Wilhelmina als soldatenkoningin

Het Delftse Legermuseum herdenkt zestig jaar bevrijding met een tentoonstelling over koningin Wilhelmina als opperbevelhebber van de krijgsmacht. Ze kreeg het met de paplepel ingegoten.

door Wilfried van der Bles

Haar met bont gevoerde soldatenhelm, de eresabel die zij generaal Eisenhower in 1947 cadeau deed en het vaandel van de prinses Irenebrigade, zijn te zien in het Legermuseum. En ook de Militaire Willemsorde waarmee haar dochter Juliana haar onderscheidde. Plus foto's, filmfragmenten, krantenknipsels: dat is koningin Wilhelmina in oorlogstijd.

De herdenking van zestig jaar bevrijding heeft het Legermuseum in Delft aangegrepen om Wilhelmina op een bijzondere manier te portretteren: als een staatshoofd dat volgens de Grondwet het oppergezag voerde over de krijgsmacht en dat wilde weten ook.

,,De binding met de krijgsmacht was een van de pijlers van haar regering'', zegt conservator Harm Stevens. Hij stelde de tentoonstelling 'Wilhelmina, Vorstin in oorlogstijd' samen en schreef er ook een mooi boekje over. De tentoonstelling (tot en met 30 september) is gisteren door premier Balkenende geopend.

Wilhelmina's fascinatie voor het leger is haar met de paplepel ingegoten. Al als elfjarige poseerde zij in 1892 voor de camera in een soort marinekostuumpje met een ponjaard (dolk) in de hand. In 1904 ontmoette zij generaal Van Heutz, de bedwinger van Atjeh.

Stevens: ,,Dat heeft enorme indruk op haar gemaakt. Aan hem wilde ze zich spiegelen.''

Wilhelmina was volgens Stevens een soldatenkoningin die in de Tweede Wereldoorlog in de strijd tegen de 'Duitse furie' zou uitgroeien tot 'Moeder des Vaderlands'. Precies zoals haar grote voorbeeld Willem van Oranje de 'Vader des Vaderlands' werd in de strijd tegen de 'Spaanse furie'.

De tentoonstelling levert boter bij de vis. In de vitrines liggen of hangen voorwerpen en uniformen die ook op de vertoonde foto's of films te zien zijn. Bijzondere accenten krijgen twee 'scharnierpunten' in Wilhelmina's leven: haar vlucht in 1940 en haar terugkeer op 13 maart 1945 bij het Zeeuwse grensplaatsje Eede-Aardenburg.

Na de oorlog wordt Wilhelmina geportretteerd als oorlogsveteraan. ,,En wat krijgt een oorlogsveteraan? Een onderscheiding. In haar geval de Militaire Willemsorde, de hoogste eer'', zegt Stevens.

Ook twee uniformen van Seyss-Inquart, Hitlers zetbaas in Nederland, worden getoond.

Stevens heeft er wel een rechtvaardiging voor: ,,In zo'n uniform heeft hij ook op de troon in de Ridderzaal gezeten. De troon van koningin Wilhelmina.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden