iemand zoveel aan je boek heeft. Adembenemend.”

De schrijfster heeft ook luchtiger boeken op haar naam, zoals ‘De pizza-spion’, een verhaal vol vergiftigde pizza’s. Zo’n boek valt vooral in de smaak bij jongetjes van een jaar of negen, ziet Woltz op scholen. “Zij vertellen opgewonden de scène na waarin de ene vader de andere onder spuit met cola. Ik ben erg voor afwisseling in het aanbod. Niet alles hoeft de diepte in. Ik neem bewust jongens en meisjes als hoofdpersonen. Het zou toch treurig zijn als er voor de helft van een klas niets tussen zat?”

Met ingewikkeld hermetisch gezwets kun je niet aankomen

Woltz schrijft al sinds haar kindertijd. Naast lezen is schrijven een activiteit bij uitstek waar ze zich volledig in kan verliezen. Ze schept graag nieuwe werelden en personages waar de lezer van gaat houden. En ze geniet van het gestoei met taal. “Ik probeer een gedachte die eerst nog vaag is zo goed mogelijk in taal te vangen. Dat kost veel moeite. Ik herschrijf zinnen letterlijk honderd keer. Met ingewikkeld hermetisch gezwets kun je bij kinderen niet aankomen. Dat hoeft ook niet. Het blijkt altijd mogelijk om een genuanceerde gedachte eenvoudig weer te geven. Zoiets geeft enorme voldoening.”

Stilistisch vindt ze haar laatste vijf boeken een stuk beter dan haar vroegere werk. Daarom heeft ze onlangs twee oudere boeken herschreven: ‘Onweer’ (2009) en ‘Tien dagen in een gestolen auto’ (2008), nu als bundel opnieuw uitgebracht. “Als beginner vroeg ik me af: hoe krijgen andere schrijvers hun boeken zo dik? Dat zag ik terug aan dat vroege werk. Overbodige passages, zoals natuurbeschrijvingen, heb ik daarom geschrapt. Ik schrijf boeken voor moderne kinderen, die lezen met een mobiel ernaast. Dan wil je geen twintig pagina’s inleiding, maar meteen het avontuur in.”

De schrijfster heeft een voorliefde voor de leeftijd van tien tot twaalf jaar. Dat vindt ze een interessante overgangsperiode van de ‘verstandige kindertijd’ naar de puberjaren, waarin de hormonen de overhand krijgen en ‘de redelijkheid verdwijnt’. “Die periode zal altijd mijn favoriet blijven”, zegt ze. “Maar dankzij Benjamin zal ik me ook af en toe op andere leeftijden richten. Eerder dit jaar verscheen mijn prentenboek ‘Naar de wolven’, met baby Benjamin als hoofdpersoon. Met zo’n opgroeiende zoon kan ik me ineens voorstellen dat ik een voorleesboek voor vierjarigen ga maken.”

Straks krijgen die arme kinderen nog longontsteking

Benjamin verrijkt dus haar schrijverschap. En hij bemoeilijkt het, op een onverwachte manier. “Bij het schrijven van ‘Haaientanden’ moest ik mijn best doen om het moederperspectief erbuiten te houden. Ik dacht steeds: straks krijgen die arme kinderen door hun uitputtende, koude fietstocht een longontsteking. Maar ik heb ze expres geen warm bed gegeven. Het blijft ijskoud. Dat maakt het verhaal spannender.”

Logistiek is het schrijvende moederschap ook een uitdaging. Benjamin gaat drie dagen per week naar de opvang. Alleen dan kan Woltz schrijven, terwijl ze er vroeger vrijwel non-stop mee bezig was. “Maar dat heb ik er ruimschoots voor over. Het is een enorme aanvulling om te zien hoe zo’n piepklein wezentje zich ontwikkelt tot een echt mens. Nu schrijf ik misschien geen zeventig boeken, maar veertig. Maar ik denk niet dat ik die keuze aan het eind van mijn leven zal betreuren.”

Lees ook:

Met ‘Haaientanden’ levert Anna Woltz een ontroerend geschenk af voor de Kinderboekenweek

Dat Anna Woltz een van onze beste moderne jeugdauteurs is, wisten we al. Toch blijft het ook bij talentvolle schrijvers afwachten of ze uit de voeten kunnen met de beperkte omvang van het Kinderboekenweekgeschenk. Woltz blijft ook op de korte baan overeind.

Thrillers voor de jeugd bedenkt schrijfster Margje samen met haar zoon

Bij het schrijven van haar spannende jongerenboeken krijgt Margje Woodrow hulp van haar 16-jarige zoon Micky. Haar recept om jongeren aan het lezen te krijgen? ‘Veel vaart, want de leefwereld van jongeren is ook snel.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden