ReportageMuseumdepot

Wereldprimeur: museum Boijmans van Beuningen opent zijn ‘rariteitenkabinet’ voor bezoekers

Kunst in het centrale gedeelte in het Depot Boijmans Van Beuningen. Het met meer dan 151.000 kunstobjecten gevulde depot opent binnenkort voor het publiek.  Beeld ANP
Kunst in het centrale gedeelte in het Depot Boijmans Van Beuningen. Het met meer dan 151.000 kunstobjecten gevulde depot opent binnenkort voor het publiek.Beeld ANP

Het Rotterdamse museum Boijmans van Beuningen heeft een wereldprimeur: nog nooit eerder zette een museum zijn depot open voor publiek.

Henny de Lange

Het klinkt wat oneerbiedig, maar de allereerste indruk van het nieuwe kunstdepot van museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam is die van een exclusief rariteitenkabinet, gevuld met de mooiste en kostbaarste voorwerpen.

Na twee uur rondstruinen door het zes etages tellende gebouw, dat alleen al vanwege de architectuur een belevenis is, heb je nog maar een fractie gezien van alle kunstschatten die hier bijeengebracht zijn op een manier die nog niet eerder in de museumwereld is vertoond.

De bloempotvorm

Vrijdag opent de koning het Depot, dat in Rotterdam uitgesproken wordt met de klemtoon op de ‘o’, vanwege de bloempotvorm van het gebouw. De nieuwe kunstopslag was nodig omdat de kelders onder het museum door wateroverlast ongeschikt waren geworden.

Ook het museum zelf moet worden verbouwd en is daarom zeker tot 2028 gesloten. Daarin zag directeur Sjarel Ex de kans voor iets heel nieuws: een voor het publiek toegankelijk depot. Doorgaans tonen musea wereldwijd maar 6 tot 10 procent van hun kunstschatten, de rest ligt onzichtbaar in de opslag. Met deze wereldprimeur wil Boijmans het publiek laten kennismaken met de ‘achterkant’ van het museum. Zo kunnen bezoekers ook meekijken naar het werk in de restauratieateliers.

Exterieur van het Depot Boijmans Van Beuningen.  Beeld ANP
Exterieur van het Depot Boijmans Van Beuningen.Beeld ANP

Over de architectuur van het Depot, een ontwerp van Winy Maas van architectenbureau MVRDV, is al veel geschreven. Met zijn spiegelende buitengevels met in totaal 1664 glaspanelen oogt het als een levend schilderij. Ook heeft het een dakbos op 35 meter hoogte met berken, dennen en grassen.

Hoe Boijmans zijn collectie van in totaal 151.000 voorwerpen (totale waarde ruim 8 miljard euro) achter die blinkende gevels presenteert, kunnen bezoekers vanaf zaterdag 6 november beleven. Een belevenis is het zeker, en die begint meteen al in het atrium, waarin de trappen omhoog zigzaggen als in een prent van Piranesi.

null Beeld ANP
Beeld ANP

Ook een blikvanger zijn de dertien grote glazen vitrines die in het atrium hangen met bijzondere objecten uit de collectie, die je nu voor het eerst ook van de achter- en onderkant kunt bekijken. Op de eerste etage wacht in de depots voor ‘organische en gecombineerde materialen’ een allegaartje aan kunstvoorwerpen, dat de enorme breedte en ook de rijkdom van de collectie laat zien: van middeleeuwse sculpturen tot meubels, modern design, tapijten en fietsen.

Naast de sculptuur van het jongetje met Nutsreep in de hand van Duane Hanson, een van de publiekslievelingen, staan een paar lampen van Eissenloeffel, en zo zijn er meer wonderlijke combinaties ontstaan als gevolg van het feit dat deze ruimte zo efficiënt mogelijk moest worden gevuld.

Zelf aan de rekken trekken

Het is verleidelijk om zelf aan de met kunst gevulde rekken te trekken, maar dat is niet de bedoeling. Bezoekers mogen op eigen houtje door het gebouw dwalen en vanachter glas naar de uitgestalde voorwerpen kijken. Toegang tot de depotcompartimenten is alleen mogelijk onder leiding van een gids en beveiliger én in een witte laboratoriumjas. Maar je hoeft je niet vooraf aan te melden.

Op de tweede etage bevindt zich het grootste en ook het mooiste depotcompartiment met alle circa 2500 schilderijen, van de anonieme schilders uit Brugge rond 1420 tot werken van Dalí en Picasso. En wie de gorilla van Kokoschka hier mist, ook een publieksfavoriet, treft die even later in een van de restauratieateliers.

Kosten

De kosten van het Depot bedroegen 94 miljoen euro. Voor 52 miljoen is een lening afgesloten, de resterende 42 miljoen komt uit schenkingen, voor het leeuwendeel van de Stichting De Verre Bergen. Deze filantropische organisatie is opgericht door de familie Van der Vorm die haar geld heeft verdiend in Rotterdam en iets terug wil doen voor de stad met maatschappelijke projecten.

De volgende etages zijn ingeruimd voor prenten, metalen en kunststoffen voorwerpen, fotografie en hangende objecten. Ook bevinden zich hier de depots voor de bedrijfscollecties van onder meer KPN en Rabobank. Ook particuliere verzamelaars kunnen een depot huren. Op de bovenste verdieping is het restaurant met dakterras.

Het speelbeen en het standbeen

Rest de vraag of het museum zichzelf niet uit de markt prijst met dit schitterende publieksdepot waar je ogen tekortkomt om alles te zien. Nee, zeggen de directeuren Sjarel Ex en Ina Klaassen, want in het Depot gaat het vooral over de ‘dingen’ en de ‘achterkant’ van het museum, zoals het restaureren, maar ook het timmeren van transportkisten of de modetrends in schilderijlijsten, zaken die het publiek doorgaans nooit te zien krijgt.

Klaassen: “In het museum draait het om het beleven van de kunst, de esthetische kant, de kunsthistorische bedoeling. Dat zien we als het speelbeen. Hier in het depot zie je het standbeen, hier liggen de kunstwerken te rusten. Dat is een groot verschil met de ervaring van een schilderij aan de muur.”

Lees ook:

‘Het vernieuwde Boijmans moet geen Ikea worden’

Ina Klaassen en Sjarel Ex, die samen de scepter zwaaien over het Rotterdamse Museum Boijmans Van Beuningen, praten over de hobbels tijdens de verbouwing en de (wilde) plannen voor de toekomst.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden