Taal Werkwoordgroepen

Wie bedacht de stapeling van zeven werkwoorden?

Naar aanleiding van mijn stukje over de zin ‘Ik zou jou wel-eens hebben willen zien durven blijven staan kijken’, een stapeling van zeven werkwoorden (die gemakkelijk uit te breiden bleek) meldt een lezer mij dat het zeker niet de taalkundige Van den Toorn is geweest die deze zin bedacht heeft. Hij blijkt al voor te komen in het proefschrift van de taalkundige H.F. van der Lubbe uit 1948. De lezer wist niet zeker of Van der Lubbe de bedenker was; deze geeft aan de zin te citeren, maar vertelt niet waaruit.

De zin komt ook voor in de Opperlandse taal- en letterkunde van Battus. Daar staat: ‘De oudste getuigenis hiervan gaat naar 1948, toen onder leiding van de leraar dr. K.W. Staal deze zin in de 2de klas van het Apeldoorns gymnasium werd opgebouwd. Het probleem is hier om “te” te vermijden.’ Het zou natuurlijk heel goed kunnen dat een leraar, uit didactische motieven, in die tijd zo’n constructie verzonnen heeft.

In vol ornaat

Als Battus in zijn tijd het internet tot zijn beschikking had gehad, had hij dit vast nagezocht (zo was hij wel), en dan was hij gestuit op de volgende passage uit een roman van Johan Sebastiaan Brandts Buys, uit 1905: ‘Maar nu werd hij boos en snauwde haar toe: “Ik zou jouzelf weleens hebben willen zien durven blijven staan kijken toen hij dat kruis sloeg”.’

Kijk, daar hebben we hem, in vol ornaat, en vrijwel geheel terloops. Ik vind het zeer curieus. Brandts Buys zou een navolger van de Tachtigers zijn geweest, maar die staan niet bekend om hun werkwoordstapelingen. Dus ofwel het is een volstrekt originele constructie, ofwel er was in die tijd ook een leraar die dit verzon.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Lees ook: 

Het record ‘zoveel mogelijk werkwoorden bij elkaar proppen’ breken

Er is een beroemde zin die het verschijnsel ‘werkwoordelijke groep’ in het Nederlands illustreert. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden