Review

Yuppige zakenlui als gemaskerde ballen

Geen Ikea-taferelen bij de vertolking van Giuseppe Verdi's 'Un ballo in maschera' door Opera Zuid, zaterdag in de Eindhovense Stadsschouwburg. Nee, het verhaal van de noodlottige koning werd door regisseur Mike Ashman verbeeld in een tijdloos yuppenlandschap, waarin de wetten van de zwaartekracht en de liefde danig op de proef werden gesteld.

Anthony Fiumara

Dat de Napolitaanse censor destijds niet erg blij was met 'Un ballo in maschera' heeft componist Giuseppe Verdi geweten. Het waar gebeurde verhaal over de koningsmoord op Gustav III moest vanwege een aanslag op Napoleon III van hogerhand worden verplaatst naar Boston (lekker ver weg). Bovendien mocht de hoofdpersoon Gustav geen koning zijn, en moest het tijdperk ook het liefst iets pre-christelijks voorstellen (nog verder weg).

Een normaal opera-plot zou er subiet van in elkaar zijn gedonderd, maar de archetypische uitwerking van Verdi en zijn librettist Antonio Somma kon blijkbaar wel wat hebben. Het sierde Mike Ashman en decorontwerper Conor Murphy van Opera Zuid dat ze zich evenmin hadden laten ringeloren door de waan van de dag. Geen onfortuynlijkheden, geen Ikea-Zweden, maar een ijskoud spartaans decor in grijstinten, bevolkt door yuppige zakenlui als gemaskerde ballen.

De grote ronde gaten in het achterpaneel veranderden gaandeweg in ronde, wentelende spiegels toen Gustav zich door de waarzegster Ulrica zijn dood liet voorspellen. Om als cirkelvorm hun laatste metamorfose te ondergaan op het galgenveld. Vanaf dat moment lagen ze als grote loden ballen op de naar voren gekantelde toneelvloer de zwaartekracht te tarten. Terwijl Gustav en Amelia (de vrouw van zijn boezemvriend) elkaar hun onmogelijke liefde verklaarden, zag je zo de voorafschaduwing van de jaloerse kogel die zich uiteindelijk door het lichaam van de koning zou boren.

De momenten waarop de abstractie in Murphy's toneelbeeld werd doorbroken, waren visueel de minst sterke. Het 'on air'-bordje boven het openingskoor (waren we bij de radio beland?), het abseilen van twee mannen naar het galgenveld (Zweeds alpinisme?) of het gemaskerde bal in 18de-eeuwse kostuums (Gustavo als zonnekoning?): vreemd realistische losse eindjes die afleidden van de verder zo consequente vormgeving.

Het acteren van de meeste personages was wat schools en stijfjes. Ook over de zangkwaliteiten van het Zuidelijk Theaterkoor en de bijrollen viel te twisten. Gelukkig wist Het Brabants Orkest onder Laurent Wagner de gortdroge Eindhovense akoestiek kundig te tarten. En zorgden Jeni Bern (een heldere, energieke Oscar), Annett Andriessen (een doorleefde Ulrica), Harrie van der Plas (karaktervol als Gustavo) en Anne Heath-Welch (als Amelia hartverscheurend in de aria 'Morrò, ma prima in grazia') voor genoeg ontroering.

Vreemd was het trouwens om het blaasorkest, de banda, in de laatste acte ineens als opname over de speakers te moeten horen. Een oplossing die vast door ruimtegebrek in de orkestbak was ingegeven. Maar samen met de toneelballen wekte het ineens de indruk van een hilarische vertaalfout. Het Italiaanse 'ballo' betekent immers 'bal'; zouden ze bij Opera Zuid 'banda' begrepen hebben als 'bandje'?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden