Review

Worsteling brengt twijfels boven water

'Lef hebben en uitkomen voor je enthousiasme', dat is waar dirigeren volgens Ed Spanjaard over gaat. Dat dat adagium in versterkte mate voor componeren geldt, bleek wel uit het concert waarin Spanjaard zaterdagavond het Concertgebouworkest leidde. Een programma dat zich bewoog tussen een geprofileerde Bartók en een bleke Ton de Leeuw.

Anthony Fiumara

Een pianoconcert in de conventionele zin des woords wilde de Nederlandse componist Ton de Leeuw (1926-1996) niet schrijven. Dat zou te virtuoos worden en associaties oproepen met de Duitse romantiek. Jakkes. Nee, het moest iets Frans zijn. Of beter nog: iets oosters, want het Aziatische Arcadia waarover hij fantaseerde was nog niet verpest door het Teutoonse gebral uit het westen.

Het resultaat van De Leeuws worsteling met de eigen wortels klonk navenant, zaterdagavond in het Amsterdamse Concertgebouw. 'Danses Sacrées' voor piano en kamerorkest was een werk waarin geen keuzes werden gemaakt, een compositie waarin je De Leeuw zowat per maat hoort twijfelen welke kant hij nu weer eens op zal gaan.

Daar konden Spanjaards enthousiasme, noch het verfijnde spel van pianist David Kuyken, noch de klinkende bolide van het Concertgebouworkest tegenop spelen. In de krijtbleke instrumentatie moest Kuyken zich staande zien te houden met zijn niksige solopartij. In het pianoconcertje met de romantische vorm had De Leeuw eigenlijk wel willen uitpakken, maar er jammer genoeg het lef niet voor gehad.

Een groter contrast dan met Bartóks orkestsuite uit 'De wonderbaarlijke mandarijn' was zaterdag niet mogelijk. Bij de Hongaarse componist geen getrut met groene thee, maar gewoon het mes op tafel.

Liever gezegd: in de rug van de eerbiedwaardige Chinese mandarijn. In Bartóks oorspronkelijke ballet-pantomime werd die namelijk verleid door een jonge gedwongen prostituee. Vervolgens probeert een groep rovers hem van geld en leven te beroven. De suite eindigt met de extatische razernij van de bedrogen mandarijn, vóór diens sexuele hoogtepunten en uiteindelijke dood. Een tamelijk extreem east meets west.

Spanjaard had duidelijk tijd nodig om het Concertgebouworkest in die vehemente stemming te krijgen. Het leek wel alsof hij de zweep niet echt over de musici wilde leggen, maar hun krachten spaarde tot de laatste uitspatting. Die klonk inderdaad lekker fel, maar het gedeelte daarvóór stond het orkest ook al te trappelen om de uitersten in kleur en expressie op te zoeken. Daar had de immer enthousiaste Spanjaard misschien iets meer lef mogen tonen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden