recensie

Weg met de clichés, ‘Afrikaanse fotografie’ bestaat niet

Een portret uit de serie 'Homeland' van Thabiso Sekgala. Beeld Thabiso Sekgala. Courtesy GoodmanGallery

Fotografie uit Afrika is steeds vaker te zien in Nederland. In Amsterdam is nu een overzicht van hedendaagse, jonge Afrikaanse fotografen: veelzijdig en zo nu en dan aangrijpend werk.

****

Wat is er Afrikaans aan deze foto's? De vraag dringt zich op bij ‘Recent Histories', een expositie van hedendaagse Afrikaanse fotografen in het Amsterdamse Huis Marseille. Weliswaar zie je steden die je bij Noord-Amerikaanse of Europese fotografen minder vaak ziet. Maar qua onderwerp en werkwijze zijn ze net zo gevarieerd als foto's van waar ook ter wereld.

Precies daar was het Artur Walther (1948) om te doen. Walther is eigenaar van een deel van de Afrikaanse foto's die de komende tijd in Amsterdam te zien zijn; hij verzamelt sinds 1994 foto's en video's uit vooral Azië en Afrika. Het gaat hem niet om de spectaculaire beelden of hogere kunst, hij is op zoek naar verhalen in allerlei vormen: van familiefoto's tot video's van hedendaagse beginnende kunstenaars. Hij koos voor de minder bekende regio's omdat ook daar verhalen en beelden ontstaan die gezien moeten worden.

De vijftien Afrikaanse fotografen wier werk nu in Amsterdam te zien is, hebben dus weinig méér gemeen dan hun geboortecontinent. Dat maakt de expositie hier en daar wel erg hak op de tak springend en soms wat oppervlakkig. Wel is er opvallend weinig ruimte voor bekende namen als David Goldblatt en Pieter Hugo en veel ruimte voor een paar jonge, bij het grote publiek onbekende fotografen.

Het hedendaagse 'Afrika' bestaat niet meer uit clichés van hutjes op de savanne en hongersnoden, de stedelijke omgeving overheerst in de tentoonstelling. Er zijn strakke, bijna abstracte kleurenfoto's van moderne gebouwen uit Dakar en Johannesburg van Mame-Diarra Niang (Frankrijk, 1982). Heel anders zijn de grote zwart-witfoto's van Michael Tsegaye (Addis Abeba, Ethiopië, 1977). 'Future memories' noemt hij zijn opnames. In eerste instantie lijken het willekeurige uitzichten over een grote stad, als je beter kijkt, zie je leven: mensen in auto's, mensen die wachten, en veel, heel veel mensen die lopen.

Een andere manier van werken heeft Em'kal Eyongakpa (1981). Hij studeerde ecologie in geboorteland Kameroen en kwam daarna naar de Amsterdamse Rijksakademie. De foto's die nu te zien zijn, maakte hij in Ketoya, een tegenwoordig moeilijk toegankelijke regio in zuidwest-Kameroen, ooit even een Duitse kolonie. Het zijn mysterieuze kleurenfoto's van de groene natuur waarop alleen de suggestie van een mens is te zien. Een snelbewogen arm of been, zo lang loopt de mens immers nog niet op deze aarde rond, lijkt Eyongakpa te willen zeggen.

Afschaffing apartheid

Een van de meest positieve en tegelijk aangrijpende series komt van Thabiso Sekgala (1981-2014). Voor zijn eerste fotoserie 'Homeland' fotografeerde hij de mensen die geboren zijn na de afschaffing van de apartheid in de voormalige thuislanden van Zuid-Afrika. De jongeren poseren maar zijn ook zichzelf, zo ontspannen en zelfverzekerd kijken ze naar de fotograaf.

Sekgala maakte in 2014 een einde aan zijn leven. In Berlijn, tijdens een residentie bij een kunstinstelling waarbij hij immigranten in Berlijn vastlegde, raakte hij teleurgesteld in de achteloosheid waarmee zijn foto's werden bekeken. "Mensen willen hun beeld van Afrika bevestigd zien. Terwijl er juist zoveel beters is vast te leggen dan armoede en geweld", zei hij in een interview. Als de tentoonstelling van nu op één manier is samen te vatten, is het precies zo: het laat zien dat 'Afrikaanse fotografie' niet bestaat, en dat de fotografen die toevallig op dat continent zijn geboren net zulke veelzijdige foto's kunnen maken als fotografen overal elders.

Recent Histories: hedendaagse Afrikaanse fotografie en videokunst van The Walther Collection, tot 3 maart in museum Huis Marseille in Amsterdam

Lees meer recensies van allerhande kunsttentoonstellingen op deze pagina. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden