null Beeld

BoekrecensieRoman

Zeruya Shalev beschrijft knarsende relaties waar je het zweet van op je voorhoofd krijgt

De nieuwste roman Lot van de Israëlische auteur Zeruya Shalev gaat meer nog dan over noodlot of toeval, over lotsverbondenheid en de noodzaak grip te krijgen op het eigen levensverhaal.

Gerwin van der Werf

Het begint met een dichte deur en een lange file. Alles zit vast, dat maakt de Israëlische auteur Zeruya Shalev in haar nieuwe roman Lot meteen duidelijk. Atara, een vrouw van achter in de veertig, is de dochter van de leider van een militante organisatie die na de oorlog de Britten het land Israël uit probeerde te jagen.

Vader sprak er niet over, is overleden en nam de geheimen mee in het graf. Atara ontdekt dat hij in die tijd een geliefde had, ene Rachel, en dat die nog leeft. Ze hunkert naar antwoorden: waarom is hij weggegaan bij Rachel? En waarom is Atara genoemd naar een gestorven activiste?

Als puntje bij paaltje komt is Atara’s vraag: wie ben ik? Rachel is negentig en heeft weinig behoefte met Atara te praten. Dat is de eerste dichte deur. Goed, hij gaat even op een kier, maar tot antwoorden leidt het niet. De boel zit dus muurvast. Op de terugweg van Atara’s bezoek aan Rachel staat ze weer eens in de file richting Haifa. Een verkeers­opstopping die ditmaal, indirect, fatale gevolgen heeft.

Vastgeroeste gedachten

Zeruya Shalevs eerdere romans verschenen wereldwijd in een miljoenenoplage. Zelf las ik geen eerder werk van haar. ‘Van de auteur van Liefdesleven en Pijn’ staat op het omslag, wat ervoor zorgde dat ik toch wat reserve moest overwinnen. Shalev deinst ook niet terug voor ­pathos, neem de titels van de hoofdstukken: ‘Zal ik op je wachten, Atara?’, ‘Jij hebt ervoor gekozen Rachel’, ‘Hoe durf je Atara’, je denkt even in een gemoedelijk liefdesromannetje verzeild te zijn geraakt.

Ik vermeld het, omdat het nogal Nederlands is zoiets te denken, en omdat het loont om je niets van die eerste indruk aan te trekken, want deze auteur heeft veel te bieden.

Zeruya Shalev Beeld
Zeruya Shalev

Shalev laat ons kennismaken met complexe personages. De twee vrouwen zijn allesbehalve dom, maar ze herhalen hun vastgeroeste gedachten en zelfdestructieve kronkels frappant vaak, zo vaak dat je gaat denken: ja, het klopt, dit doen mensen. Rachel is blijven hangen in haar gewelddadige verleden en vervreemd van haar twee zoons – een van hen is orthodox geworden, wat haar buitengewoon irriteert. Atara en haar man hebben een moeizame relatie, daarnaast allebei een volwassen kind uit een eerder huwelijk – en samen een zoon die net het leger in is gegaan.

Tijdgeest, het weekendmagazine van Trouw, bespreekt iedere week romans, geschiedenisboeken, kinderliteratuur en nog veel meer. U leest onze boekrecensies hier.

Het klinkt misschien niet bijster enerverend, voor een roman, maar Shalev beschrijft de knarsende relaties in lange scènes waar je het zweet van op je voorhoofd krijgt. Bijvoorbeeld als haar man ’s avonds in bed aanstuurt op seks: eerst reageert Atara afwijzend, maar als haar dochter belt neemt ze de telefoon niet op, om te laten zien dat ze het intieme moment niet wil verstoren. Hij wordt kwaad: je laat je dochter toch niet zitten voor een potje seks? Het lijkt oppervlakkig gezien een futiliteit, maar daaronder schuurt het.

Dichte deuren

Het noodlot, we laten hier onbenoemd wat er gebeurt, slaat toe en zorgt voor een ommekeer die ontroert. Nu is de hoogbejaarde, aanvankelijk zo terughoudende Rachel de vrouw die toenadering zoekt, en Atara degene die daar schoorvoetend aan toegeeft.

Lot gaat niet zozeer over de macht van het lot, of het toeval zo je wilt, het gaat over lotsverbondenheid en de noodzaak grip te krijgen op je (levens)verhaal – en over al die dichte deuren en verkeersopstoppingen die het zo moeilijk maken.

null Beeld

Zeruya Shalev
Lot
Vertaald uit het Hebreeuws door Ruben Verhasselt
Meulenhoff; 366 blz. € 24,99

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden