Interview

Wim Pijbes: 'Geen privaat geld voor Rembrandts'

Wim Pijbes: 'We hadden tot eind van het jaar de tijd om, naast de bijdrage van de staat van 80 miljoen euro, financiering bijeen te brengen voor nog eens 80 miljoen. Dat was zeker gelukt.' Beeld ANP

Een dag na de ontknoping van wat je de Rembrandt-thriller zou kunnen noemen, overheerst bij directeur Wim Pijbes van het Rijksmuseum in Amsterdam het gevoel dat er misschien meer in had gezeten, maar dat hij toch tevreden kan zijn.

Hoezo?
"Het had ook helemaal fout kunnen gaan. Want er lag wel een dreigement van de Franse cultuurminister Fleur Pellerin om de schilderijen tot nationaal monument te verklaren. Als ze dat had doorgezet, hadden we met lege handen gestaan. Dan hadden we moeten procederen om ze hier te krijgen. Daar moet ik niet aan denken."

Maar u had toch een principe-overeenkomst met de familie Rothschild, de eigenaar, om beide schilderijen te kopen? Waarom daar niet aan vastgehouden?
"Dat had wellicht ook gekund."

Waarom niet doorgezet?
"De zaak had een dynamiek gekregen die groter was dan de aankoop."'

Bedoelt u dat er mede door de bemoeienis van cultuurminister Bussemaker een diplomatieke clash dreigde tussen Nederland en Frankrijk?
"Er is nu voor een politieke oplossing gekozen. Ik kan ermee leven dat de Franse en Nederlandse staat allebei de helft van een schilderij betalen en dat de Rembrandts afwisselend hier en in het Louvre in Parijs zijn te zien."

Hebt u Pellerin, die aanvankelijk de schilderijen helemaal niet wilde behouden voor Frankrijk, behoed voor een blamage?
"Dat zijn jouw woorden."

Beeld anp

Hoeveel geld had u al bij fondsen en particulieren verworven?
"Dat zeg ik niet, maar we waren al een heel eind op weg. We hadden tot eind van het jaar de tijd om, naast de bijdrage van de staat van 80 miljoen euro, financiering bijeen te brengen voor nog eens 80 miljoen. Dat was zeker gelukt.

Van fondsen hadden we voor 12,5 miljoen euro aan toezeggingen. Ook waren er veel particulieren die wilden schenken, dankzij een aantrekkelijke fiscale constructie. Die werkt kort gezegd als volgt: stel, je betaalt 10 miljoen euro, dan levert dat een fiscale aftrekpost op van 12 miljoen. Bij leven blijf je mede-eigenaar van het schilderij. Na je overlijden gaat dat aandeel naar de staat."

Minister Dijsselbloem vindt dat het Rijksmuseum nu ook wel kan bijdragen aan de 80 miljoen die de staat betaalt.
"Dat gaat niet. De Vereniging Rembrandt en de andere fondsen gaven hun geld voor de tweede 80 miljoen op voorwaarde dat beide schilderijen zouden worden verworven. Nu dat niet gebeurt, vervalt die toezegging. Ook de particuliere bijdragen vervallen nu, want in de fiscale constructie die ik net noemde, zouden de schenkers mede-eigenaar worden van de kunstwerken. Dat kan op dit moment niet meer, omdat de schilderijen eigendom gaan worden van de Nederlandse en Franse staat."

Wat vindt u van de suggestie van directeur Benno Tempel van het Gemeentemuseum in Den Haag, gisteren in Trouw, om de reizende Rembrandts niet meer te verzekeren?
"Dat vind ik een interessante gedachte. Je zou ze hooguit nog moeten verzekeren voor pakweg een miljoen euro, voor 't geval ze een kras of deuk oplopen. Als je ze verzekert voor totallossschade door brand of diefstal, ben je een vermogen kwijt aan premies."

Wanneer komen Maerten Soolmans en Oopjen Coppit naar Nederland en hoelang blijven ze?
"Ik hoop zo snel mogelijk, maar er moet nog veel geregeld worden over het juridische eigendom, restauratie en het transport. Zodra ze hier zijn, willen we ze wel restaureren. Ze zijn in goede staat, heeft onze directeur collecties Taco Dibbits al vastgesteld, maar het vernis is vergeeld. Het ligt voor de hand dat wij ze restaureren. Ze zijn in 1956 ook bedoekt in het Rijksmuseum. Daarnaast hebben wij in Nederland bijzonder veel ervaring met het restaureren van werken van Rembrandt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden