Review

Zie daar de bewoners van Hotel Het Bestaan

Breng heel gewone mensen, nobody's, in hoogst ongewone situaties en kijk wat ze doen. Paul Austers romans ruiken soms een beetje naar laboratorium en dat geldt ook voor de nieuwste, ' Brooklyn dwaasheid'.

Paul Auster kan een verhaal vertellen, zoals alle grote Amerikaanse auteurs: Philip Roth, Saul Bellow (een Canadees weliswaar), John Updike, maar daarnaast heeft hij een sterk gevoel voor fictie: hij verzint vreemde maar niet onmogelijke situaties waarin zijn personages verzeild raken en voor curieuze opdrachte komen te staan. Zo werd in ' Orakelnacht' iemand opgesloten in een ondergronds museum van telefoonboeken, en ging in ' Dagboek der illusies' de gedesillusioneerde hoofdpersoon op zoek naar een verdwenen komiek uit een stomme film. Het lijkt alsof Auster zijn verhalen graag aan de werkelijkheid ontleent maar ze vervolgens in het laboratorium bewerkt en ermee experimenteert tot ze de juiste mix van werkelijkheidszin en fabelachtigheid hebben.

Zijn jongste roman ' Brooklyn dwaasheid' heeft een Amerikaansrealistische onderlaag maar als je wat beter kijkt zie je dat de gebeurtenissen vooral door toeval worden geregeerd. Daardoor gaat ook dit boek uiteindelijk over Austers favoriete onderwerp: het lot.

Hoofdpersoon Nathan Glass is bijna zestig en op weg naar huis na een behandeling tegen longkanker. Hij is gescheiden en gebrouilleerd met zijn vrouw en zijn dochter. Nu hij van iedereen verlaten is, kan zijn leven opeens weer alle kanten op. Dan ontmoet hij in Brooklyn bij toeval zijn neef Tom Wood, mislukt genie en nu werkzaam in een antiquariaat bij de excentrieke homo Harry Brightman, voormalig kunstvervalser met een gevangenisverleden. De drie mannen besluiten op een dag om hun bestaan om te gooien en op zoek te gaan naar het geluk buiten de Zevende straat in Brooklyn.

Intussen dient zich ook nog de dochter van Toms zus Aurora aan, Lucy. Ze is door haar moeder, die getrouwd is met een fanatieke religieuze sektariër, naar Tom gestuurd. Ook zij voegt zich bij de gelukszoekers. Harry zinspeelt op een grote slag die hij gaat slaan met het verkopen van valse handschriften. Daar moet het toekomstig Utopia mee worden bekostigd. Maar hij blijkt te worden opgelicht door een ex-minnaar en diens louche vriendje en sterft plotseling aan een hartaanval. Tom loopt bij toeval tegen de struise onderwijzeres Honey aan, met wie hij zal trouwen. Aurora, de moeder van Lucy, verlaat haar man, komt naar New York en begint een lesbische relatie met o ja, nog vergeten, de beeldschone sieradenkunstenares Nancy Mazzucchelli, een ouwe vlam van Tom, die door haar man wordt bedrogen. Ziedaar de bevolking van Hotel Het Bestaan, met al hun verlangens, illusies en mislukkingen. En zie daar een samenvatting van Amerika: doortastendheid, sektarisme, New Age-dromen, vrijheid, ambities, opportunisme, noem maar op, de wereld in een notendop. Een wereld die overigens eindigt met de gebeurtenis die tegenwoordig een verplicht ingrediënt van Amerikaanse romans lijkt te zijn geworden: het moment waarop de vliegtuigen zich in de torens van het World Trade Center boren.

' Brooklyn dwaasheid' is onmiskenbaar een allegorie, een sprookje van onze tijd met mensen die een beetje in het wilde weg op zoek zijn naar het geluk dat steeds om onverwachte hoeken blijkt te liggen en er soms ook helemaal niet is. Zo heeft deze roman eigenlijk verrassend veel weg van een merkwaardig project van Nathan Glass zelf, die vreemde anekdotes verzamelt en een biografisch lexicon zou willen maken van de levens van nobody's, om die onder geïnteresseerde familieleden af te zetten. Ook Auster zelf goochelt en experimenteert met zulke levens, roert ze door elkaar, en kijkt wat de contacten opleveren.

Auster is een auteur die zijn boeken niet zonder boodschap laat vertrekken. In ' Brooklyn dwaasheid', met zijn ratjetoe aan levensverwachtingen, dromen en ideologieën, wordt met nogal wat nadruk het gezonde positieve gedachtegoed aan de man gebracht: ,, Hou je rug recht. Laat je niet afschepen. Stem democratisch bij alle verkiezingen. Blijf fietsen in het park. Droom van mijn goddelijke, bruinverbrande lichaam. Neem elke dag je vitamin e n .' '

Ook een anti-Bush-boek, dus. Maar vooral een ouderwetse Auster, met die unieke mix van werkelijkheidszin en toevalligheden. Ergens in het midden van het boek wordt het verhaal verteld van Kafka, die een meisje voor het verlies van haar pop troost door namens de pop wekenlang brieven te schrijven, waarin die vertelt dat ze de wijde wereld in moet trekken. ,, Ze heeft nu het verhaal, en als iemand het grote geluk heeft om in een verhaal (...) te kunnen leven, verdwijnen de pijn en het verdriet van deze wereld voorgoed. Want zolang het verhaal doorgaat, bestaat de werkelijkheid niet.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden