TaalPeter-Arno Coppen

We bevinden ons in de fase van de mitigatie

In de persconferentie van afgelopen donderdag over de coronacrisis gebruikte de directeur van het RIVM ineens het woord ‘mitigatie’. We zouden de fase van het indammen gepasseerd zijn en terecht zijn gekomen in de fase van de ‘mitigatie’. Ik denk dat veel mensen dit woord even opgezocht hebben, en gevonden hebben dat het iets als ‘verzachting’ betekent. In de context van een virus­uitbraak gaat het dan meer de kant op van een ‘beperking’, die een harde situatie verzacht.

Dat verzachten is ook de oorspronkelijke betekenis van het woord. ‘Mitigatie’ komt van het Latijnse woord mitis, dat ‘zacht, gematigd’ betekent, en agere, een ‘licht’, betekenis­­arm werkwoord waarmee allerlei ontwikkelingen beschreven kunnen worden (net als met ‘maken’ in het Nederlands).

Leniging

Er bestaat ook een Nederlandse vertaling van ‘mitigatie’, namelijk ‘leniging’. Daar kijkt u misschien van op, omdat het werkwoord ‘lenigen’ tegenwoordig beperkt is tot vaste uitdrukkingen als ‘de nood lenigen’ of ‘het tekort lenigen’. Daardoor beseffen we waarschijnlijk niet meer dat het gevormd is als een zogeheten causatief van het bijvoeglijk naamwoord ‘lenig’. ‘Lenigen’ is oorspronkelijk het veroorzaken van lenigheid, zeg maar lenig maken, net als ‘witten’ wit maken is, en ‘ruwen’ ruw maken. En lenig is soepel, buigzaam en zacht. Dus leniging is net als mitigatie verzachting.

Toch zou de directeur van het RIVM waarschijnlijk nog meer verwarring hebben gesticht als hij had gezegd dat we in de fase van de leniging waren terechtgekomen. Het voordeel van het woord ‘mitigatie’ is dat je het herkent als een vakterm.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden