Taal Ton den Boon

Wij ontleenden smørrebrød aan het Deens, de Denen døgenigt aan het Nederlands

Zoals onze taal nauw verwant is met het Duits, zo is er ook een hechte relatie tussen het Nederlands en het Deens. Dat hoor je al snel als je naar een Deense film of serie kijkt. Zo zegt een personage dat zich verontschuldigt undskyld (pardon, sorry). In geschreven vorm lijkt dat weliswaar niet meteen op het Nederlands, maar als dit woord wordt uitgesproken, leg je automatisch het verband met onschuld en verontschuldiging. 

De Uitleenwoordenbank van het Meertens Instituut noemt het Deense werkwoord undskylde (verontschuldigen) dan ook een ontlening aan het Nederlands of Nederduits (de taal die in de Middeleeuwen werd gesproken in Noord-Duitsland, het oostelijke deel van Nederland en het kustgebied van België). 

Toneel van Vondel

In de 16de en 17de eeuw waren er nauwe banden tussen Nederland en Denemarken. Zo stichtte een Nederlandse koopman in 1663 het theater in Kopenhagen, waar onder meer toneel van Vondel werd opgevoerd. Geen wonder dat heel wat van de circa 2800 Nederlandse leenwoorden in het Deens in die tijd zijn overgenomen, zoals døgenigt (deugniet), forsigtig (voorzichtig), kukkelure (koekeloeren), omstændighed (omstandigheid), rigsdaler (rijksdaalder), ritmester (ritmeester), skørbug (scheurbuik) en trækskøjte (trekschuit).

Omgekeerd heeft het Deens in het verleden niet zo’n grote invloed op het Nederlands gehad, al hebben onze woorden alk, griend, hommer en narwal wel Deense wortels. Jongere Deense leenwoorden in onze taal zijn zeldzaam en beperken zich tot smørrebrød, umer (een soort yoghurt) en curlingouder (beschermende ouder, een vertaling van curlingforældre).

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Trek in smørrebrød gekregen? Probeer dan het recept van Karin Luiten!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden