De SerieRatched

Wie is die verknipte Nurse Ratched uit ‘One Flew Over the Cuckoo’s Nest’ eigenlijk?

Sarah Paulson als Nurse Ratched.

Mensen worden niet geboren als monster, maar tot wandaden gedreven, is de rode draad in ‘Ratched’, die wordt vervlochten met bloedig en soms sadistisch geweld.

Iedereen die ooit ‘One Flew Over the Cuckoo’s Nest’ heeft gezien, zal zich Nurse Ratched herinneren. In het psychiatrische ziekenhuis waar een veroordeelde (Jack Nicholson) ­terecht komt en veel onrust zal veroorzaken, is zij het ijzige hoofd verpleging dat zich zonder medeleven vasthoudt aan protocol en orde. Oh, en medicijnen.

Actrice Louise Fletcher gaf haar gestalte in de film uit 1975, de immens succesvolle bewerking van het boek van Ken Kesey uit 1962, dat eerder al tot een Broadwayversie had geleid. Fletcher was naar verluidt zelf ronduit ontdaan over de kilte van haar personage. De Oscar die ze voor de rol kreeg, maakte misschien iets goed.

Wie is deze ouderwets gekapte verpleegster die onbewogen haar werk doet? Beginnend scenarist Evan Romansky sloeg aan het fantaseren en schreef de pilot voor een serie die haar in een eerdere levensfase volgt. In handen van de doorgewinterde ­televisiemaker Ryan Murphy (‘Glee’, ‘Pose’) resulteerde dat in de Netflix prequel ‘Ratched’.

Visueel ambitieuze serie met horrortrekken

In 1947 arriveert Mildred Ratched (Sarah Paulson) aan de rotsige noordkust van Californië en gaat recht op haar doel af: binnen een dag heeft ze een baan in de psychiatrische kliniek aldaar. Ze blijkt een speciale band te hebben met de cliënt die in de kerkers van het gebouw ter observatie wordt vastgehouden: de man die we even daarvoor vier priesters zagen vermoorden. Wat de twee met elkaar hebben, zal stapsgewijs duidelijk worden in deze visueel ambitieuze serie met horrortrekken.

De fysieke en mentale littekens van de oorlog mogen overal opduiken, ‘Ratched’ speelt zich af in een tot in details vormgegeven stijlvolle kliniek: het personeel gaat kek gekleed in zeegroen, alle ruimtes barsten van optimistisch naoorlogs design, en op ­basis van haar kledingkast zou je Mildred eerder inschatten als een fatale vrouw in een jaren veertig film noir dan als een verpleegkundige. Het production design is ­beslist de sterkste troef van ‘Ratched’.

Is de film vaak uitgelegd als een anti-­establishment drama waarin patiënten heel ‘normaal’ blijken wanneer je ze normale dingen laat doen – vissen, sport kijken – de serie is vooral geïnteresseerd in de menselijke kant van het personeel in de ommuurde inrichting. De arts die op zijn patiënten ­experimenteert met lobotomie en hypnose, wordt zelf achtervolgd door een rusteloos geweten. De jonge verpleegster die zo’n ­gehandboeide moordenaar wel spannend vindt, zegt iets in hem te herkennen. En Nurse Ratched zelf? Gespeeld door Paulson is ze een strategische schaakster die vooruit plant en de ene na de andere pion aan de kant schuift. Maar ook haar verleden blijkt vol tragiek. Eenzaamheid en verwaarlozing, misbruik, onderdrukte seksuele gevoelens: mensen worden niet geboren als monster, maar tot wandaden gedreven, is de rode draad in ‘Ratched’.

Toch is dat een wat makkelijk excuus voor het bloedige, soms sadistische geweld dat de makers het scenario invlechten. ­Jammer van de prima actrices – Sharon Stone, Judy Davis, Cynthia Nixon – die van ‘Ratched’ een ‘vrouwelijk antwoord’ op ‘One Flew Over the Cuckoo’s Nest’ maken.

‘Ratched’ is te zien op Netflix.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden