Wie is er (nog) blij met de ECI Literatuurprijs?

Beeld Nanne Meulendijks

Vanavond wordt bekend wie de ECI Literatuurprijs krijgt. Is dat voor de winnaar reden voor een echt knalfeest of voor een bescheiden vreugdesprongetje?

Er wordt vanavond door de zes genomineerde auteurs en hun uitgevers ongetwijfeld hier en daar een drankje gedronken, maar de vraag is natuurlijk bij wie dat champagne zal zijn. Inderdaad: wie wint de ECI Literatuurprijs 2017?

Zeker zo interessant is de vraag wat voor champagne dat dan zal zijn. Een prijzige, uitbundig spuitende of eentje die bescheiden bubbelt? Kortom, wat is de status van de ECI Literatuurprijs, die tot en met 2014 door het leven ging als de AKO Literatuurprijs en ook nog even Generale Bank Literatuurprijs heette?

Met het prijzengeld zit het wel snor. Dat werd door online-retailer ECI onlangs verhoogd. Naast de 50.000 euro voor de winnaar krijgen nu ook alle genomineerden 5000 euro. Daarmee is de ECI Literatuurprijs 'de grootste literaire prijs van Nederland en Vlaanderen', claimt het bedrijf, voorheen een grote speler in de postorderbranche.

"Wij willen recht doen aan álle genomineerden en hen alle zes belonen voor deze fenomenale prestatie", zegt Marlou Groot, hoofd leesbevordering van ECI. "Slechts één boek kan de prijs ontvangen en zich de winnaar noemen, maar dat wil niet zeggen dat de overige vijf verliezers zouden zijn. Met het verhogen van het prijzengeld weten we zeker dat alle zes genomineerde auteurs beloond worden voor hun werk."

Impact

De vorige editie werd de onderscheiding toegekend aan Martin Michael Driessen voor zijn verhalenbundel 'Rivieren'. Niet direct een titel die het hele land op de plank heeft staan. Uitgever Van Oorschot laat weten dat van 'Rivieren' tot nu toe 17.000 exemplaren zijn verkocht. Toch iets anders dan de 100.000 verkochte romans van Alfred Birney, de winnaar van de Libris Literatuurprijs. Al moet daarbij wel worden aangetekend dat verhalenbundels in Nederland slecht verkopen en romans niet per se.

"Aangezien de ECI geen verkooppunten heeft", zegt Oscar van Gelderen van uitgeverij Lebowski, "is de impact minder groot. Libris en voorheen AKO kunnen natuurlijk blazen binnen de eigen keten, in heel veel winkels."

De ECI-jury heeft voor de aflevering van 2017 eveneens enkele minder bekende namen (zie kader) op de nominatie. Sympathiek natuurlijk, en het wijst op de geruststellende bevestiging van een onafhankelijke jury, maar voor het vergroten van de naamsbekendheid van de prijs, helpt het niet. Want de ECI Literatuurprijs mag dan de grootste literaire prijs zijn, de bekendste is-ie zeker nog niet.

In het meest recente jaarlijkse marktonderzoek over de sterkte van merken in de boekenbranche, staat de ECI-prijs op de achtste plaats op het lijstje met literaire prijzen. 11 procent van de ondervraagde deelnemers zegt 'goed bekend' te zijn met de prijs. De Gouden en Zilveren Griffels (37 procent), De NS Publieksprijs (32 procent) en De Libris Literatuurprijs ( 27 procent) scoren een stuk hoger.

Nogal wiedes, stelt Groot van ECI: "Het is dit jaar de derde maal dat de prijs wordt uitgereikt onder onze naam, dus het is logisch dat we nog niet een vergelijkbare bekendheid hebben opgebouwd. Zoiets kost nu eenmaal tijd. We merken gelukkig dat de meeste mensen inmiddels wel weten dat het om dezelfde, belangrijke prijs gaat."

Relletjes

Jos Joosten, hoogleraar Nederlandse letterkunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen, denkt dat de voormalige AKO Literatuurprijs wel een stootje kan hebben: "Ondanks de relletjes die er in het verleden rond die prijs waren – denk aan Grunberg en Van der Heijden die elkaar niet konden luchten of zien – heeft de prijs aan status niets ingeboet." Voor zover dat ooit gemeten is.

Want Joosten begeleidde al wel eens een studente die onderzoek deed naar het effect van literaire prijzen. "Maar tot mijn verbazing is daar verder weinig onderzoek naar gedaan. Wel gaan we toevallig deze maand een internationaal onderzoek op poten zetten waarin we per land een beter beeld hopen te krijgen van het effect van die onderscheidingen."

Zelf denkt hij dat niet in eerste instantie het prijzengeld de status van literaire onderscheidingen bepaalt: "Het gaat om de erkenning en om de kwaliteit van de jury."

En de jury's van die grote literaire prijzen, zo weet Joosten, vissen wel uit dezelfde literaire vijver. "Wat dat betreft is het opmerkelijk dat eigenlijk nooit hetzelfde boek wint."

Serieuze hoek

Joost Nijssen, directeur-uitgever van Podium, hoopt maar dat het goed komt met die ECI-prijs: "Ik zag de zes titels gisteren in boekhandel Paagman te Den Haag uitgestald, en vroeg me af of een selectie met zoveel relatief onbekende schrijvers wel in staat is het lezerspubliek aan te trekken. Ik zag ook dat bezoekers van deze boekhandel er langsliepen, naar de 'eilanden' met grotere namen."

De jury heeft een heel eigenwijze, non-commerciële keuze gemaakt, constateert Nijssen. "Op de longlist figureerden nog kanonnen als Hanna Bervoets, Adriaan van Dis en Stefan Hertmans. Opmerkelijk dat de jury bestaat uit twee Nederlandse mannen en twee Vlaamse vrouwen, en allen in de tamelijk serieuze hoek. Thom de Graaf heeft die al heel D66-achtige, politiek verantwoorde jury tot een shortlist gebracht waarin ook weer mannen en vrouwen, en Nederlanders en Vlamingen, bijna pijnlijk precies in evenwicht zijn. Misschien was een rebel in de jury verfrissend geweest."

Maar, zegt collega Oscar van Gelderen van Lebowski: "De prijs heeft zeker prestige, naast de Libris is het de belangrijkste commerciële boekenprijs."

Ook Nijssen wil beklemtonen hoe belangrijk hij de prijs vindt: "De shortlist brengt hoe dan ook titels in het licht die anders in de schaduw zouden blijven. Vooral is deze prijs van grote betekenis voor literaire genres die helaas bij de Libris niet binnen mogen, ook niet na hard kloppen: verhalenbundels en literaire non-fictie.

"De Libris is echt een prijs geworden voor de absolute toproman van het verstreken jaar. De ECI Literatuurprijs, in elk geval die van dit jaar, vult hierop zinvol aan met romans die minder het licht vingen. Als actief en gepassioneerd uitgever van niet alleen romans maar ook bundels en non-fictie ben ik kortom zeer gebaat bij deze prijs. En bij alle andere prijzen. Laat duizend bloemen bloeien!"

WELKE PRIJZEN WINNEN JOKE VAN LEEUWEN EN HERMAN KOCH HET LIEFST?

Joke van Leeuwen Won in 2013 de AKO Literatuurprijs met de roman 'Feest van het begin'

"Het mooie van prijzen die mensen iets zeggen is dat je werk daardoor een langer leven heeft en meer lezers weten dat je een mooi boek hebt geschreven. Het is eigenlijk jammer dat de prijzen die geen commercieel verband hebben wat ondergesneeuwd raken.

Wat niet bevorderlijk is voor de impact van zo'n prijs zijn de naamsveranderingen, zoals de AKO-prijs die nu ECI-prijs heet. De Vlaamse Gouden Uil had veel uitstraling, ook voor de inmiddels veel meer aan de commercie overgeleverde kinderliteratuur, maar die naam is ook meermalen vervangen.

Ik ben geen type dat almaar zit te denken over prijzen, en zeker niet wat ik het liefst zou 'winnen'. Dat is verspilde energie, het zijn geen duidelijke sportwedstrijden, ze zijn niet de kern van waar je als auteur mee bezig bent - maar de ECI- en de Librisprijs zijn beide eervol om te ontvangen, ook om op de shortlist te staan. Ze helpen je boek aan een grotere zichtbaarheid, wat vooral gunstig is voor wie niet tot het beperkte gezelschap hoort dat vanzelfsprekende tv-aandacht krijgt. En ja, het bijbehorende geldbedrag kan een zzp'er altijd goed gebruiken, voor pensioenopbouw of iets frivolers."

Herman Koch Kreeg in 2009 de NS Publieksprijs voor zijn roman 'Het diner'

"Ik geloof niet dat een schrijver zich serieus met prijzen moet bezighouden. Meestal zijn die prijzen uitsluitend een afspiegeling van de tijdgeest, ga maar na welke inmiddels al lang vergeten schrijvers er tijdens hun leven in de prijzen zijn gevallen. Ook op de Nobelprijs moet je niet hopen, liever zou je je willen scharen bij de lange lijst van schrijvers die we vandaag de dag nog altijd lezen en die hem niet hebben gekregen."

DE ZES GENOMINEERDEN

1. Huub Beurskens, 'Eindeloos Eiland' (Koppernik)

Roman over het verlangen naar liefde en vriendschap, tegen de achtergrond van de menselijke neiging om van een mogelijk aards paradijs een inferno te maken.

2. Koen Peeters, 'De mensengenezer' (De Bezige Bij)

Roman over een verdwijnend boerenbestaan, een koloniaal en schuldbeladen verleden en het verlangen naar het onbekende.

3. Daniël Rovers, 'De waren' (Wereldbibliotheek)

Liefdesverhaal, puttend uit de lange traditie van de liefdesliteratuur - van Marcel Proust tot Joop ter Heul.

4. Marijke Schermer, 'Noodweer' (Van Oorschot)

Portret van een vrouw die zich vastdraait in goede bedoelingen en de onwil zich door een trauma in de luren te laten leggen.

5. Peter Terrin, 'Yucca' (De Bezige Bij)

Verleden, heden en toekomst komen samen in een melancholisch verhaal over wie we zijn en wat we doen.

6. Annelies Verbeke, 'Halleluja' (De Geus)

In vijftien verhalen ontdekken de personages dat elk begin een einde in zich draagt en dat een einde vaak, maar niet altijd, een nieuw begin inluidt.

Beeld Meulendijks Nanne
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden