null Beeld
Beeld

ColumnKelli van der Waals

We zijn week geworden na jarenlang soppen in Zuckerbergs soepje

Kelli van der Waals

Ongemak, toen er maandag maar ‘verbinden’ bleef staan bij WhatsApp. Links dat immer draaiende icoontje, dat zei: dit blijft nog wel even zo. Ik moest nog iemand feliciteren met haar verjaardag. En ik wilde een vriendin dringend iets vragen, maar wel een beetje los-vast, informeel. Via sms zou het meteen zo gewichtig worden, alsof het meer betekende dan het deed. In het geval van een verjaardag, vooruit. Maar mijn iPhone maakte van het eerste berichtje een sms, en van de tweede een iMessage, waardoor ik me ten zeerste afvroeg of de jarige wel de volledige boodschap had ontvangen.

Zo bracht de storing die Facebook, Instagram en WhatsApp trof me toch uit mijn doen, en dat vond ik nog het ongemakkelijkst. De constatering dat ik zo gehecht was aan een Facebookproduct irriteerde me.

De volgende avond was Margaret Atwood op tv, bij College Tour. Een studente citeerde uit The Handmaid’s Tale: ‘Ordinary is what you are used to. This may not seem ordinary to you now, but after a time it will. It will become ordinary.’ ‘Gewoon’ is wat je gewend bent. Wat nu niet gewoon lijkt, wordt dat na verloop van tijd wel. In Atwoods boek gaat het over opgehangen lijken, in een dystopie waarin vrouwen ceremonieel worden verkracht. Op het College Tour-podium vertelde Atwood hoe ze dit soort ‘gewoonwording’ nu ziet gebeuren: dat we gewend zijn geraakt aan nepnieuws en desinformatie, bijvoorbeeld. Zo gewend dat we elkaar niet meer vertrouwen.

Nepnieuws en desinformatie die, zo weten we, zijn verspreid via de platforms die maandag een tijdje onbruikbaar waren, en die we ook heel gewoon zijn gaan vinden.

Facebook was gewoon geworden, net als de alarmerende berichten erover

Terwijl ze eruit lagen waren nieuws­media druk met Frances Haugen, een oud-medewerker van Facebook, die met tien­duizenden pagina’s aan bewijs de klok luidt over het bedrijf, waar ze ‘keer op keer’ zag hoe geld verdienen werd verkozen boven het welzijn van gebruikers. The Wall Street Journal bleef interne Facebook-documenten publiceren waaruit bleek dat Zuckerbergs onderneming willens en wetens slecht doet. En Facebook besloot de ontwikkeling van Instagram Kids te pauzeren. Dat maakte het bedrijf alleen maar verdachter, nóg verdachter. En het was al zo ontzettend verdacht: door Cambridge Analytica, door The Social Dilemma, door nieuwe dwingende Whats-App-voorwaarden.

Niet dat we door een van die gebeurtenissen iets aan onze Facebook-, Instagram- of WhatsApp-gewoontes hebben veranderd. Te veel gedoe. Praktisch valt het wel mee – een alternatief voor WhatsApp, zoals Signal, is zo gedownload – maar mentaal is de stap te groot. We zijn week geworden, na jaren ­soppen in Zuckerbergs sociale-mediasoepje.

Ik ook. Signal stond al heel lang ongebruikt op mijn telefoon geïnstalleerd. Zag ik het icoontje, dan dacht ik hoeveel beter het zou zijn om mijn berichtjes daar te versturen. Keek ik The Social Dilemma, hoorde ik over de WhatsApp-voorwaarden, vertélde ik over de WhatsApp-voorwaarden, dan dacht ik het weer. Maar Zuckerbergs soepje had me verschrompeld, als de vingers van Maarten van der Weijden die een Elfstedentocht heeft gezwommen. Facebook was gewoon geworden, en de alarmerende berichtgeving erover eigenlijk ook.

Tot ik maandag noodgedwongen van WhatsApp werd onthecht. De volgende ochtend stuurde ik eindelijk mijn eerste Signal-berichtje, en hoopte ik dat dat snel gewoon zou worden.

Swipen & klikken - Kelli van der Waals bespreekt opvallende trends en discussies in online media. Eerdere columns vind je hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden