TaalPeter-Arno Coppen

Wie kan opstaan, kan ook neerstaan, zo redeneert de tweejarige. Hij heeft een punt

Het taalgebruik van kinderen is voor veel ouders en grootouders niet alleen een bron van trots, maar ook een indicatie dat het betreffende kind over een uitzonderlijke creativiteit beschikt. Vooral als het kind nieuwe woorden samenstelt en bijvoorbeeld een zebra een ‘pyjamapaard’ noemt, wordt zo’n vondst vaak ingelijst als een anekdote die op familiefeestjes nog jarenlang houdbaar is.

Deze woordvorming is inderdaad een opmerkelijke vorm van creativiteit, die echter door alle kinderen gedeeld wordt, en ook niet tot kinderen beperkt blijft. Ook volwassenen zijn heel goed in staat om nieuwe en verrassende woorden te vormen (zoals vaak door mijn collega Ton den Boon gesignaleerd wordt). Kinderen doen dat echter vaker uit een kennistekort: omdat een woord als ‘zebra’ niet in hun woordenschat zit, beschrijven ze het dier met woorden die ze wel kennen.

Taalsysteem van kinderen

Taalkundig zijn deze woorden vaak niet zo interessant, omdat de mogelijkheden toch al eindeloos zijn. Interessanter wordt het als een nieuw woord een inzicht in het taalsysteem van het kind biedt, en daarmee ook vaak een inzicht in het taalsysteem als zodanig.

Een goed voorbeeld is een anekdote die een lezer mij toestuurde naar aanleiding van de aflevering over ‘opstarten’ en ‘uitprinten’. Zijn kleinzoon van twee (die nu 22 is) gebruikte naast ‘opstaan’ ook het woord ‘neerstaan’ (als hij bijvoorbeeld van een krukje afstapte).

Richtingsbetekenis

Het kind contrasteerde dus ‘op’ met ‘neer’, en niet met bijvoorbeeld ‘onder’. Dat betekent dat het in het woord ‘opstaan’ een richtingsbetekenis detecteerde, en geen plaatsbetekenis. Dat is opmerkelijk, omdat ‘op’ veel vaker in een plaatsbetekenis voorkomt dan in een richtingsbetekenis.

Ik had beweerd dat woorden als ‘opstarten’ en ‘uitprinten’ vooral een richting of resultaat benadrukken. Blijkbaar is dit voor een kind van twee jaar dus al waar te nemen.

p.a.coppen@let.ru.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden