null Beeld
Beeld

Swipen & klikkenKelli van der Waals

Zeg iets over vaccineren, en de digitale knokploeg staat klaar

Vorige week vertelde ik op deze plek over mensen die zich huilend zelfportretteren op sociale media, omdat ze zich niet willen laten vaccineren of testen, maar wél mee willen doen aan bijeenkomsten die bestaan bij gratie van dat vaccineren en testen. Persoonlijk ongemak verpakt als principes, schreef ik. En dat ik zeker ook bezwaren heb tegen die QR-code, en dat ik vind dat vaccinatie een eigen keuze moet zijn (maar dat als je dat niet wilt, je beter je koffie thuis kan drinken).

Het duurde niet lang of ik kreeg a visit from the goon squad: de digitale knokploeg werd op me afgestuurd. Daar kun je de klok op gelijk zetten, weet iedereen die weleens twee zinnen over dit onderwerp heeft getikt. Ik vraag me af hoe zorgvuldig ze het stukje hadden gelezen nadat het in hun WhatsApp- en Telegramgroepjes was geplaatst. Bovengenoemde nuances leken in elk geval aan hen voorbijgegaan.

Aannames gedaan over mijn huwelijkse staat

Vlot klitten ze samen voor een gerichte charge – een karakteristieke mix van seksistisch getinte persoonlijke aanval en twijfelachtig historisch besef: er werden aannames gedaan over mijn huwelijkse staat en mijn al dan niet bestaande gezinsleven, in relatie tot mijn leeftijd. Naast een faalhaas werd ik ook lelijk en een bruinhemd genoemd, en werd er gezegd dat ik nog net niet met mijn rechterarm omhoog loop. Interessant was ook de passief-agressieve groepsaanval op Instagram, waar mensen steeds maar vroegen ‘hoe het met mijn hart was’.

Wat me op zulke momenten het meest verbaast, is dat we (de aanvallers en ik) compleet verschillende realiteiten ervaren. Ik eentje waarin een prik, waar ik ook niet per se op zat te wachten, de weg is uit een heel vervelend, heel reëel probleem. Zij eentje waarin ‘de media’, waartoe ik ook schijn te behoren, een knieval propageren voor Big Pharma, terwijl zij voldoende natuurlijke weerstand hebben om het virus aan te kunnen (maar niet de prik).

Hoe kan het verschil zo groot zijn? Schrijver Will Storr biedt een prikkelende verklaring in zijn nieuwe boek The Status Game. Onze millennia oude biologie zorgt ervoor dat we altijd proberen bij een groep te horen, en binnen die groep een goede positie te bekleden. Daar vinden we veiligheid, voedsel en goede voortplantingsmogelijkheden. Volgens Storr zijn we allemaal onbewust geobsedeerd door status, en spelen we voortdurend een spelletje om die te vergroten.

Geloven in dezelfde verhalen

Om een groep bijeen te houden, moeten de leden geloven in dezelfde verhalen over hoe de wereld in elkaar zit. In de steentijd klopten die vaak niet, maar dat maakte niet uit, zolang ze er maar voor zorgden dat de leden op elkaar waren afgestemd, en ze samen tegen een vijand konden vechten. Wie het hardste vocht, kreeg de meeste status.

In de eenentwintigste eeuw snappen we veel meer over hoe de wereld in elkaar zit, maar doen we nog steeds hetzelfde statusspelletje, zegt Storr. Voor wie lang genoeg speelt, doet op een gegeven moment alleen nog het verhaal van de groep ertoe. Dat zien we bij sektes, religies, bedrijven met een intense werkcultuur en antivaxers. Wie het verhaal betwist, brengt de status van de hele groep in gevaar.

De grote vraag is natuurlijk hoe we onze verhalen weer op elkaar gaan afstemmen. Ik vrees dat de oplossing niet zal komen voordat, in de woorden van de Duitse minister Jens Spahn, ‘iedereen gevaccineerd, genezen, of dood’ is.

Swipen & klikken - Kelli van der Waals bespreekt opvallende trends en discussies in online media. Eerdere columns vind je hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden