null Beeld Jacques Voort000
Beeld Jacques Voort000

Tv-columnMaaike Bos

Wat Steve Bannon en Whitney Houston met elkaar gemeen hebben

Hoe wordt iemand groot of invloedrijk in zijn vak – en hoe raakt zo iemand ontspoord? Twee televisieportretten woensdag raakten aan die kwesties: de documentaire ‘Whitney: Can I Be Me’ (NTR) over Whitney Houston en ‘American Dharma’ (VPRO) over Trumps voormalige politiek strateeg Steve Bannon.

Het was toevallig ook de dag dat schrijver Marieke Lucas Rijneveld de International Booker Prize 2020 won voor ‘De avond is ongemak’. Ze mocht er bij ‘Jinek’ over vertellen. Zelfs Harry Mulisch, Tommy Wieringa en de Franse Michel Houellebecq waren bij de prestigieuze prijs nooit verder gekomen dan nominaties.

Het moet te maken hebben gehad met de koers die ze voor zichzelf op de muur had gekalkt toen ze ging schrijven: ‘Wees onverbiddelijk’. Rijneveld vertelde Eva Jinek dat ze die herinnering tijdens het schrijfproces echt nodig had gehad om te blijven bij ‘dit wil ik, dit is mijn verhaal’. Ze opende haar jasje, waarin ze al eerder vastberaden in de voering ‘Booker Prize 2020’ had laten borduren.

Wat is er gebeurd met die man?

Helemaal je eigen weg kiezen, staan voor wat je aan het doen bent – dat zijn de kwaliteiten van iemand die invloed verwerft. De film American Dharma van documentairemaker Errol Morris focuste ook op vastberadenheid. Bij Steve Bannon is dat het idee van dharma: je plicht vervullen en je lotsbestemming ondergaan.

De film had zo’n hoge dichtheid en veronderstelde zoveel kennis dat ik besloot hem nog eens te kijken voor ik me aan commentaar waag. Want wat is er gebeurd met die man, die uit een ‘hardcore Democratische familie’ komt, marine-officier was, prestigieuze (onderwijs-)instituten bezocht en zich daarna zo hard tegen die elite keerde en in het kamp van Trump kwam? Nu wordt de man inmiddels zelf verdacht van elitaire corruptie, zie zijn arrestatie vorige week. Zijn gesprek met de kritisch luisterende Errol Morris was bere-interessant, maar lastig om in éen keer precies te plaatsen .

Het sprankelende meisje dat ze was geweest

De documentaire Whitney vertelde een veel begrijpelijker verhaal. Het focuste nu eens niet op haar aftakeling en dood op 48-jarige leeftijd in een hotelkamerbad. Dit verhaal begon met het sprankelende meisje dat ze was geweest. Het kind dat in de kerk, en van haar moeder – zangeres Cissy Houston – had leren zingen vanuit haar hart, geest en onderbuik tegelijk.

Ze had een warm gezin en haar moeder trainde haar langzaam in het artiestendom. Ga niet voor de snelle hit, maar werk aan ‘legacy music’, zei die. En ja, Whitney hield vast aan de soulvolle muziek waarmee ze opgroeide en bouwde een indrukwekkende carrière op. Toen ze het Amerikaanse volkslied zong bij de Super Bowl in 1991, legde ze in het strijdlied zo’n nadruk op vrijheid dat het betekenis had voor alle zwarte mensen in Amerika, vertelde Rickey Minor, haar muzikaal leider van 1989-’99.

De film bleef empatisch, ook over haar val. In hun jeugd veel uitbesteed aan opvangouders wanneer ma weer moest optreden, waren Whitney en haar broers seksueel misbruikt door een tante. Ze zocht een leven lang veiligheid en stabiliteit, en klampte zich veel te lang vast aan haar huwelijk met de jaloerse Bobby Brown in de hoop dat te vinden. Ze vond profiteurs, drugs en drank. “Als je niet weet wie je bent, kan niemand je redden”, zei een voormalig manager.

Het leven, dat is pas onverbiddelijk.

Vijf keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden