Kunst in quarantaine

YouTube als Efteling van de klassieke muziek

Hannes MinnaarBeeld Simon van Boxtel

De cultuursector zit op slot, maar kunst is ook buiten de theaters en musea te vinden. Sandra Kooke bekijkt filmpjes van legendarische uitvoeringen en raakt besmet met het YouTube-virus.

Twee concertkaartjes van het Amsterdamse Concertgebouw staren me troosteloos aan. Het leek zo’n goed idee om ze vast te kopen, zodat ik dat concert niet zou missen. Tien jaar geleden hoorde ik in Brussel Hannes Minnaar het Vijfde pianoconcert van Saint-Saëns spelen. Dat was in de finale van de Koningin Elisabethwedstrijd. Minnaar, toen een 25-jarige met lange, blonde krullen, won de derde prijs met dit exotische, zelden op een concours gespeelde stuk. Hoe zou hij tien jaar ouder, en misschien wel wijzer, dit stuk onder handen nemen?

Goed, de kaartjes kunnen linea recta de prullenbak in. Wat nu te doen op die vrije zaterdagmiddag?

Waarom niet eens luisteren naar hoe Minnaar dit stuk tien jaar geleden op dat concours speelde? Op ­Spotify is het in zijn geheel te beluisteren, maar leuker is het om op YouTube te kijken hoe hij het er in het derde deel van afbrengt met het Na­tionaal Orkest. De camera toont zijn dansende vingers van dichtbij. Er blijkt ook een filmpje te zijn waarop hij het eerste deel speelt met Antwerp Symphony Orchestra en dirigent Edo de Waart.

Nu wordt het oppassen geblazen. Als ik verstandig ben, zet ik nu mijn laptop uit. Vanuit mijn ooghoek heb ik gezien op welke andere filmpjes YouTube mij attendeert: hetzelfde concert gespeeld door Svjatoslav Richter, wie kan dat weerstaan? Een oude opname met de ook al overleden pianist Aldo Ciccolini en dirigent Kirill Kondrashin. Dat waren nog eens tijden! Jean-Yves Thibaudet speelde het met het Concertgebouworkest. Marc-André Hamelin, Lucas Debargue, Lucas Jussen, wat is dat concert eigenlijk vaak gespeeld!

Yuja Wang

Daar heb je het al: nog geen half­ uur later heb ik al zeven keer de beginmaten van het eerste deel gehoord. YouTube is een soort Efteling van de klassieke muziek. Werkelijk alles is er te horen, vaak in legendarische uitvoeringen. Béla Bartók of Sergej Rachmaninov die hun eigen werk uitvoeren, Yuja Wang – ze zal eind deze maand niet op kunnen treden in het Concertgebouw – die als negenjarige de eerste Arabesque van Debussy speelt. Je holt van de ene naar de andere attractie. En je hoeft nergens in de rij te staan.

Het is een uitkomst in tijden van quarantaine. Lucas en Arthur Jussen zouden in De Doelen in Rotterdam alle pianoconcerten en de Koorfantasie van Beethoven spelen. Afgelast. Dan maar kijken naar Arthur die als zestienjarige Beethovens Tweede ­pianoconcert speelde. Of naar Lucas, die zes jaar geleden de Waldstein-sonate van Beethoven speelde op een concert in Zuid-Korea. Er zijn ook opnames van Brendel, Gilels, Argerich, Barenboim, die dat stuk spelen. Waar te beginnen?

De zwaarstgetroffen pianisten van deze quarantaineweken zijn misschien wel de deelnemers aan het Franz Liszt Concours, dat is afgelast. Net als, voorlopig althans, het Elisabethconcours voor piano van dit jaar. Waarom niet eens terugkijken naar de drie Nederlanders die ooit derde werden op het Lisztconcours? Wibi Soerjadi in 1989, Christiaan van Kuyvenhoven in 2005, Mengjie Han in 2014.

Pianomastodont

Er zijn nog meer getroffen pianisten. Ivo Janssen, die vanwege een blessure aan zijn handen stopt met zijn carrière, kan zijn afscheidsconcerten niet houden. Maar op YouTube is hij ruim aanwezig. Grigory Sokolov, de geliefde Russische pianomastodont, komt niet naar Nederland. Op YouTube staat zijn legendarische opname van het Tweede pianoconcert van Saint-Saëns uit 1967. Ook Alexander Melnikov blijft thuis. Hij zou deze week door Nederland reizen met het pianoconcert van Schumann. Gelukkig speelde hij het al eens met het Freiburger Barock­orchester, te zien op YouTube.

Maar wil ik dat wel zien? YouTube heeft ook iets weg van een virus, dat onder de huid gaat zitten. Na anderhalf uur kijken heb ik één stukje ­helemaal afgekeken: Youri Egorov die La Campanella van Liszt speelt. Voor de anderen kan ik net anderhalve ­minuut opbrengen.

Nee, doe mij maar een echt concert. De handen werkeloos, de oren gespitst, de concentratie gericht. Zo komt muziek echt binnen.

De theaters, bioscopen en concertzalen zijn gesloten, maar ook vanuit huis valt er genoeg cultuur op te snuiven. Trouw geeft tips voor de binnenblijvers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden