Beeld Trouw

SchrijverscolumnFranca Treur

‘Zie je wel, fictie is gewoon veel eerlijker’

Ik werk aan een verhaal om voor te dragen bij pianomuziek van componist Daan Manneke. ‘Grote Archipel’, heet zijn zesdelige stuk, naar de zes Zeeuwse (voormalige) eilanden. Het wordt binnenkort uitgevoerd in Breda, ter ere van Manneke’s tachtigste verjaardag. Hij hoopte dat ik iets zou schrijven over de Watersnoodramp. Dat ben ik nu aan het doen.

Het is niet de eerste keer dat ik iets maak bij een kunstwerk van een ander. Het is misschien de achtste of negende keer, als je de samenwerking met Olivia Ettema niet meetelt (zij tekent altijd bij mijn teksten in plaats van anders­om). En elke keer vind ik het moeilijker dan ik van tevoren inschat. Aansluiten bij werk van iemand anders, dat is zoeken naar verbinding, in plaats van naar je eigen stem. Dan komt het eropaan dat je de stem van de ander verstaat, terwijl je ook die van jezelf moet blijven horen. In mijn hoofd heb ik steeds de regels van dat oude klagende lied: ‘Hoort gij die stemme, roepend uit de verte?’ Past eigenlijk best bij een verhaal over de ramp.

Wat het extra moeilijk maakt is dat Manneke zo’n enorme staat van dienst heeft. Die eerbiedwaardige tachtig jaren! Ik voel de druk om met iets goeds te komen. Dat het om muziek gaat, een soort geheimtaal voor iemand die voor begrip zo afhankelijk van woorden is, helpt ook al niet.

Of het project slaagt is aan het publiek om te beoordelen. Nederlands publiek is altijd eerlijk, is mijn ervaring. Werkt het niet, dan zegt men dat recht in je gezicht. En in elk geval zit topmusicus Ralph van Raat achter de piano, dus niet alles hangt van mij af.

Toch maar naar de winkel

Twee keer eerder heb ik geprobeerd een verhaal te schrijven voor iemands verjaardag. Maar dan ook echt met die persoon in de hoofdrol. De ene keer kwam er een verhaal uit dat helemaal niets met de jarige te maken had. Niet omdat hij niet interessant genoeg was om over te schrijven, maar omdat het toch ook een cadeau moest zijn. Ik ben voor hem toen maar naar de winkel gegaan.

De tweede keer schreef ik op verzoek een verhaal voor mijn uitgever. Ik moest het voordragen op zijn verjaardagsfeest, na een gloedvolle speech van Frits van Oostrom over het uitgeven van belangrijke non-fictie waar geen publiek voor is. Hij had het aanschouwelijk gemaakt door een Albert Heijntas met dat soort boeken mee te nemen. Hij zwaaide mijn uitgever veel lof toe voor zijn liefdadigheid, helemaal zoals het hoort op een feestje.

Toen las ik een verhaaltje voor over een uitgever met een hekel aan schrijvers die zichzelf wel bijzonder wilde voelen, maar bij wie de drive ontbreekt om echt uit te blinken. Hij komt in dat verhaal in een chic restaurant een auteur van hem tegen. Zijn boek heeft niets gedaan, maar zijn beroemde en vermogende vader heeft duizend exemplaren opgekocht om de verkoopcijfers wat op te krikken. Hij heeft nu een ideetje voor een nieuw boek. De uitgever is absoluut niet geïnteresseerd in dat ideetje, maar des te meer in de mooie vrouw die er ook bij staat. Enzovoort.

Toen ik klaar was met mijn voordracht, lachte mijn uitgever zuinig, en zei toen, alsof hij dat dagelijks beweert, al heel z’n leven lang: ‘Zie je wel, fictie is gewoon veel eerlijker.’

Gerbrand Bakker schrijft met Franca Treur om beurten een column over lezen, schrijven en het literaire leven. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden